dziewanna pospolita


Verbascum nigrum L.
dziewanna pospolita


Verbascum nigrum
pokrój; 29.06.2003, Zdbice, k. Wałcza; znal. 030629.78
Copyright © by Marek Snowarski
Verbascum nigrum
kwiat, fioletowo owłosione nitki pręcików; 29.06.2003, Zdbice, k. Wałcza; znal. 030629.78
Copyright © by Marek Snowarski
Verbascum nigrum
fragment kwiatostanu, pąki kwiatowe; 29.06.2003, Zdbice, k. Wałcza; znal. 030629.78
Copyright © by Marek Snowarski
Verbascum nigrum
pokrój; 15.07.2003
Copyright © by Barbara Łotocka
Verbascum nigrum
dojrzałe, otwarte torebki; 29.11.2003, Warszawa
Copyright © by Barbara Łotocka

Opis Verbascum nigrum

Kwiatostan na przedłużeniu łodygi; pojedynczy, wydłużony, groniasty, prawie kłosokształtny. Rzadko, u odmian, bogato wiechowato rozgałęziony, z gałązkami prostymi, wzniesionymi, żebrowanymi, znacznie krótszymi od pędu głównego.

Kwiatostan dość gęsty, jedynie w dole zwykle luźny, o rozsuniętych pęczkach; pęczki licznokwiatowe.

Korona zwykle żółta, z brunatno plamistą gardzielą, przeświecająco punktowana; 18-25 mm śednicy; łatki korony okrągławo odwrotniejajowate; z zewnątrz stosunkowo gęsto omszona gwiazdkowatymi włoskami, od wewnętrz słabo owłosiona przynajmniej u nasady górnych łatek.

Kielich 3-4.5 mm długości; niemal do nasady rozcięty na prawie równowąskie lub wąsko-eliptyczne działki, ostro zakończone.

Nitki_pręcików wszystkie purpurowofiołkowo owłosione, tylne (górne) pręciki owłosione po nasadę, przednie (dolne) pręciki na końcach nagie.

Pylniki wszystkie nerkowate, osadzone środkiem na nitce pylnika (nie zbiegające po nitce).

Szyjka_słupka długości 5-7 mm, naga lub u nasady skąpo omszona, znamię ±półkuliste.
Verbascum nigrum
Verbascum nigrum

Szypułka_kwiatu głównego 5-12(15) mm długości, z maleńkimi podkwiatkami u nasady; podczas kwitnienia wszystkie szypułki są cienkie, grubieją podczas owocowania, wzniesione ukośnie ku górze. Podsadki szypułki i kielichy omszone krótkimi, rozgałęzionymi włoskami.

Podsadki prawie równowąskie, nie krótsze od szypułek.

Liście_dolne jajowato-lancetowate lub eliptyczno-jajowate, do 30 cm długości; nasada liści wyraźnie sercowata; ogonek liściowy wąski, 5-20 cm długości; blaszka liściowa niezbyt ostro zakończona, przynajmniej w pobliżu nasady grubo podwójnie karbowana.

Liście_środkowe z krótszymi ogonkami, ostro zakończone.

Liście_w_górze_pędu prawie siedzące, ze słabo sercowatą nasadą lub ucięte, o brzegu karbowano-ząbkowanym.

Liście od góry ±skąpo gwiazdkowato owłosione, zielone; od spodu stosunkowo gęsto pokryte gałęzistymi włoskami; długość włosków jest mniejsza niż średnica ogonka liściowego; siateczka żyłek blaszki liściowej dość gęsta, od spodu żyłki nieco wystające.

Łodyga wzniesiona, zwykle 50-100 cm wysokości, grubo i płytko bruzdowano-żebrowana, u nasady niemal obła. Powierzchnia łodygi dość rzadko (u góry gęściej) pokryta drzewkowato rozgałęzionymi włoskami, w kwiatostanowej części łodygi (i na kielichu [3]) z domieszką bardzo drobnych włosków gruczołowych; często czarnawoczerwono nabiegła.

Owoc to torebka szeroko elipsoidalno-jajowata, 4-5 mm długości, zakończona tępo, bez dzióbka, ±wystaje z kielicha; jej powierzchnia stosunkowo gęsto pokryta gwiazdkowatymi włoskami które utrzymują się u dojrzałych owoców; ścianki torebki grubawe.

Nasiona typowe dla rodzaju, 0.8 mm długości, grube, 6-8 zagłębieniach w poszczególnych szeregach podłużnych.

Korzeń pionowy, ±wrzecionowaty, czasem wyrasta z niego kilka pędów nadziemnych.

Roślina dwuletnia lub bylina.

