schemat uprawy
copyright © by Marek Snowarski

właściwości i zastosowanie

Pelargonium peltatum i zonale
na balustradzie tarasu skrzynki ze zwieszającą się pelargonią bluszczolistną (Pelargonium peltatum hort.), w głębi, na parapecie okna pelargonia rabatowa (Pelargonium zonale hort.)
Termin geranium w języku botaników odnosi się do innego (choć pokrewnego) rodzaju — bodziszek (Geranium). Zarówno pelargonie jak i bodziszek (Geranium) należą do tej samej rodziny bodziszkowate (Geraniaceae) i były kiedyś ujmowane w jednym rodzaju.
Pelargonie, zwane także potocznie geranium, są niezwykle popularnymi uprawianymi roślinami ozdobnymi. W uprawie znajduje się ogromna liczba (ponad 10 tysięcy) odmian ozdobnych różniących się formą i barwą kwiatów, wielkością roślin, pokrojem mniej lub bardziej zwartym, wzniesionym lub zwieszającym się.

space

Odmiany ozdobne można dzielić na grupy wg różnych kryteriów. Najczęściej stosuje się podział na podstawie tego od jakich botanicznych gatunków macierzystych odmiany zostały wyprowadzone. W ten sposób mamy trzy podstawowe duże grupy odmian: pelargonie rabatowe, pelargonie bluszczolistne i pelargonie wielkokwiatowe (angielskie).

wymagania i uprawa

Wszystkie pelargonie, o ile uprawiane poza domem, mają w naszym klimacie charakter sezonowych kwiatów ozdobnych. Rośliny nie znoszą temperatur poniżej 0°C. Zimuje się rośliny mateczne w chłodnych pomieszczeniach, w temperaturze poniżej 10°C, jedynie umiarkowanie podlewając (tak aby gleba nie była całkiem sucha).

space

Pelargonie udają się na różnych glebach, nie są w tym nazbyt wybredne. Optimum stanowi gleba umiarkowanie zwięzła i lekko kwaśna (pH około 6.0). Optymalna temperatura to nieco powyżej 20°C. Gdy temperatura utrzymuje się poniżej 10°C to przestają rosnąć a ich liście czerwienieją.

space

rozmnażanie pelargonii

Pelargonie rozmnaża się wegetatywnie przez pędowe sadzonki wierzchołkowe; rzadziej i z gorszym efektem stosuje się sadzonki liściowe. Mnożenie wegetatywne daje pewne powtórzenie cech odmianowych.
W przypadku niektórych odmian możliwe jest też rozmnażanie generatywne tj. przez wysiew nasion.
Sadzonki można wykonywać przez cały rok. Jednak najczęściej przygotowuje się na przyszly sezon w drugiej połowie sierpnia — dla przygotowania egzemplarzy do zimowania lub w marcu/kwietniu z podpędzonych, zimowanych roślin matecznych.

space

Cięcie wykonuje się dezynfekowanym przed każdym cięciem nożem lub żyletką, bezpośrednio po węzłem (to znacznie przyśpiesza ukorzenienie). Alternatywnie można wyłamywać pędy boczne z kawałkiem tkanki pędu głównego (z tzw. piętką). Najniższy liść i przylistki usuwa się aby nie gniły.

space

rozmnażanie pelargonii z nasion

Nasiona pelargonii są stosunkowo duże, o grubej i twardej łupinie - powoduje to nierównomierność wschodów. Jest to ewolucyjne przystosowanie do przetrwania roślin w niekorzystnych warunkach.

space

Nasiona pelargonii wysiewa się w styczniu i lutym, zagłębiając (lub przysypując je) na 5 mm w podłoże. Podłoże w okresie wschodów powinno być stale równomiernie wilgotne, najlepiej więc pojemnik przykryć folią lub wsadzić do plastikowego worka.

space

formowanie i bonsai z pelargonii

Pelargonie dobrze poddają się formowaniu. Taki zabieg ma szczególny sens w przypadku odmian wysokich. Po usunięciu wierzchołka wzrostu łatwo tworzą pędy boczne. W ten sposób można uzyskiwać rośliny silniej rozkrzewione lub formy drzewiaste z nagim pniem (to wymaga około roku zabiegów). Formy drzewiaste uzyskujemy wymuszając początkowo wzrost jedynie pędu głównego (usuwamy pędy boczne i kwiatostany). A po uzyskaniu zakładanej wysokości formujemy krzewiastą koronę oraz usuwamy liście z części "piennej".

choroby i szkodniki pelargonii

Najważniejsze jest profilaktyka. Usuwanie roślin chorych. Używanie świeżego podłoża i czystych pojemników. Dezynfekcja narzędzi którymi wykonujemy sadzonki.

