Petasites

lepiężnik
na stronie — Oznaczanie · klucz · literatura

oznaczanie

Petasites
Wskazówki autorstwa Aldony Uziębło:

Osobniki gatunków z rodzaju Petasites charakteryzuje pozorna rozdzielnopłciowość. W kwiatostanie występują dwa rodzaje kwiatów:

* brzeżne - słupkowe, rurkowate, nieregularnie ząbkowane, płodne,

* środkowe - o koronie rurkowatej, 5-ząbkowej; w zasadzie obupłciowe, ale płone, z powodu niepełnego rozwoju słupka, tak że można je właściwie uważać za pręcikowe.

Stosunek obu rodzajów kwiatów determinuje typ osobnika. I tak, na okazach gynodynamicznych panują w koszyczkach kwiaty słupkowe, na okazach androdynamicznych zaś kwiaty obupłciowe (pręcikowe). Oba typy osobników różnią się zarówno pod względem dynamiki rozwoju, jak i morfologii pędu generatywnego (porównaj fot. wyżej)

W trakcie wegetacji osobniki androdynamiczne kwitną wcześniej, często jeszcze w czasie zalegania śniegu, po czym osiągając maksymalną wysokość, szybko zamierają jeszcze przed pełnym rozwojem liści asymilacyjnych. Osobniki gynodynamiczne pozostają w stadium spoczynku, aż do końca roztopów, i na krótko przed końcem wegetacji osobników androdynamicznych rozpoczynają intensywny wzrost. Kwitną osiągając wysokość porównywalną z maksymalną wysokością pędów męskich, po przekwitnieniu wyrastają wysoko ponad kobierzec rozwijających się już liści odziomkowych osiągając wysokość 80-100 cm w trakcie owocowania i rozsiewu nasion.

Przy rozróżnianiu gatunków Petasites współwystępujących na południu Polski:

* w przypadku pędów gynodynamicznych warto zwrócić uwagę na typ kwiatostanu: grono (P. hybridus i P. kablikianus) lub wiecha (P. albus); kształt i liczbę koszyczków: smukłe, średnio 25-40 (P. albus) lub drobne, kuliste, bardzo liczne 50-80, różowo nabiegłe (P. hybridus) lub duże, beczułkowate w liczbie około 30 (im wyżej n.p.m. tym mniej liczne) – (P. kablikianus),

* w przypadku liści asymilacyjnych, na kształt blaszki i ogonek liściowy: blaszki lejkowate, nerkowato-okrągławe, ogonek podłużnie żeberkowany z rynienką obrzeżoną listewkami (P. hybridus), blaszki płaskie, okrągławe, ogonek bez żeberek ale wyraźnie omszony (P. albus), blaszki lejkowate, trójkątno-sercowate, ogonek gładki, z łatwo ścierającym się kutnerem (P. kablikianus).

Petasites hybridus
Petasites hybridus (lepiężnik różowy) (=officinalis)
wystepowanie
o mapie występowania

takson rodzimy lub trwale zadomowiony

kwiaty brudnoróżowoczerwone; liście okrywy szerokie, nagie, czerwono nabiegłe;
łuskowate liście łodygowe czerwonawe, 15-55 mm długości, gęsto okrywające pęd kwiatostanowy, ten do 0.5 m wysokości (w czasie owocowania dorastający do 1 m);
liście bardzo duże, do 1 m długości i 60 cm szerokości; blaszka liściowa w zarysie okrągława, głęboko wycięta, spodem szybko łysiejąca; ogonek liściowy dookoła wyraźnie żeberkowany, z wierzchu ± na całej długości z głęboką bruzdą, obrzeżoną listewkami

częsty

brzegi potoków, źródliska, wilgotne łąki i zarośla

Petasites kablikianus
Petasites kablikianus (lepiężnik wyłysiały)
wystepowanie
o mapie występowania

takson rodzimy lub trwale zadomowiony

liście duże; blaszka liściowa w zarysie sercowato-trójkątna; ogonek liściowy bez żeberek

gatunek górski; nad potokami i rzeczkami w Karpatach i Karkonoszach

B. liście mniejsze, spodem ±trwale kutnerowate; ogonek liściowy nieco spłaszczony, bez wystających żeberek, bruzda z wierzchu tylko w górnej części ogonka, płytka, nieobrzeżona
Petasites spurius
Petasites spurius (lepiężnik kutnerowaty)
wystepowanie
o mapie występowania

takson rodzimy lub trwale zadomowiony

brzeżne kwiaty języczkowe żółtawe; liście okrywy zaostrzone, jasno obrzeżone, u nasady wełnisto owłosione, bez włosków gruczołowatych;
łodyga kwiatostanowa do 30(40) cm wysokości; łuskowate liście łodygowe lancetowate 55-100 mm długości;
blaszka liściowa w zarysie trójkątna do pięcio-bocznej, z bardzo szeroką zatoką nasadową, brzeg blaszki nierównomiernie ząbkowany, spód blaszki trwale biało kutnerowaty, także na nerwach; kłącze w węzłach zgrubiałe

dość częsty

piaszczyste brzegi dużych rzek i Bałtyku, rzadko nad jeziorami

Petasites albus
Petasites albus (lepiężnik biały)
wystepowanie
o mapie występowania

takson rodzimy lub trwale zadomowiony

brzeżne kwiaty rurkowe białawe; liście okrywy stępione, pokryte długimi włoskami gruczołowatymi;
łuskowate liście łodygowe szeroko lancetowate, środkowe do 55 mm długości, łodyga kwiatostanowa do 30 cm, w czasie owocowania do 80 cm wysokości;
blaszka liściowa w zarysie okrągława, z dość płytką zatoką nasadową, brzeg blaszki podwinięty i drobno ząbkowany, spodnia strona blaszki cienko, szarawo kutnerowata; kłącze w węzłach niezgrubiałe

pospolity w Sudetach i Karpatach; rzadki na niżu, głównie na południowym i wschodnim Wybrzeżu Bałtyku

wilgotne lasy, wąwozy, źródliska, brzegi potoków


uprawiane ozdobne
Petasites japonicus
Petasites japonicus

takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002

Copyright © 2002-2012 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
wersja publikacji 24.05.2012.www · ostatnio zmieniana/last modified 15.07.2005 · została utworzona/was created 08.12.2002
Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Petasites.htm">lepiężnik - Petasites - Atlas roślin Polski atlas-roslin.pl</a>