| ||
|
oznaczanie
![]() |
Osobniki gatunków z rodzaju Petasites charakteryzuje pozorna rozdzielnopłciowość. W kwiatostanie występują dwa rodzaje kwiatów:
* brzeżne - słupkowe, rurkowate, nieregularnie ząbkowane, płodne,
* środkowe - o koronie rurkowatej, 5-ząbkowej; w zasadzie obupłciowe, ale płone, z powodu niepełnego rozwoju słupka, tak że można je właściwie uważać za pręcikowe.
Stosunek obu rodzajów kwiatów determinuje typ osobnika. I tak, na okazach gynodynamicznych panują w koszyczkach kwiaty słupkowe, na okazach androdynamicznych zaś kwiaty obupłciowe (pręcikowe). Oba typy osobników różnią się zarówno pod względem dynamiki rozwoju, jak i morfologii pędu generatywnego (porównaj fot. wyżej)
W trakcie wegetacji osobniki androdynamiczne kwitną wcześniej, często jeszcze w czasie zalegania śniegu, po czym osiągając maksymalną wysokość, szybko zamierają jeszcze przed pełnym rozwojem liści asymilacyjnych. Osobniki gynodynamiczne pozostają w stadium spoczynku, aż do końca roztopów, i na krótko przed końcem wegetacji osobników androdynamicznych rozpoczynają intensywny wzrost. Kwitną osiągając wysokość porównywalną z maksymalną wysokością pędów męskich, po przekwitnieniu wyrastają wysoko ponad kobierzec rozwijających się już liści odziomkowych osiągając wysokość 80-100 cm w trakcie owocowania i rozsiewu nasion.
Przy rozróżnianiu gatunków Petasites współwystępujących na południu Polski:
* w przypadku pędów gynodynamicznych warto zwrócić uwagę na typ kwiatostanu: grono (P. hybridus i P. kablikianus) lub wiecha (P. albus); kształt i liczbę koszyczków: smukłe, średnio 25-40 (P. albus) lub drobne, kuliste, bardzo liczne 50-80, różowo nabiegłe (P. hybridus) lub duże, beczułkowate w liczbie około 30 (im wyżej n.p.m. tym mniej liczne) – (P. kablikianus),
* w przypadku liści asymilacyjnych, na kształt blaszki i ogonek liściowy: blaszki lejkowate, nerkowato-okrągławe, ogonek podłużnie żeberkowany z rynienką obrzeżoną listewkami (P. hybridus), blaszki płaskie, okrągławe, ogonek bez żeberek ale wyraźnie omszony (P. albus), blaszki lejkowate, trójkątno-sercowate, ogonek gładki, z łatwo ścierającym się kutnerem (P. kablikianus).
![]() | Petasites hybridus (lepiężnik różowy) (=officinalis)
łuskowate liście łodygowe czerwonawe, 15-55 mm długości, gęsto okrywające pęd kwiatostanowy, ten do 0.5 m wysokości (w czasie owocowania dorastający do 1 m); liście bardzo duże, do 1 m długości i 60 cm szerokości; blaszka liściowa w zarysie okrągława, głęboko wycięta, spodem szybko łysiejąca; ogonek liściowy dookoła wyraźnie żeberkowany, z wierzchu ± na całej długości z głęboką bruzdą, obrzeżoną listewkami częsty brzegi potoków, źródliska, wilgotne łąki i zarośla | ||
![]() | Petasites kablikianus (lepiężnik wyłysiały)
gatunek górski; nad potokami i rzeczkami w Karpatach i Karkonoszach | ||
| B. liście mniejsze, spodem ±trwale kutnerowate; ogonek liściowy nieco spłaszczony, bez wystających żeberek, bruzda z wierzchu tylko w górnej części ogonka, płytka, nieobrzeżona | |||
![]() | Petasites spurius (lepiężnik kutnerowaty)
łodyga kwiatostanowa do 30(40) cm wysokości; łuskowate liście łodygowe lancetowate 55-100 mm długości; blaszka liściowa w zarysie trójkątna do pięcio-bocznej, z bardzo szeroką zatoką nasadową, brzeg blaszki nierównomiernie ząbkowany, spód blaszki trwale biało kutnerowaty, także na nerwach; kłącze w węzłach zgrubiałe dość częsty piaszczyste brzegi dużych rzek i Bałtyku, rzadko nad jeziorami | ||
![]() | Petasites albus (lepiężnik biały)
łuskowate liście łodygowe szeroko lancetowate, środkowe do 55 mm długości, łodyga kwiatostanowa do 30 cm, w czasie owocowania do 80 cm wysokości; blaszka liściowa w zarysie okrągława, z dość płytką zatoką nasadową, brzeg blaszki podwinięty i drobno ząbkowany, spodnia strona blaszki cienko, szarawo kutnerowata; kłącze w węzłach niezgrubiałe pospolity w Sudetach i Karpatach; rzadki na niżu, głównie na południowym i wschodnim Wybrzeżu Bałtyku wilgotne lasy, wąwozy, źródliska, brzegi potoków | ||
uprawiane ozdobne | |||
![]() | Petasites japonicus takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002 | ||
wersja publikacji 30.08.2010.www · ostatnio zmieniana/last modified 15.07.2005 · została utworzona/was created 08.12.2002
kod html: <a href="http://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Petasites.htm">lepiężnik - Petasites - Atlas roślin Polski atlas-roslin.pl</a>
BBCode na wielu forach: [url=http://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Petasites.htm]lepiężnik - Petasites - Atlas roślin Polski atlas-roslin.pl[/url]





