opis

Cornus mas
pąki kwiatowe
Krzewy lub drzewa (w naszych warunkach niewysokie), w nielicznych wypadkach formy pośrednie między krzewinką a rośliną zielną. Pąki — okryte dwoma naprzeciwległymi łuskami lub liśćmi, często na trzonkach.

space

Kwiaty 4-krotne, drobne zebrane w podbaldachy lub główki, często z dużymi barwnymi podsadkami imitującymi okwiat.

space

Ogółem rodzaj liczy około 40 gatunków. We florze Polski współcześnie występuje jeden gatunek rodzimy — dereń świdwa (Cornus sanguinea) i dawno zdziczały, obecnie zadomowiony dereń biały (Cornus alba).

space

uprawa i zastosowanie

Są to rośliny o wielu walorach dekoracyjnych. W zależności od gatunku i odmiany największym walorem mogą być: kwiatostany z dużymi podsadkami (dereń kwiecisty (Cornus florida), dereń kousa (Cornus kousa)), barwne owoce (niektórych gatunków są jadalne), plamiste letnie liście u odmian, jesienna barwa liści w różnych odcieniach czerwieni, jaskrawa zimowa barwa pędów (dereń biały (Cornus alba), dereń rozłogowy (Cornus sericea)), ciekawy pokrój (dereń skrętolistny (Cornus alternifolia), dereń pagodowy (Cornus controversa) — gałęzie poziomo w okółkach).

space

Rozmnażane są głównie z nasion (wymagają rocznej lub dłuższej stratyfikacji), także przez sadzonki zdrewniałe i zielne.

Cornus sanguinea · dereń świdwa »3

takson rodzimy lub trwale zadomowiony
wystepowanie
o mapie występowania
Krzew lub niskie drzewo (5-10 m wysokości). Gałęzie przewieszają się i stykając z ziemią ukorzeniają się; tworzone są też liczne odrosty korzeniowe. Pędy zielone, jedynie po stronie słonecznej brunatnoczerwone. Liście z 3-4(5) parami nerwów, obustronnie zielone i owłosione.

space

Częsty, na północy Polski rzadziej. Skraje lasów, łęgi, zbocza; na glebach wilgotnych.

Grupa użytkowa: krzewy liściaste · strefa mrozoodporności 4

Cornus alba · dereń biały

antropofit zadomowiony we florze polskiej
Cornus alba
Krzew do 2-3 m wysokości, gałęzie wyprostowane, dolne po części pokładające się i zakorzeniające się, po latach krzew rozrasta się się szeroko tworząc szerokie, gęste kępy. Pędy i młode gałęzie czerwone, szczególnie jaskrawie wybarwione w końcu zimy i na przedwiośniu. Tegoroczne pędy sino owoszczone. Liście spodem sinozielone. Owoce sinobiałe do niebieskawych, kuliste. Pestki dłuższe niż szersze, obustronnie ostro zakończone.

space

Grupy użytkowe: krzewy liściaste · na żywopłot · strefa mrozoodporności 3

Cornus sericea · dereń rozłogowy

Cornus alba ssp. stolonifera · Cornus stolonifera
takson uprawiany
Pólnocnoamerykański krzew u nas uprawiany w odmianach ozdobnych.

space

Grupy użytkowe: krzewy liściaste · liściaste krzewy i pnącza okrywowe · na żywopłot · strefa mrozoodporności 3

Cornus mas · dereń jadalny

dereń właściwy
takson uprawiany
Cornus mas (dereń jadalny)
kwitnące gałązki
Wysoki krzew lub niskie drzewo o szerokiej koronie. Kwitnie marzec-kwiecień, przed rozwojem liści; kwiaty żółte, drobne; pachnące ale o nieprzyjemnym zapachu.

space

Występuje na na południe i południowy wschód od Polski. U nas uprawiany jako krzew ozdobny i na owoce.

