W opisach gatunków znajduje się wiele, nie zawsze oczywistych, określeń kształtu liścia i kształtu blaszki liściowej. Poniżej znajduje się ich precyzyjna definicja.


Liście umiarkowanie wydłużone



lancetowaty

lat. lanceolatum; niem. lanzettlich (drugi rys.), eilanzettlich (pierwszy rys.); ang. lanceolate; cz. kopinatý
kształt liścia
kształt liścia
lancetowaty wg Rothmallera najszerszy w połowie
Liść lancetowaty ma blaszką liściową:

space

2° najszerszą w dolnej połowie ± na 1/3 od nasady blaszki liściowej [71.1] (wg jest to kształt jajowatolancetowaty a lancetowaty jest najszerszy w połowie)

space



odwrotnielancetowaty

lat. oblanceolatum; niem. verkehrteilanzettlich; ang. oblanceolate; cz. obkopinatý
kształt liścia
Leontodon hispidus (brodawnik zwyczajny)
liście odwrotnielancetowate
Liść o blaszce liściowej która jest:

space

2° najszerszą w górnej połowie (± na 1/3 od końca blaszki liściowej)

space



podługowaty

lat. oblongum; ang. broadly linear, cz. podlouhlý
kształt liścia
Polygonatum odoratum (kokoryczka wonna)
Liść o blaszce liściowej wydłużonej ± 3 × dłuższej niż szerszej, w środkowej części jest najszerszy i stosunkowo równomiernie zwęża się ku podstawie i ku końcowi blaszki liściowej. [71.1]


jajowatolancetowaty

niem. eiförmig-lanzettlich
kształt liścia
kształt liścia
Blaszka liściowa 2.5-3 × dłuższa niż szersza, o kształcie pośrednim pomiędzy lancetowatym a jajowatym .


trójkątny, trójkątniejajowaty

lat. folium triangulatum; niem. dreieckig; cz. trojúhelnikovitý
kształt liścia
kształt liścia
trójkątniejajowaty
Salvia glutinosa (szałwia lepka)
Kształtem przypomina trójkąt (± równoboczny ; 1-3 × dłuższe niż szersze ).

space



klinowaty

lat. folium cuneatum; cz. klinovitý
kształt liścia
klinowata blaszka liściowa
kształt liścia
klinowata
nasada liścia
klinowata nasada blaszka
Liść pojedynczy o blaszce 2-4 × dłuższej niż szerszej, w górze najszerszej i ± tępo zakończonej oraz stopniowo zwężającej się ku podstawie.


łopatkowaty

lat. folium spathulatum; ang. spatulate; cz. kopisťovitý
kształt liścia
łopatkowaty
Liść pojedynczy o blaszce 2-4 × dłuższej niż szerszej, w górze najszerszej i z ± zaokrąglonym zakończeniem oraz stopniowo zwężającej się ku podstawie.


rombowaty

lat. folium rhombeum; niem. rhombisch, rautenförmig; cz. kosočtverečný
kształt liścia
Liść pojedynczy o blaszce w zarysie rombowatej najszerszej w połowie.


jajowatorombowaty

lat. folium trullatum; niem. deltoid; cz. kosnikovitý
odwrotnie jajowatorombowaty — niem. verkehrtdeltoid
kształt liścia
kształt liścia
odwrotnie jajowatorombowaty
Chenopodium album siewka (rozwój komosy białej)
Liść pojedynczy o blaszce w zarysie rombowatej najszerszej w 1/3 od klinowato zakończonej podstawy, blaszka zakończona tępo.

space



strzałkowaty

lat. folium sagittatum; cz. střelovitý
kształt liścia
nasada liścia
strzalkowata nasada blaszki
Liść pojedynczy o podstawie blaszki liściowej wyciągniętej w dwa ostro zakończone płaty, kąt pomiędzy nimi jest ostry.


