schemat uprawy
copyright © by Marek Snowarski

właściwości i zastosowanie

Bulwy krokusów w handlu są oferowane w okresie letnio-jesiennym tj. w okresie naturalnego spoczynku tych roślin. Należy je sadzić do gruntu w drugiej połowie września (gatunki kwitnące wiosną) lub w sierpniu (gatunki kwitnące jesienią).
Krokusy można uprawiać w pojemnikach; przy takiej uprawie należy zimować w sposób który zabezpieczy cebule przed większymi mrozami np. doniczki mogą być zadołowane i okryte lub zimowane w nieogrzewanym pomieszczeniu przylegającym do ogrzewanego budynku, w temperaturze nie przekraczającej (w górę) kilku stopni powyżej zera.
Crocus vernus
krokus spiski (Crocus scepusiensis) jedyny gatunek rodzimy, występuje w Karpatach Zachodnich
Krokusy to byliny z bulwami pędowymi. Kwiaty większości uprawianych u nas gatunków wyrastają przed liśćmi, na przedwiośniu, często jeszcze pod śniegiem lub wkrótce po jego zejściu. Jest to jeden z pierwszych kwitnących kwiatów; w zależności od przebiegu pogody w danym roku mogą kwitnąć od lutego do początku kwietnia. Kilka gatunków kwitnie jesienią, zależnie od pory sadzenia i przebiegu pogody, od września do grudnia.

space

Przy często stosowanej uprawie na trawniku najlepiej sadzić je w pola z wyciętą darnią. Przy koszeniu należy omijać ich liście, do czasu naturalnego zasychania, co następuje na początku lub pod koniec czerwca. Jeśli liście będą uszkadzane przy koszeniu lub gdy krokusy rosną w zwartej darni, to cudów nie będzie — z roku na rok bulwy będą coraz słabsze, kwiaty przez to mniejsze i w końcu trawnikowe krokusy zanikną.

Grupy użytkowe: byliny ogrodowe · byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · na rabatę bylinową · do ogrodu skalnego · do ogrodu naturalistycznego · wysokość 5-15 cm · kwitnienie: 4

kwitnące wiosną

Dokładny termin kwitnienia zależy od przebiegu pogody w danym roku i danym miejscu. Wiosenne krokusy mogą zakwitnąć już w lutym, najczęściej w marcu, przy spóźnionej wiośnie dopiero w kwietniu.

kwitnące jesienią

Gatunki kwitną jesienią, będąc w stanie bezlistnym, a liście rozwijają na wiosnę. Niezbyt przystosowane do naszego klimatu, ale próbować można.

cykl życiowy; cykl uprawy

Obok korzeni przybyszowych (licznie wyrastają u podstawy bulwy), występuje także kilka mięsistych korzeni kurczliwych. Przy przejściu w spoczynek letni kurczą się one i wciągają nową bulwę zastępczą na głębokość zastępowanej bulwy matecznej.
Cykl rozwojowy gatunków kwitnących jesienią zwykle wygląda tak, że kwitną jesienią w stanie bezlistnym, liście rozwijają się w pełni dopiero wiosną. Przemiany bulwy są takie samej jak u gatunków kwitnących wiosną.
Kwiaty wyrastają jakby spod ziemi. Bierze się oto stąd, że pęd jest silnie skrócony i ukryty pod ziemią, wraz z dolną częścią kwiatu tj. z zalążnią i dolnym odcinkiem rurki kwiatowe. Dopiero po zapłodnieniu, rozwijający się owoc jest wypychany na powierzchnię ziemi, przez wydłużającą się szypułę.
Organem przetrwalnikowym krokusów są bulwy, w zależności od gatunku nieco spłaszczone, kuliste lub gruszkowate, stosunkowo nieduże, 1-4 cm średnicy. Bulwa krokusa to zgrubiały dolny odcinek pędu, okryty cienkimi łuskami z nasadowej części liści okrywowych; podobnie jak ma to miejsce u należących do tej samej rodziny mieczyków (Gladiolus).

space

W trakcie kwitnienia lub wkrótce po nim krokusy w pełni rozwijają liście asymilacyjne. Liście te są przeważnie wąskie, rynienkowato zgięte; jest ich kilka. Wiosenny okres kiedy rośliny są ulistnione jest bardzo ważny - bo wtedy gromadzą energię a nad zamierającą bulwą matczyną tworzą się nowe bulwy potomne.

space

Pod koniec wiosny lub na początku lata liście zamierają i krokusy przechodzą okres spoczynku letniego. Nowe bulwy mają już wtedy zaczątki kiełków. Zawiązki kwiatów w ich wnętrzu różnicują się w okresie letniego spoczynku.