Grupy użytkowe: krzewy liściaste · na żywopłot · strefa mrozoodporności 5a

Roślina z Dalekiego Wschodu. U nas sadzona jako krzew ozdobny. W warunkach Polski wysoki krzew (2-5 m wysokości). Pędy cienkie początkowo zielone, w zimie jasnobrązowe. Pąki zróżnicowane na wegetatywne i kwiatowe (te wyraźnie większe i szersze). Liście spodem niebieskawe, z kępkami włosków w kątach nerwów.

space

Grupa użytkowa: krzewy liściaste · strefa mrozoodporności 6b

Cornus florida · dereń kwiecisty

takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
W warunkach Polski krzew do 2-3 m wysokości. Pędy cienkie, początkowo sino owoszczone, zimą brązowe. Liście duże (7-15 cm długości), z 5-7 parami nerwów; gładkie; wierzchem ciemnozielone; spodem białawe.

space

Pochodzi ze środkowej i wschodniej Ameryki Północnej. Bardzo chętnie uprawiany w nieco łagodniejszym niż u nas klimacie Europy Zachodniej. W Polskich warunkach często przemarzają pąki kwiatowe i krzewy nie kwitną lub kwitną słabo.

Grupa użytkowa: krzewy liściaste · strefa mrozoodporności 7

Cornus canadensis · dereń kanadyjski

takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
Scieląca się dywanowo bylina ze zdrewniałymi podziemnymi rozłogami, cienkie pędy podnoszą się na 15-20 cm. Częściowo zimozielona.

space

Pochodzi z Ameryki Północnej i Dalekiego Wschodu; sięga po Kamczatkę, Alaskę, Grenlandię.

Grupy użytkowe: byliny ogrodowe · krzewy liściaste · liściaste krzewy i pnącza okrywowe · zimozielone (wiecznie zielone) · bylina okrywowa lub zadarniająca · wysokość 10-20 cm · strefa mrozoodporności 3

Cornus suecica · dereń szwedzki

takson wymarły na terenie Polski
Czerwona Księga — EX–wymarły
Czerwona Lista — Ex–wymarły lub zaginiony
Podobny do uprawianego u nas derenia kanadyjskiego (Cornus canadensis) (zobacz opis tego gatunku).

W Polsce rósł dawniej na jednym stanowisku koło Kołobrzegu, obecnie wymarły. Występuje na bagnach i torfowiskach chłodnych regionów północnej półkuli.

Cornus controversa · dereń pagodowy

takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002

Grupa użytkowa: krzewy liściaste · strefa mrozoodporności 6a

Cornus alternifolia · dereń skrętolistny

takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002

Grupa użytkowa: krzewy liściaste · strefa mrozoodporności 6a

Cornus nuttallii

takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002

Cornus amomum · dereń błękitny

takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002

Cornus drummondii · dereń Drummonda

takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002

Cornus obliqua · dereń ukośny

takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
literatura · references
· Slavík, B., 1997 — Květena České Republiky 5 p.262 [71.5]
· Seneta W., Dolatowsk, J., 2000 — Dendrologia. p.427 [12]
· Rutkowski L., 1998 — Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. p.327 [15]
· Szafer, Wł., Kulczyński, St., Pawłowski, B., 1988 — Rośliny polskie, cz. I i II. p.421 [3]
· Mirek Z. et al., 2002 — Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin kwiatowych i paprotników Polski. [24]
· Zając, A., Zając, M. (Eds.), 2001 — Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. - Distribution Atlas of Vascular Plants in Poland. [25]
· Zarzycki K., Mirek Z., 2006 — Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. [55]
· Kaźmierczakowa R., Zarzycki K. et all, 2001 — Polska czerwona księga roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. [169]
obecnie nie jesteś zalogowany(a) — oglądasz okrojoną, przeglądową wersję atlasu — zaloguj się (pola w prawym górnym rogu każdej strony)
lub załóż konto dostępu o ile go jeszcze nie posiadasz

Copyright © 2002-2014 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
przeglądowa (zwykła) wersja atlasu 14.11.26 · ta strona była ostatnio zmieniana/last modified 08.03.2013 · powstała/was created 09.07.2003

Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Cornus.htm">Cornus (dereń) - Flora Ogród Zbiorowiska - Atlas roślin Polski atlas-roslin.pl</a>