oszczepowaty

lat. folium hastatum; cz. hrálovitý list
kształt liścia
nasada liścia
oszczepowata nasada blaszki
Liść pojedynczy z blaszką która ma podstawę wyciągniętą w dwie wydłużone, zaostrzone klapy rozstawione na boku lub wywinięte do góry; kąt pomiędzy klapami jest rozwarty.


sercowaty

lat. folium cordatum; cz. srdčitý
nasada liścia
sercowata nasada blaszki
Syringa vulgaris (lilak pospolity)
kształt liścia
kształt liścia
Liść pojedynczy o blaszce z podstawą ostro sercowato wykrojoną i z wierzchołkiem zaostrzonym.


odwrotniesercowaty

lat. folium obcordatum; cz. obsrdčitý
nasada liścia
zwężająca się nasada blaszki
Oxalis acetosella
kształt liścia
odwrotniesercowaty
Liść pojedynczy o blaszce z sercowato wykrojonym końcem i z podstawą zwężającą się.


skrzypcowaty

ang. pandurate
Liść pojedynczy o blaszce przypominającej kształtem skrzypce tj. z łagodnym przewężeniem w okolicy lub poniżej środka.


Liście krępe



okrągły, okrągławy

lat. folium rotundum; niem. kreisrund; cz. okruhlý
okrągławy — niem. rundlisch
kształt liścia
okrągławy
kształt liścia
nasada liścia
zaokrąglona nasada blaszki


tarczowaty

kształt liścia


nerkowaty

lat. folium reniforme; niem. nierenförmig; ang. nephroid; cz. ledvinitý
kształt liścia
Asarum europaeum (kopytnik pospolity)
Blaszka liściowa o kształcie nerki tj. szersza niż dłuższa, od zewnątrz zaokrąglona, od wewnętrznej strony z tępym wykrojeniem.


jajowaty, szerokojajowaty, jajowatookrągławy

lat. folium ovatum; niem. eiförmig; cz. vejčitý
kształt liścia
jajowaty
kształt liścia
szerokojajowaty
kształt liścia
jajowatookrągławy
Liść jajowaty jest około dwa razy dłuższy niż szerszy, w zarysie jajowaty, najszersze w dole, w ± 1/3 długości.

space



odwrotniejajowaty

lat. folium obovatum; niem. verkehrteiförmig; cz. obvejčitý
kształt liścia
Jak jajowaty, z tym, że najszersze w górze, w ± 2/3 długości blaszki liściowej.


eliptyczny

lat. folium ellipticum; niem. elliptisch; cz. eliptický
kształt liścia
nasada liścia
tępa nasada blaszki
Liść eliptyczny jest około dwa razy dłuższy niż szerszy, w zarysie eliptyczny, najszersze w środku długości, o wierzchołku i podstawie tępej.


Liście silnie wydłużone



równowąski, taśmowaty

lat. folium lineare; niem. linealisch, lineal; ang. linear; cz. čárkovitý
taśmowaty — lat. folium taeniiforme; niem. bandförmig; cz. páskovitý
kształt liścia
kształt liścia
Potamogeton acutifolius (rdestnica ostrolistna)
Silnie wydłużony, wielokrotnie (ok. 10 ×) dłuższy niż szerszy, stosunkowo wąski i na większości biegu jednakowej szerokości tj. o równoległych brzegach. Liście większości wiechlinowatych (Poaceae) są równowąskie.

space



mieczowaty

lat. folium ensiforme; niem. schwertförmig; cz. mečovitý
kształt liścia
Narcissus pseudonarcissus
mieczowaty
Odmiana liścia równowąskiego ale stosunkowo szersza, o ± równoległych brzegach. Sztywne, grubsze, liście tego rodzaju ale z silnym nerwem środkowym i składające się wzdłuż linni środkowej określamy jako mieczowate np. w rodzaju kosaciec (Iris) i tatarak zwyczajny (Acorus calamus).


szpilkowaty, igiełkowaty

lat. folium acerosum; niem. nadelförmig; cz. jehlicovitý
kształt liścia
Pinus sylvestris (sosna zwyczajna)
Liść igiełkowaty (szpilkowaty) jest sztywny, wąski, mniej więcej jednakowej szerokości, na końcu zwykle ostro zakończony.

