opis

Krzewy lub drzewa (w naszych warunkach niewysokie), w nielicznych wypadkach formy pośrednie między krzewinką a rośliną zielną. Pąki — okryte dwoma naprzeciwległymi łuskami lub liśćmi, często na trzonkach.

space

Kwiaty 4-krotne, drobne zebrane w podbaldachy lub główki, często z dużymi barwnymi podsadkami imitującymi okwiat.

space

⇒ zwarta wersja klucza
  
(p) kwiatostan luźna wierzchotka (Swidia)
cechy diagnostyczne są podane tekstem w pełnej wersji atlasu, po zalogowaniu
  
    
Cornus sanguinea
Cornus sanguinea
(p) owoce niebieskoczarne
cechy diagnostyczne są podane tekstem w pełnej wersji atlasu, po zalogowaniu
Cornus sanguinea (dereń świdwa)
wystepowanie
takson rodzimy lub trwale zadomowiony
  Gatunek rodzimy. Na ciepłych stanowiskach, skraje lasów, łęgi, zbocza; na glebach wilgotnych lub okresowo wysychających, żyznych, o odczynie zbliżonym do obojętnego.
    
    
(p) owoce niebieskoczarne
cechy diagnostyczne są podane tekstem w pełnej wersji atlasu, po zalogowaniu
  Uprawiane i dziczejące krzewy ozdobne.
    
      
(p) pestki kuliste
cechy diagnostyczne są podane tekstem w pełnej wersji atlasu, po zalogowaniu
Cornus sericea (dereń rozłogowy)
syn. Cornus alba ssp. stolonifera · Cornus stolonifera · takson uprawiany
  Rośnie na znacznym obszarze Ameryki Północnej; u nas uprawiany krzew ozdobny, także w odmianach o żółtej barwie młodych pędów lub o barwnych liściach. Łatwo dziczeje (nasiona roznoszą ptaki) i zadomawia się na wilgotnych terenach przy rzekach, w lasach łęgowych i zaroślach; preferuje gleby wilgotne, zasobne, z dużą ilością próchnicy. Ma charakter inwazyjny.
      
      
Cornus alba
(p) pestki wydłużone
cechy diagnostyczne są podane tekstem w pełnej wersji atlasu, po zalogowaniu
Cornus alba (dereń biały)
antropofit zadomowiony we florze polskiej
  Często uprawiany krzew ozdobny; raczej nie dziczeje z uprawy. Pierwotny obszar występowania znajduje się na wschód od naszego kraju i ciągnie się przez Syberię aż do Dalekiego Wschodu, gdzie rośnie w dolinach rzecznych na terenach zalewowych.
      
  
(p) kwiatostan baldachowaty lub główkowaty
cechy diagnostyczne są podane tekstem w pełnej wersji atlasu, po zalogowaniu
  
    
Cornus mas (dereń jadalny)
Cornus mas
Cornus mas
(p) kwiatostan baldachowaty, podsadki krótkie, nie wyróżniają się barwą (Cornus s.str.)
cechy diagnostyczne są podane tekstem w pełnej wersji atlasu, po zalogowaniu
Cornus mas (dereń jadalny) · notka
dereń właściwy · takson uprawiany
  Występuje na na południe i południowy wschód od Polski. U nas uprawiany jako krzew ozdobny i na owoce.
    
    
(p) kwiatostan główkowaty z długimi wyróżniającymi się podsadkami
cechy diagnostyczne są podane tekstem w pełnej wersji atlasu, po zalogowaniu
    
      
Cornus florida (dereń kwiecisty)
(p) kwiaty i owoce niezrośnięte (Cynoxylon/Benthamidia)
cechy diagnostyczne są podane tekstem w pełnej wersji atlasu, po zalogowaniu
Cornus florida (dereń kwiecisty) · notka
syn. Benthamidia florida · Cynoxylon floridus · takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
  Pochodzi ze środkowej i wschodniej Ameryki Północnej. Bardzo chętnie uprawiany w nieco łagodniejszym niż u nas klimacie Europy Zachodniej.
      