Kwitnie w czerwcu i w lipcu (do września [3])

Tworzy_mieszańce z wieloma innymi gatunkami z rodzaju dziewanna (Verbascum).

Występowanie wystepowaniePospolita za wyjątkiem wyższych położeń górskich. Miejsca ± suche i kamieniste, zręby, zarośla, murawy, przydroża, tereny kolejowe, zbocza, brzegi rzek i strumieni.
Krótko o wymaganiach w uprawie Grupa użytkowa: · kwiaty dwuletnie

Zastosowanie: · na rabatę kwiatową · okazały kwiat do ekspozycji pojedynczo lub w grupach · okazała bylina do ekspozycji pojedynczo lub w grupach · do ogrodu naturalistycznego · na suche bukiety i kompozycje · na żywopłot jednoroczny

Wymagania: · umiarkowane słońce (elw) · gleba przeciętnie wilgotna (elw) · gleba słabo kwaśna (elw) » o obojętnym pH (elw) » zasadowa, z wapniem (elw) · miejsce umiarkowanie chłodne (elw) » przeciętnie ciepłe (elw) · gleba kamienista, żwirowa (elw) · podłoże umiarkowanie żyzne (elw)

Ekologiczne liczby wskaźnikowe

- liczebność stanowisk: 5 - gatunek pospolity na terenie całej Polski

- forma życiowa wg Raunkiaera: H - autotrof, hemikryptofit - pączki zimujące znajdują się na poziomie ziemi

- wskaźnik świetlny: 4 - umiarkowane światło
- wskaźnik termiczny: 4-3 - umiarkowanie chłodne warunki klimatyczne lub umiarkowanie ciepłe warunki klimatyczne
- wskaźnik kontynentalizmu: 3 - gatunek neutralny wobec kontynentalizmu

- wskaźnik wilgotności gleby: 3 - świeża
- wkaźnik trofizmu (żyzności): 3 - gleba (woda) umiarkowanie uboga (mezotroficzna)
- wkaźnik kwasowości gleby lub wody: 3-5 - gleba umiarkowanie kwaśna (5 <= pH < 6) lub gleba obojętna (6 <= pH < 7) lub gleba zasadowa (pH > 7)
- wskaźnik granulometryczny gleby: 2 - rumosz skalny, piarg, żwir

Zbiorowiska roślinne Gatunek charakterystyczny (Ch.) dla: Ass. Verbasco-Epilobietum; All. Atropion belladonnae;
Literatura (REFERENCES) Zając, A., Zając, M. (Eds.), 2001 - Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. - Distribution Atlas of Vascular Plants in Poland. [25]
Matuszkiewicz, W., 2001 - Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. [14]
Flora Polska. Rośliny naczyniowe ... Tom X. 1963 - Zrosłopłatkowe. Solanaceae. Boraginaceae. Scrophulariaceae. Primulaceae. Plumbaginaceae. Ericales. p.239 [16.10]
Szafer, Wł., Kulczyński, St., Pawłowski, B., 1988 - Rośliny polskie, cz. I i II. p.516 [3]
W Internecie (LINKS) Lista (1) linków zewnętrznych, w tym miejscu, dostępna w wersji profesjonalnej; tutaj użyj linku w tytule tego bloku aby je odszukać.
List of (1) external links available in professional version; here use link on the left to locate it.
Fotografie 1:1
(Natural size photographs)
Strona z fotografiami sprowadzonymi do naturalnego rozmiaru (skala 1:1) dostępna tylko w wersji profesjonalnej
Page of natural size photographs (scale 1:1) availlable in professional version
Inne fotografie
Additional photographs
Verbascum nigrum
fragment kwiatostanu; 15.07.2003
Copyright © by Barbara Łotocka
Verbascum nigrum
kwiaty; 15.07.2003
Copyright © by Barbara Łotocka
Verbascum nigrum
torebka przepołowiona, widać przegrody, zaschnięte łożysko; 29.11.2003, Warszawa
Copyright © by Barbara Łotocka


Wybrane znaleziska. Kliknij na miniaturkę aby zobaczyć tablicę wszystkich fotografii:
Selected collections. Click on small photo to see all pictures:
Verbascum nigrum

03 06 29 - 78 (Marek Snowarski) - 15 fot.
(Zdbice, k. Wałcza)



Copyright © 2002-2007 by Marek Snowarski – masz uwagi? propozycje? napisz
Ostatnia zmiana/MODIFIED: 05.11.2007 (utworzona/CREATED 20.02.2002) | Zobacz też grzyby Polski, atlas grzybów
Wersja publikacji: 2010.03.14w