Petasites

lepiężnik
na stronie — Oznaczanie · klucz

oznaczanie

Petasites
Wskazówki autorstwa Aldony Uziębło:

Osobniki gatunków z rodzaju Petasites charakteryzuje pozorna rozdzielnopłciowość. W kwiatostanie występują dwa rodzaje kwiatów:

* brzeżne - słupkowe, rurkowate, nieregularnie ząbkowane, płodne,

* środkowe - o koronie rurkowatej, 5-ząbkowej; w zasadzie obupłciowe, ale płone, z powodu niepełnego rozwoju słupka, tak że można je właściwie uważać za pręcikowe.

Stosunek obu rodzajów kwiatów determinuje typ osobnika. I tak, na okazach gynodynamicznych panują w koszyczkach kwiaty słupkowe, na okazach androdynamicznych zaś kwiaty obupłciowe (pręcikowe). Oba typy osobników różnią się zarówno pod względem dynamiki rozwoju, jak i morfologii pędu generatywnego (porównaj fot. wyżej)

W trakcie wegetacji osobniki androdynamiczne kwitną wcześniej, często jeszcze w czasie zalegania śniegu, po czym osiągając maksymalną wysokość, szybko zamierają jeszcze przed pełnym rozwojem liści asymilacyjnych. Osobniki gynodynamiczne pozostają w stadium spoczynku, aż do końca roztopów, i na krótko przed końcem wegetacji osobników androdynamicznych rozpoczynają intensywny wzrost. Kwitną osiągając wysokość porównywalną z maksymalną wysokością pędów męskich, po przekwitnieniu wyrastają wysoko ponad kobierzec rozwijających się już liści odziomkowych osiągając wysokość 80-100 cm w trakcie owocowania i rozsiewu nasion.

Przy rozróżnianiu gatunków Petasites współwystępujących na południu Polski:

* w przypadku pędów gynodynamicznych warto zwrócić uwagę na typ kwiatostanu: grono (P. hybridus i P. kablikianus) lub wiecha (P. albus); kształt i liczbę koszyczków: smukłe, średnio 25-40 (P. albus) lub drobne, kuliste, bardzo liczne 50-80, różowo nabiegłe (P. hybridus) lub duże, beczułkowate w liczbie około 30 (im wyżej n.p.m. tym mniej liczne) – (P. kablikianus),

* w przypadku liści asymilacyjnych, na kształt blaszki i ogonek liściowy: blaszki lejkowate, nerkowato-okrągławe, ogonek podłużnie żeberkowany z rynienką obrzeżoną listewkami (P. hybridus), blaszki płaskie, okrągławe, ogonek bez żeberek ale wyraźnie omszony (P. albus), blaszki lejkowate, trójkątno-sercowate, ogonek gładki, z łatwo ścierającym się kutnerem (P. kablikianus).

fotografia dostępna w Pełnej Wersji atlasuPetasites hybridus (lepiężnik różowy) (=officinalis)
tutaj w Pełnej Wersji jest
mapa występowania
Kliknij - Sprawdź

here in Full Version is map of
distribution in Poland

jak czytać tę mapę
kwiaty brudnoróżowoczerwone; liście okrywy szerokie, nagie, czerwono nabiegłe;
łuskowate liście łodygowe czerwonawe, 15-55 mm długości, gęsto okrywające pęd kwiatostanowy, ten do 0.5 m wysokości (w czasie owocowania dorastający do 1 m);
liście bardzo duże, do 1 m długości i 60 cm szerokości; blaszka liściowa w zarysie okrągława, głęboko wycięta, spodem szybko łysiejąca; ogonek liściowy dookoła wyraźnie żeberkowany, z wierzchu ± na całej długości z głęboką bruzdą, obrzeżoną listewkami

częsty

brzegi potoków, źródliska, wilgotne łąki i zarośla

fotografia dostępna w Pełnej Wersji atlasuPetasites kablikianus (lepiężnik wyłysiały)
tutaj w Pełnej Wersji jest
mapa występowania
Kliknij - Sprawdź

here in Full Version is map of
distribution in Poland

jak czytać tę mapę
liście duże; blaszka liściowa w zarysie sercowato-trójkątna; ogonek liściowy bez żeberek

gatunek górski; nad potokami i rzeczkami w Karpatach i Karkonoszach

B. liście mniejsze, spodem ±trwale kutnerowate; ogonek liściowy nieco spłaszczony, bez wystających żeberek, bruzda z wierzchu tylko w górnej części ogonka, płytka, nieobrzeżona
fotografia dostępna w Pełnej Wersji atlasuPetasites spurius (lepiężnik kutnerowaty)
tutaj w Pełnej Wersji jest
mapa występowania
Kliknij - Sprawdź

here in Full Version is map of
distribution in Poland

jak czytać tę mapę
brzeżne kwiaty języczkowe żółtawe; liście okrywy zaostrzone, jasno obrzeżone, u nasady wełnisto owłosione, bez włosków gruczołowatych;
łodyga kwiatostanowa do 30(40) cm wysokości; łuskowate liście łodygowe lancetowate 55-100 mm długości;
blaszka liściowa w zarysie trójkątna do pięcio-bocznej, z bardzo szeroką zatoką nasadową, brzeg blaszki nierównomiernie ząbkowany, spód blaszki trwale biało kutnerowaty, także na nerwach; kłącze w węzłach zgrubiałe

dość częsty

piaszczyste brzegi dużych rzek i Bałtyku, rzadko nad jeziorami

fotografia dostępna w Pełnej Wersji atlasuPetasites albus (lepiężnik biały)
tutaj w Pełnej Wersji jest
mapa występowania
Kliknij - Sprawdź

here in Full Version is map of
distribution in Poland

jak czytać tę mapę
brzeżne kwiaty rurkowe białawe; liście okrywy stępione, pokryte długimi włoskami gruczołowatymi;
łuskowate liście łodygowe szeroko lancetowate, środkowe do 55 mm długości, łodyga kwiatostanowa do 30 cm, w czasie owocowania do 80 cm wysokości;
blaszka liściowa w zarysie okrągława, z dość płytką zatoką nasadową, brzeg blaszki podwinięty i drobno ząbkowany, spodnia strona blaszki cienko, szarawo kutnerowata; kłącze w węzłach niezgrubiałe

pospolity w Sudetach i Karpatach; rzadki na niżu, głównie na południowym i wschodnim Wybrzeżu Bałtyku

wilgotne lasy, wąwozy, źródliska, brzegi potoków


uprawiane ozdobne
fotografia dostępna w Pełnej Wersji atlasuPetasites japonicus

takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002

literatura · references — [25] · [15 p.488] · [3] · [19]
Copyright © 2002-2010 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form · zobacz też Atlas grzybów Polski
wersja publikacji 30.08.2010.www · ostatnio zmieniana/last modified 15.07.2005 · została utworzona/was created 08.12.2002
Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
kod html: <a href="http://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Petasites.htm">lepiężnik - Petasites - Atlas roślin Polski atlas-roslin.pl</a>
BBCode na wielu forach: [url=http://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Petasites.htm]lepiężnik - Petasites - Atlas roślin Polski atlas-roslin.pl[/url]