uwagi

Do rodziny amarylkowatych należy kilka popularnych gatunków roślin ozdobnych uprawianych w ogrodach. Są wśród nich dwa rodzime gatunki - śnieżyczka przebiśnieg (Galanthus nivalis) i śnieżyca wiosenna (Leucojum vernum).
Amarylkowate to byliny cebulowe. Wśród ogromnego bogactwa gatunków tylko niektóre można uprawiać w naszym klimacie w gruncie. Wiele gatunkó to rośliny doniczkowe (dalej na tej stronie).
amarylkowate (Amaryllidaceae) (gatunki rodzime)

Narcissus · narcyz »8

żonkil
Gatunki botaniczne rosną głównie w rejonie śródziemnomorskim, największa ich liczba na Półwyspie Iberyjskim.
Jedna z wielkich (pod względem liczby odmian uprawnych i emocji jakie budzi) grup uprawianych ozdobnych bylin cebulowych. W ogrodnictwie ma znaczeniu podobnego rodzaju jak: kosaćce uprawiane ozdobne (Iris-ozdobne), , tulipan (Tulipa) czy lilia (Lilium).

space

Odmiany dzieli się na kilkanaście grup na podstawie budowy kwiata (rozmiaru przykoronka w stosunku do listkow okwiatu i jego ksztaltu) oraz ustawieniu i liczby kwiatów w kwiatostanie. Część odmian jest wykorzystywana do produkcji kwiatow ciętych - te mogą też być uprawiane na rabatach bylinowych. Wiele odmian to kolekcjonerskie formy do ogrodów skalnych.

Grupy użytkowe: o znaczeniu produkcyjnym · byliny ogrodowe · byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · na rabatę bylinową · do ogrodu skalnego · do ogrodu naturalistycznego · bylina na kwiat cięty · wysokość 15-80 cm · kwitnienie: 4-5

Leucojum aestivum · śnieżyca letnia

Leucoium aestivum
efemerofit
Liście dłuższe od głąbika lub zbliżonej długości. Kwiatostan zwykle wielokwiatowy (przeważnie 2 do 5 kwiatów). Owoc torebka prawie kulista. Nasiona czarniawe. Wysoka, 35-60 cm wysokości. Kwitnienie w maju i czerwcu.

Niezbyt często uprawiana roślina ozdobna, rzadko dziczejąca.

Grupy użytkowe: byliny ogrodowe · byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · bylina na kwiat cięty · wysokość 35-60 cm · kwitnienie: 5-6

Leucojum autumnale · śnieżyca jesienna

Acis autumnalis
takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
Różni się (raczej niekorzystnie) od uprawianych u nas dwóch gatunków śnieżyc. Kwiaty nie są zbyt atrakcyjne, są bardziej wydłużone, delikatniejsze, nie mają dzwonkowatego kształtu, po dwa (1-4) w kwiatostanie. Kwitnie późnym latem - w sierpniu i we wrześniu. Głąbik 15(25) cm wysokości, wiotki. Liście bardzo wąskie, pojawiają się dopiero podczas kwitnienia.

Naturalne stanowiska w rejonie Śródziemnomorskim.

Grupy użytkowe: byliny ogrodowe · byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · wysokość 15-30 cm · strefa mrozoodporności 7

Okwiat siarkowożółty; przykoronek tej samej barwy lub nieco ciemniejszy, równie długi jak listki okwiatu. Gatunek i niektóre odmiany należy do bardziej mrozoodpornych o czym świadczy utrzymywanie się przez dziesięciolecia w miejscach po dawnej uprawie.

Ważny gatunek rodzicielski przy tworzeniu większości współcześnie uprawianych odmian mieszańcowych z grupy 1 (narcyzy trąbkowe) i 2 (narcyzy wielkoprzykoronkowe).

Opis wymagań, uprawy i rozmnażania jest na stronie — narcyz (Narcissus).

Grupy użytkowe: byliny ogrodowe · byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · na rabatę bylinową · do ogrodu naturalistycznego · wysokość do 20 cm

Narcissus poeticus · narcyz biały

narcyz wonny
takson uprawiany
Listki okwiatu białe, przykoronek krótki zielonożółty u nasady i z czerwonym brzegiem; ±pachnące.

Gatunek i jego odmiany należą do bardziej mrozoodpornych o czym świadczy utrzymywanie się przez dziesięciolecia w miejscach po dawnej uprawie — odmiana var. recurvus‘Pheasant's Eye’ (nazw odmian się nie tłumaczy, choć w tym wypadku świetnie brzmi ona po polsku — ‘Oko Bażanta’).

Opis wymagań, uprawy i rozmnażania jest na stronie — narcyz (Narcissus).