      
Cornus kousa
(p) kwiaty i owoce zrośnięte (Dendrobenthamia)
cechy diagnostyczne są podane tekstem w pełnej wersji atlasu, po zalogowaniu
⇒ dereń kousa (Cornus kousa)
  Uprawiany krzew ozdobny; w warunkach Polski 2-5 m wysokości, przy o powolnym wzroście, w ojczyźnie niskie drzewo (do 7 m).
      
w pełnej wersji atlasu jest tu dodatkowa, zwarta, wersja klucza - wygodna w użyciu gdy chcemy szybko zorientować się w jego strukturze lub znamy klucz i chcemy szybko dojść do celu
Cornus sanguinea (dereń świdwa)
takson rodzimy lub trwale zadomowiony [24]
Cornus sericea (dereń rozłogowy)
Cornus alba ssp. stolonifera · Cornus stolonifera
takson uprawiany [24]
kenofit, zadomowiony, inwazyjny [234]
Cornus alba (dereń biały)
antropofit zadomowiony we florze polskiej [24]
owoce
Cornus sanguinea
Owoce granatowe do granatowoczarnych, biało kropkowane, kuliste, ok. 6 mm średnicy, gałązki owocostanu czerwone.
Owoce białawe lub niebieskawe, kuliste.
Cornus alba
Owoce białawe, sinobiałe do niebieskawych, kuliste.
pestki
Pestki kuliste lub od góry nieco spłaszczone.
Pestki ±kuliste, często szersze niż dłuższe, słabo bocznie spłaszczone, przynajmniej z jednego końca zaokrąglone.
Pestki krótko elipsoidalne, dłuższe niż szersze, silnie bocznie spłaszczone, z obu stron zaostrzone.
ząbki kielicha
Ząbki kielicha 0.3-0.8(1) mm długości, ±jajowato trójkątne.
Ząbki kielicha wyraźne, 0.2-0.4 mm długości, ostro trójkątne.
Ząbki kielicha prawie niedostrzegalne, 0.1-0.3 mm długości.
kwiaty
Cornus sanguinea (dereń świdwa)
kwiaty
Płatki korony 4-7 mm długości, wąsko lancetowate do podługowatych. Szyjka słupka w górze maczugowato zgrubiała.
Cornus sericea
kwiaty
Płatki korony 2-5 mm długości, jajowato lancetowate. Szyjka słupka równej grubości.
Cornus alba
Płatki korony jajowate do jajowato-lancetowatych, długo zaostrzone, 3-5 mm długości i 1.5-2 mm szerokości. Szyjka słupka równej grubości.
liście
Cornus sanguinea
liście
Liście szerokojajowate; obustronnie zielone i owłosione; spodem zielone do jasnozielonych, największe z 3-5 parami nerwów bocznych, ostatnia para odchodzi w połowie blaszki liściowej.
Liście długo zaostrzone. Spód liścia z krótkimi dwuramiennymi włoskami, 0.3-0.4 mm długości, często niedostrzegalnymi; wyraźnie szary lub białawy. Zwykle z pięcioma parami nerwów bocznych; ostatnia para odchodzi powyżej połowy blaszki liściowej.
Cornus alba
Liście krótko zaostrzone; góra żywo zielona, spód jaśniejszy szarawy; największe liście z siedmioma parami nerwów bocznych, ostatnia para odchodzi powyżej połowy blaszki liściowej. Spód liścia z dłuższymi dwuramiennymi włoskami, 0.5-0.6(0.8) mm długości, są one dostrzegalne.
pędy jednoroczne
Pędy jednoroczne zielone, przybierają w mniejszym lub większym stopniu (zwłaszcza po stronie słonecznej, bezlistne) barwę brunatnoczerwoną. Rdzeń pędów jednorocznych wąski, do 1 mm średnicy.
Gałązki jednoroczne krwistoczerwone lub żółtozielone; zwykle sino owoszczone. Rdzeń pędów jednorocznych, do 1-2 mm średnicy.
Pędy jednoroczne krwistoczerwone lub żółtozielone; szczególnie jaskrawo wybarwione w końcu zimy i na przedwiośniu. Tegoroczne pędy sino owoszczone. Rdzeń pędów jednorocznych do 1-2 mm średnicy.
występowanie / inne
Cornus sanguinea
pokrój
wystepowanie
o mapie występowania
Gatunek rodzimy. Na ciepłych stanowiskach, skraje lasów, łęgi, zbocza; na glebach wilgotnych lub okresowo wysychających, żyznych, o odczynie zbliżonym do obojętnego.
Krzew lub niskie drzewo (5-10 m wysokości). Gałęzie przewieszają się i stykając z ziemią ukorzeniają się; tworzone są też liczne odrosty korzeniowe.
Cornus sericea
pokrój
Rośnie na znacznym obszarze Ameryki Północnej; u nas uprawiany krzew ozdobny. Łatwo dziczeje (nasiona roznoszą ptaki) i zadomawia się na wilgotnych terenach przy rzekach, w lasach łęgowych i zaroślach; preferuje gleby wilgotne, zasobne, z dużą ilością próchnicy. Ma charakter inwazyjny.
Krzew 1-2.5 m wysokości. Gałązki elastyczne, zwieszające się i zakorzeniające się na końcach.
Cornus alba (dereń biały)
XL
Często uprawiany krzew ozdobny. Pierwotny obszar występowania znajduje się na wschód od naszego kraju i ciągnie się przez Syberię aż do Dalekiego Wschodu, gdzie rośnie w dolinach rzecznych na terenach zalewowych.
Krzew do 2-3 m wysokości, gałęzie dość sztywne wyprostowane, dolne po części pokładające się i zakorzeniające się