wymagania i uprawa

Stanowisko słoneczne lub nieco ocienione. Gleba przeciętna, przepuszczalna, w okresie wegetacji dostatecznie wilgotna, nie przesychająca, ale i nie podmokła; odczyn lekko kwaśny, pH 6.5-6.8, w żadnym razie nie zasadowy. W razie suchej wiosny, należy kilkakrotnie podlewać aż do połowy maja. W okresie spoczynku - tj. latem podłoże powinno być podsuszone.

space

Bulw krokusów w uprawie ogrodowej nie należy zbyt często wykopywać - chyba, że w celu wegetatywnego rozmnożenia lub dla usunięcia chorych egzemplarzy. Bulwy mogą pozostawać w glebie przez kilka do kilkunastu lat. W tym czasie naturalnie mnożą się i po kilku latach utworzy się efektowna kępa kwiatów.

space

W sezonie ważne jest usuwanie chwastów które znacznie osłabiają wzrost bulw. Bezwzględnie należy pozostawić liście krokusów do czasu aż same naturalnie zamrą. Niezwłocznie należy usuwać wszystkie chore, nietypowe, słabe egzemplarze.

Wymagania: woda · gleba przeciętnie wilgotna · odczyn · gleba słabo kwaśna lub gleba o obojętnym pH · zwięzłość · gleba lekka, piaszczysta lub gleba średnio zwięzła · próchnica · gleba mineralno-próchnicza, zasobna w humus

rozmnażanie wegetatywne; wykopywanie i sadzenie

Rozmnażanie przez nasiona stosuje się przy hodowli nowych odmian oraz dla rozmnażania gatunków botanicznych.
Generalnie dla stosunkowo drobnych cebul czy bulw, jak w przypadku krokusów, nie stosuje się reguły sadzenia na głębokość równą trzem rozmiarom bulwy, lecz sadzi się je znacznie głębiej.
Krokusy, a w szczególności odmiany ozdobne, rozmnaża się wegetatywnie, wykorzystując zwiększającą się z roku na rok liczbę bulw.

space

Do czasu sadzenia bulwy przechowuje się w ciepłym i suchym pomieszczeniu o temperaturze nie przekraczającej 20°C. Wyższe temperatury powodują tworzenie w przyszłym sezonie większej liczby, ale drobniejszych bulw potomnych.

space

Większość uprawianych krokusów kwitnie na przedwiośniu i tych nie należy sadzić zbyt wcześnie. Optymalny termin sadzenia to druga połowa września, w cieplejszych rejonach do początku października.

space

szafran

Druga polska nazwa krokusów, coraz rzadziej używana, to szafran. Szafran to także nazwa przyprawy i jednocześnie barwnika. Są to wysuszone znamiona słupka (zebrane z górnym odcinkiem szyjki słupka) jednego z kwitnących jesienią gatunków krokusa - krokus uprawny (Crocus sativus). Jest on uprawiany głównie na południu Europy i w Azji Mniejszej.

space

Crocus scepusiensis · krokus spiski

szafran spiski
takson rodzimy lub trwale zadomowiony
ochrona częściowa (2.213)
wystepowanie
o mapie występowania
Tym mianem określa się naturalne populacje krokusów rosnące w Karpatach Zachodnich i na ich podnóżu, w szczególności w Tatrach. Takson ten jest gatunkiem z kręgu krokusa wiosennego (Crocus vernus).

Crocus vernus · krokus wiosenny »1

szafran wiosenny
antropofit zadomowiony we florze polskiej
Powszechnie uprawiany. Krokus ten dziczeje i zadomawia się w naturalnych siedliskach. Dziko rosnące populacje krokusów w Sudetach, są zaliczane do tego gatunku. Populacje Karpackie są zaliczane do wąsko ujętego gatunku — krokus spiski (Crocus scepusiensis).

Najczęściej uprawiany gatunek krokusa. W uprawie znajdują się przede wszystkim liczne odmiany ogrodowe, obok typowej liliowofioletowej barwy kwiatów w różnych odcieniach, mają barwy żółte lub białe.

Zobacz szczegółowy sposób uprawy na stronie — krokus (Crocus).

Grupa użytkowa: byliny ogrodowe · byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe

Crocus chrysanthus · krokus złocisty

szafran złocisty
takson uprawiany
kolor kwiatów
Zobacz szczegółowy sposób uprawy na stronie — krokus (Crocus).

Grupy użytkowe: byliny ogrodowe · byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · kwitnienie: 3

Crocus tommasinianus · krokus Tomassiniego

szafran Tomassiniego
takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
Kwiaty liliowe, z zewnątrz srebrzystoszare, delikatne, gwiazdkowate. W sprzyjających warunkach szybko się mnoży przez bulwy oraz przez samosiew z nasion. Jest też najbardziej tolerancyjny na zacienienie (inne lepiej trzymać w słońcu).