Grupy użytkowe: byliny ogrodowe · byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · na rabatę bylinową · do ogrodu naturalistycznego · wysokość 25-45 cm

Galanthus elwesii · śnieżyczka Elwesa

takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002

Grupy użytkowe: byliny ogrodowe · byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · do ogrodu naturalistycznego · wysokość do 20 cm

Galanthus latifolius

takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002

Leucojum aestivum · śnieżyca letnia

Leucoium aestivum
efemerofit
Liście dłuższe od głąbika lub zbliżonej długości. Kwiatostan zwykle wielokwiatowy (przeważnie 2 do 5 kwiatów). Owoc torebka prawie kulista. Nasiona czarniawe. Wysoka, 35-60 cm wysokości. Kwitnienie w maju i czerwcu.

Niezbyt często uprawiana roślina ozdobna, rzadko dziczejąca.

Grupy użytkowe: byliny ogrodowe · byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · bylina na kwiat cięty · wysokość 35-60 cm · kwitnienie: 5-6

Leucojum autumnale · śnieżyca jesienna

Acis autumnalis
takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
Różni się (raczej niekorzystnie) od uprawianych u nas dwóch gatunków śnieżyc. Kwiaty nie są zbyt atrakcyjne, są bardziej wydłużone, delikatniejsze, nie mają dzwonkowatego kształtu, po dwa (1-4) w kwiatostanie. Kwitnie późnym latem - w sierpniu i we wrześniu. Głąbik 15(25) cm wysokości, wiotki. Liście bardzo wąskie, pojawiają się dopiero podczas kwitnienia.

Naturalne stanowiska w rejonie Śródziemnomorskim.

Grupy użytkowe: byliny ogrodowe · byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · wysokość 15-30 cm · strefa mrozoodporności 7

Ixiolirion tataricum · iksiolirion tatarski

takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002

Grupy użytkowe: byliny ogrodowe · byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · do ogrodu skalnego · bylina na kwiat cięty · wysokość 20-30 cm · kwitnienie: 5-6

Pancratium illyricum

takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002

do uprawy doniczkowo-ogrodowej

Wiele gatunków z rodziny amarylkowatych pochodzi z tropików lub subtropików. Można je uprawiać w szklarniach a w domu w doniczkach. W okresie letnim mogą być wystawiane do ogrodu. Na upartego można je uprawiać w gruncie z wykopywaniem jesienią — jednak nie daje to najlepszego efektu.

Hippeastrum · amarylis (ogr.)

zwartnica
takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
kolor kwiatów
Rodzaj Hippeastrum obejmuje kilkadziesiąt gatunków cebulowych bylin występujących w strefie tropikalnej Ameryk (większość na terenie Brazylii). W uprawie znajdują się przede wszystkim setki odmian mieszańcowych. Ozdobę stanowią bardzo efektowne kwiatostany, złożone z kilku kwiatów zebranych na szczycie silnego pędu kwiatostanowego. W zależności od odmiany różnią się barwą, formą (są odmiany z kwiatami podwójnymi), wielkością. Są odmiany typowe (duże) z pędem 45-60 cm długości i odmiany karłowate.

space

Grupy użytkowe: byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · do uprawy w pojemnikach · wysokość 40-60 cm · strefa mrozoodporności 8

Amaryllis belladonna · amarylis (bot.)

takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
Południowoafrykańska bylina cebulowa, z dużą, sięgającą 10 cm średnicy cebulą.

W naszym klimacie uprawia się jako kwiat pokojowy. Można też uprawiać w czasie sezonu wegetacji w ogrodzie, w pojemnikach. Dla kwitnienie konieczny jest okres spoczynku, z zamarciem liści — amarylis kwitnie bezpośrednio po spoczynku, jeszcze przed wytworzeniem nowych liści. W naturze lub przy uprawie w klimacie z cieplejszą zimą ten okres spoczynku wypada w środku lata; w naszym klimacie aby nie tracić słonecznego okresu możemy go urządzić późną jesienią i na początku zimy.

W uprawie znajdują się odmiany o barwie kwiatów od białej, przez różne odcienie różu (to barwa typowa dla gatunku), po czerwone. Są uprawiane także międzyrodzajowe mieszańce tego gatunku z innymi rodzajami w obrębie rodziny amarylkowatych (Amaryllidaceae).

Grupy użytkowe: byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · do uprawy w pojemnikach · wysokość 0 do 7 m · strefa mrozoodporności 8

Crinum · krynia

takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002

Grupa użytkowa: byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · strefa mrozoodporności 9

×Amarcrinum · amarkrinum

takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
Mieszańce międzyrodzajowe Amaryllis (amarylis (bot.) (Amaryllis belladonna)) i krynia (Crinum). Cebulowe rośliny ozdobne w licznych odmianach. W naszym klimacie uprawia się jako kwiat pokojowy — tak jak krynia (Crinum).