klucz · Cornus mas · dereń jadalny

dereń właściwy
takson uprawiany [24]
Cornus mas (dereń jadalny)
kwitnące gałązki
Wysoki krzew lub niskie drzewo o szerokiej koronie. Kwitnie marzec-kwiecień, przed rozwojem liści; kwiaty żółte, drobne; pachnące ale o nieprzyjemnym zapachu.

space

Występuje na na południe i południowy wschód od Polski. U nas uprawiany jako krzew ozdobny i na owoce.

Grupy użytkowe: krzewy liściaste · na żywopłot · strefa mrozoodporności 5a

Cornus suecica · dereń szwedzki

takson wymarły na terenie Polski [24]
Czerwona Księga — EX–wymarły
Czerwona Lista — Ex–wymarły lub zaginiony
Podobny do uprawianego u nas derenia kanadyjskiego (Cornus canadensis) (zobacz opis tego gatunku).

W Polsce rósł dawniej na jednym stanowisku koło Kołobrzegu, obecnie wymarły. Występuje na bagnach i torfowiskach chłodnych regionów północnej półkuli.

Cornus canadensis · dereń kanadyjski

takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002 [24]
Scieląca się dywanowo bylina ze zdrewniałymi podziemnymi rozłogami, cienkie pędy podnoszą się na 15-20 cm. Częściowo zimozielona.

space

Pochodzi z Ameryki Północnej i Dalekiego Wschodu; sięga po Kamczatkę, Alaskę, Grenlandię.

Grupy użytkowe: byliny ogrodowe · krzewy liściaste · liściaste krzewy i pnącza okrywowe · zimozielone (wiecznie zielone) · bylina okrywowa lub zadarniająca · wysokość 10-20 cm · strefa mrozoodporności 3

Cornus kousa · dereń kousa »1

Dendrobenthamia japonica
takson uprawiany [24]
Roślina z Dalekiego Wschodu. U nas sadzona jako krzew ozdobny. W warunkach Polski wysoki krzew (2-5 m wysokości). Pędy cienkie początkowo zielone, w zimie jasnobrązowe. Pąki zróżnicowane na wegetatywne i kwiatowe (te wyraźnie większe i szersze). Liście spodem niebieskawe, z kępkami włosków w kątach nerwów.