space

odmiany karłowate i miniaturowe pelargonii

Pelargonie to rośliny z natury stosunkowo duże, wysokie lub o długich pędach. Wśród tysięcy uprawianych odmian ozdobnych można wyróżnić odmiany karłowate i miniaturowe.

space

Odmiany miniaturowe są mniej często spotykane. W ich przypadku w wyniku zabiegów hodowcy wyprowadzone zostały linie roślin o pomniejszonych, zminiaturyzowanych, wszystkich częściach rośliny, także liściach lub kwiatach. Odmiany miniaturowe są wybitnie niskie jak na pelargonie, mogą mieć tylko kilka centymetrów wysokości i generalnie nie przekraczają kilkunastu centymetrów wysokości.

space

Pelargonium zonale hort. · pelargonia rabatowa

pelargonia pasiasta ogrodowa
Pelargonium hortorum
takson uprawiany
Jak sama nazwa wskazuje, pelargonia rabatowa (Pelargonium zonale hort.) są szczególnie przydatne do nasadzeń na rabatach kwiatowych. Oprócz tego dobrze sprawdzają się w uprawie w pojemnikach, w tym wiszących. Proste w uprawie i łatwe do rozmnażania.

Grupy użytkowe: kwiaty jednoroczne z rozsady · kwiaty letnie zimowane w pomieszczeniach · do uprawy w pojemnikach · na obwódki · wysokość 20-80 cm · kwitnienie: 5-10

Pelargonium peltatum hort. · pelargonia bluszczolistna

Pelargonium ×hederaefolium
takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
Różne odmiany pelargonii bluszczolistnej (Pelargonium peltatum hort.) są powszechnie stosowane do uprawy w pojemnikach. Bardzo popularne są odmiany o zwieszonych pędach, uprawiane w wiszących pojemnikach lub skrzynkach balkonowych. Ta grupa pelargonii, z uwagi na gęsty pokrój, może też być użyta jako kwiaty okrywowe na skarpach, zboczach i do wysadzania przy płotkach.

Grupy użytkowe: kwiaty jednoroczne z rozsady · kwiaty letnie zimowane w pomieszczeniach · do uprawy w pojemnikach · ze zwisającymi pędami

Pelargonium ×grandiflorum · pelargonia wielkokwiatowa

pelargonia angielska
Pelargonium ×domesticum
takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
Odmiany to typowe pokojowe rośliny doniczkowe. Prawidłowo zimowane pięknie i długo kwitną na początku wiosny.

Grupy użytkowe: kwiaty jednoroczne z rozsady · kwiaty letnie zimowane w pomieszczeniach · do uprawy w pojemnikach · wysokość 40-70 cm

pelargonie mieszańcowe

„Pelargonie mieszańcowe” to grupa odmian o cechach pośrednich pomiędzy pelargonia bluszczolistna (Pelargonium peltatum hort.) a pelargonia rabatowa (Pelargonium zonale hort.) - oceniając należy zwrócić szczególną uwagę na kształt i grubość liści oraz pokrój roślin. Poszczególne odmiany ozdobne mogą być mniej lub bardziej zbliżone swoimi cechami do któregoś z wymienionych gatunków.

Pelargonium-gatunki · Pelargonium gatunki botaniczne »10

Gatunki botanicznych pelargonii bardzo rzadko można znaleźć w uprawie. Są wśród nich pelargonie sukulentyczne, z kaudeksem oraz gatunki o liściach pachnących w szczególny sposób.
Gatunki pelargonii pochodzą głównie z Afryki Południowej. U nas są to uprawiane w odmianach popularne, sezonowe kwiaty ozdobne.
literatura · references
· Chlebowski B., 1978 — Pelargonie. [162]
· Chlebowski B., 1987 — Pelargonie rabatowe i inne. [61]
· Sendler J.A. (red.), 1960 — Kwiaciarstwo. p.464 [60]
· Chojnowscy E. i M., 2002 — Najpiękniejsze kwiaty letnie. [43]
· Mirek Z. et al., 2002 — Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin kwiatowych i paprotników Polski. [24]
obecnie nie jesteś zalogowany(a) — oglądasz okrojoną, przeglądową wersję atlasu — zaloguj się (pola w prawym górnym rogu każdej strony)
lub załóż konto dostępu o ile go jeszcze nie posiadasz

Copyright © 2002-2014 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
przeglądowa (zwykła) wersja atlasu 14.10.22 · ta strona była ostatnio zmieniana/last modified 05.03.2013 · powstała/was created 07.04.2009

Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Pelargonia.htm">Pelargonium (pelargonia) - Flora Ogród Zbiorowiska - Atlas roślin Polski atlas-roslin.pl</a>