Zobacz szczegółowy sposób uprawy na stronie — krokus (Crocus).

Grupy użytkowe: byliny ogrodowe · byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · kwitnienie: 2-3

Crocus flavus · krokus żółty

szafran żółty
Crocus aureus
takson uprawiany
Zobacz szczegółowy sposób uprawy na stronie — krokus (Crocus).

Grupa użytkowa: byliny ogrodowe · byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe

Crocus albiflorus

takson uprawiany
Zobacz szczegółowy sposób uprawy na stronie — krokus (Crocus).

Grupa użytkowa: byliny ogrodowe · byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe

Crocus angustifolius · krokus wąskolistny

szafran wąskolistny
Crocus susianus
takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
Kwiaty żółte, z zewnątrz czerwonofioletowo żyłkowane, gwiazdkowate.

Zobacz szczegółowy sposób uprawy na stronie — krokus (Crocus).

Grupy użytkowe: byliny ogrodowe · byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · kwitnienie: 3

Crocus cancellatus

takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
Zobacz szczegółowy sposób uprawy na stronie — krokus (Crocus).

Crocus sieberi · krokus Siebera

szafran Siebera
takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
Kwiaty fioletowoniebieskie z żółtą gardzielą.

Zobacz szczegółowy sposób uprawy na stronie — krokus (Crocus).

Grupy użytkowe: byliny ogrodowe · byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · kwitnienie: 3

Crocus speciosus · krokus okazały

szafran okazały
takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002

Grupy użytkowe: byliny ogrodowe · byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · kwitnienie: 9-12

Crocus kotschyanus

Crocus zonatus
takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
Kwitnie jesienią! Kwiaty bladolila, ciemno żyłkowane, w gardzieli żółte.

Zobacz szczegółowy sposób uprawy na stronie — krokus (Crocus).

Grupy użytkowe: byliny ogrodowe · byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · kwitnienie: 8-9

Crocus sativus · krokus uprawny

krokus siewny, szafran uprawny
takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
Kwitnie późną jesienią i równocześnie tworzy liście. Kwiaty wybitnie duże o intesywnie, szkarłatno zabarwionych pylnikach (dają one surowiec przyprawowy do barwienia pokarmu - słynny szafran). Jak i inne kwitnące jesienią gatunki krokusów, jego cykl rozwomu nie jest dopasowany do naszego klimatu z mroźną zimą. Przez to, jego liście są narażone na uszkodzenia mrozowe a bulwy na stopniowe osłabianei i zamieranie.

Zobacz szczegółowy sposób uprawy na stronie — krokus (Crocus).

Grupy użytkowe: byliny ogrodowe · byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · kwitnienie: 9-11

Crocus speciosus (krokus okazały)
W naturze występuje w rejonie śródziemnomorskim, na glebach wapiennych Azji Mniejszej gdzie kwitnie jesienią. Kwiaty typowej formy są kremowobiałe z żółtopomarańczową gardzielą; u odmian uprawnych gardziel także może być kremowa.

space

literatura · references
· Hellwig Z., 1978 — Byliny w parku i ogrodzie. wyd. IV p.230 [155]
· Krause J., 1978 — Narcyzy. p.115 [167]
· Grabowska B., Krause J. Mynett K., 1987 — Uprawa cebulowatych i bulwiastych roślin ozdobnych. p.38 [163]
· Marcinkowski, J., 2002 — Byliny ogrodowe. p.189 [39]
· Grabowska B., Kubala T., 2010 — Byliny w twoim ogrodzie. p.131 [136]
· Grabowska B., Kubala T., 2012 — Encyklopedia bylin. T1.A-J T2.K-Z p.271 [166]
· Mirek Z. et al., 2002 — Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin kwiatowych i paprotników Polski. [24]
· Rozporządzenie Ministra Środowiska, 2012 — z dnia 5 stycznia 2012 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin [50.12]
· Zając, A., Zając, M. (Eds.), 2001 — Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. - Distribution Atlas of Vascular Plants in Poland. [25]
obecnie nie jesteś zalogowany(a) — oglądasz okrojoną, przeglądową wersję atlasu — zaloguj się (pola w prawym górnym rogu każdej strony)
lub załóż konto dostępu o ile go jeszcze nie posiadasz

Copyright © 2002-2014 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
przeglądowa (zwykła) wersja atlasu 14.11.20 · ta strona była ostatnio zmieniana/last modified 08.03.2013 · powstała/was created 18.02.2009

Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Crocus.htm">Crocus (krokus) - Flora Ogród Zbiorowiska - Atlas roślin Polski atlas-roslin.pl</a>