space

Grupa użytkowa: krzewy liściaste · strefa mrozoodporności 6b

klucz · Cornus florida · dereń kwiecisty

Benthamidia florida · Cynoxylon floridus
takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002 [24]
W warunkach Polski krzew do 2-3 m wysokości. Pędy cienkie, początkowo sino owoszczone, zimą brązowe. Liście duże (7-15 cm długości), z 5-7 parami nerwów; gładkie; wierzchem ciemnozielone; spodem białawe.

space

Pochodzi ze środkowej i wschodniej Ameryki Północnej. Bardzo chętnie uprawiany w nieco łagodniejszym niż u nas klimacie Europy Zachodniej. W Polskich warunkach często przemarzają pąki kwiatowe i krzewy nie kwitną lub kwitną słabo.

Grupa użytkowa: krzewy liściaste · strefa mrozoodporności 7

uprawa i zastosowanie

Są to rośliny o wielu walorach dekoracyjnych. W zależności od gatunku i odmiany największym walorem mogą być: kwiatostany z dużymi podsadkami (dereń kwiecisty (Cornus florida), dereń kousa (Cornus kousa)), barwne owoce (niektórych gatunków są jadalne), plamiste letnie liście u odmian, jesienna barwa liści w różnych odcieniach czerwieni, jaskrawa zimowa barwa pędów (dereń biały (Cornus alba), dereń rozłogowy (Cornus sericea)), ciekawy pokrój (dereń skrętolistny (Cornus alternifolia), dereń pagodowy (Cornus controversa) — gałęzie poziomo w okółkach).

space

Rozmnażane są głównie z nasion (wymagają rocznej lub dłuższej stratyfikacji), także przez sadzonki zdrewniałe i zielne.

literatura · references
· Slavík, B., 1997 — Květena České Republiky 5 p.262 [71.5]
· Seneta W., Dolatowsk, J., 2000 — Dendrologia. p.427 [12]
· Flora Polska. Rośliny naczyniowe, 1959 — Tom VIII. p.406 [16.8]
· Rutkowski L., 1998 — Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. p.327+60k+69k [15]
· Rothmaler W., 2005 — Exkursionsflora von Deutschland, Band 4. Gefäßpflanzen: Kritischer Band. p.488 [40]
· Tzvelev N.N., 2004 — Flora Europae Orientalis. T.11 p.301 [86.11]
· Szafer, Wł., Kulczyński, St., Pawłowski, B., 1988 — Rośliny polskie, cz. I i II. p.421 [3]
· Haeupler, H., Muer, T., 2000 — Bildatlas der Farn- und Blütenpflanzen Deutshlands. p.340 [9]
· Sokolov S.Ja., 1960 — Djerjevja i kustarniki SSSR. T.5 p.200+203 [119.5]
· Mirek Z. et al., 2002 — Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin kwiatowych i paprotników Polski. [24]
· Zając, A., Zając, M. (Eds.), 2001 — Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. - Distribution Atlas of Vascular Plants in Poland. [25]
· Tokarska-Guzik B., Dajdok Z., Zając M. i A., Urbisz A., Danielewicz W., Hołdyński Cz., 2012 — Rośliny obcego pochodzenia w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem gatunków inwazyjnych [234]
· Zarzycki K., Mirek Z., 2006 — Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. [55]
· Kaźmierczakowa R., Zarzycki K., Mirek Z., 2014 — Polska czerwona księga roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. [169.14]
obecnie nie jesteś zalogowany(a) — oglądasz okrojoną, przeglądową wersję atlasu — zaloguj się (pola w prawym górnym rogu każdej strony)
lub załóż konto dostępu o ile go jeszcze nie posiadasz

Copyright © 2002-2015 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
przeglądowa (zwykła) wersja atlasu 15.05.18 · ta strona była ostatnio zmieniana/last modified 25.02.2015 · powstała/was created 09.07.2003

Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Cornus.htm">Cornus s.l. (dereń) - Flora Ogród Zbiorowiska - Atlas roślin Polski atlas-roslin.pl</a>