Grupa użytkowa: byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · do uprawy w pojemnikach

Nerine »1

takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
Południowoafrykańskie byliny cebulowe. U nas w uprawie doniczkowej. Na okres letni mogą być wynoszone do ogrodu ale potrzebują ochrony przed większymi, dłuższymi opadami. Stanowisko możliwie najbardziej słoneczne ale i chłodne, z temparaturą latem ok. 20°C. Wymagają gleby przepuszczalnej; w okresie wegetacji należy podlewać rzadko ale obficie, dopiero gdy ziemia przeschnie; z tego względu wskazane są też doniczki niewiele większe od rozmiaru cebuli. Nie należy nawozić lub nawozić niewielkimi dawkami. W okresie jesiennym wymusza się spoczynek, zaprzestając podlewania. Przez zimę trzyma się na „prawie-sucho”, w chłodniejszym pomieszczeniu, ok. 15°C. Cebule sadzi się tak aby ich górna połowa wystawała z podłoża.

Rozmnaża się przez cebule przybyszowe. Gatunki rozmnaża się też z nasion. Należy je wysiewać od razu po zbiorze. Do osiągnięcia kwitniennia potrzeba kilku lat uprawy.

Grupa użytkowa: byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · do uprawy w pojemnikach

Lycoris

takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
Byliny cebulowe występujące w obu Amerykach; większość z około 70 gatunków rośnie w klimacie subtropikalnym i tropikalnym; rosną na terenach ±półpustynnych okresowo zalewanych przez wodę. Z racji wysokich wymagań cieplnych u nas są uprawiane najczęściej jako rośliny doniczkowe, z okresie letnim mogą być wystawiane do ogrodu a zimowane w chłodnym pomieszczeniu. Liście wąskie, pędy kwiatostanowe 20-30 cm wysokości zakończone wzniesionym ku górze 6-płatkowym kwiatem. Nieco podobne z wyglądu i efektu do krokusów; jednak różnią się cyklem uprawy. Częściej uprawiane odmiany mieszańcowe lub gatunki charakteryzują się masowym i równoczesnym kwitnieniem które ma miejsce latem, po okresie częściowego lub pełnego zasuszenia i następującego po nim obfitego podlania (wręcz zalania gleby). Sterując odpowiednio podlewaniem można w ciągu sezonu wegetacji doprowadzić do 2-3 kwitnień w sezonie wegetacji.

Grupa użytkowa: byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · wysokość 20-30 cm

Sprekelia formosissima

takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
kolor kwiatów
Bylina cebulowa z tropikalnej Ameryki Środkowej (Gwatemala i południe Meksyku); inne gatunki tego rodzaju rosną w strefie tropikalnej obu Ameryk. U nas w handlu jest oferowana odmiana o stosunkowo szerokich płatkach, ‘Orient Red’. Uprawia się ją w donicach, a w okresie letnim może być wystawiana do ogrodu. Ozdobę stanowią efektowne. duże kwiaty, o długich ciemnoczerwonych płatkach. Pędy kwiatostanowe 30-50 cm wysokości.

Grupa użytkowa: byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · strefa mrozoodporności 8

Eucharis amazonica · lilia amazońska

takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
kolor kwiatów
Wieloletnia bylina cebulowa z tropikalnej strefy Peru. U nas może być uprawiana tylko jako pokojowa roślina doniczkowa. Ozdobna z szerokich, ciemnozielonych liści oraz z dużych, silnie pachnących, białych kwiatów.

Grupa użytkowa: byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · do uprawy w pojemnikach

Ismene ×festallis · błonczatka

ismena
Hymenocallis ×festalis · Ismene 'festalis'
takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
kolor kwiatów
Bylina cebulowa. Mieszaniec gatunków ze strefy tropikalnej Ameryki Południowej — i o dużych, pachnących kwiatach (zapach niekoniecznie odbierany jest jako przyjemny). U nas powinien być uprawiany w donicach, wystawianych na lato na balkon, taras lub do ogrodu. Pędy kwiatostanowe 40-70 cm wysokości.

Grupy użytkowe: byliny ogrodowe · byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · wysokość 40-70 cm

literatura · references
· Mirek Z. et al., 2002 — Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin kwiatowych i paprotników Polski. [24]
obecnie nie jesteś zalogowany(a) — oglądasz okrojoną, przeglądową wersję atlasu — zaloguj się (pola w prawym górnym rogu każdej strony)
lub załóż konto dostępu o ile go jeszcze nie posiadasz

Copyright © 2002-2014 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
przeglądowa (zwykła) wersja atlasu 14.10.22 · ta strona była ostatnio zmieniana/last modified 07.03.2013 · powstała/was created 27.03.2003

Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.atlas-roslin.pl/gatunki/amarylkowate_w_ogrodzie.htm">Amaryllidaceae-uprawiane (amarylkowate uprawiane ozdobne) - Flora Ogród Zbiorowiska - Atlas roślin Polski atlas-roslin.pl</a>