/Szafer, Wł., Kulczyński, St., Pawłowski, B., 1988 [3]/ podają terminy szpilkowaty i igiełkowaty nie definiując ich; terminu szpilki używają wobec liści drzew z rodziny sosnowatych (Pinaceae). /Rutkowski L., 1998 [15]/ używa w tym samym kontekście terminu igły. W praktyce rozróżnienia terminów szpilkowaty-igiełkowaty nie jest czynione i są to synonimy; podobnie jak zamiennie mówi się o drzewach szpilkowych i drzewach iglastych.



szydlasty

lat. folium subulatum; niem. pfriemlich; ang. subulate; cz. šidlovitý
kształt liścia
Liść szydlasty (szydłowaty) jest sztywny i bardzo wąski, zwężający się ku ostro, szpiczasto zakończonej górze — formy takiej jak szydło.


szczeciniasty, nitkowaty, włosowaty

szczeciniasty — lat. folium setiforme; niem. borstenförmig, borstlich; cz. štětinovitý
nitkowaty — lat. folium filiforme; niem. fadenförmig, fädlich; and. filiform; cz. niťovitý
włosowaty — niem. haarförmig
Festuca cinerea
liście szczeciniaste
Potamogeton filiformis
liście włosowate
kształt liścia
Liść szczeniasty jest równowąski, długi i cienki, grubości 0.8-1.5 mm, dość sztywny dzięki obustronnemu spłaszczeniu i rynnowatemu zagłębieniu np. u bliźniczki psiej trawki (Nardus stricta), kostrzewy popielatej (Festuca cinerea).

space

Liść włosowaty jest jeszcze cieńszy, grubości poniżej 0.5 mm, równowąski, długi i cienki, nie sztywny. Np. rdestnica nitkowata (Potamogeton filiformis).



sitowaty, rurkowaty

sitowaty — niem. binsenartig
rurkowaty, pusty, dęty — lat. folium fistulosum; niem. röhrig
Juncus conglomeratus
przekrój poprzeczny liścia sitowatego
kształt liścia
Liść sitowaty jest długi i wąski, na przekroju ± kolisty do półkolistego.

space

Liść rurkowaty, jest długi i wąski, na przekroju ± kolisty do półkolistego, pusty (dęty) w środku np. u cebuli (Allium cepa).



Silnie podzielona blaszka liściowa



lirowaty

lat. folium lyratum; niem. leierförmig; ang. lyrate; cz. lyrovitý
kształt liścia
kształt liścia
Liść prosty pierzastodzielny, pierzastosieczny, lub liść pierzastozłożony z końcową łatką lub listkiem niepodzielonym i znacznie większym od pozostałych listków lub łatek, które odstają ± prostopadle od osi liścia i zmniejszają się ku nasadzie liścia.


piłowaty

lat. folium runcinatum; niem. schrotsägeförmig; cz. kracovitý
kształt liścia
Liść pojedynczy, pierzastodzielny, z końcowym odcinkiem największym i kolejnymi odcinkami coraz mniejszymi, trójkątnymi, zaostrzonymi i zakrzywionymi tak, że są skierowane ostrzem ku podstawie blaszki liściowej („do dołu”). Tego rodzaju liście są częste np. u mniszka lekarskiego (Taraxacum officinale coll.).

space



Zakończenia blaszki liściowej



tępe zakończenia



ucięte

lat. folum truncatum; niem. gestuntz; cz. uťatú
zakończenie liścia
Zakończenie blaszki liściowej równo ucięte.


wycięte, wykrojone

lat. folium emarginatum; niem. ausgerandet; cz. vykrojený
zakończenie liścia
zakończenie liścia
Alnus glutinosa
Zakończenie tępe i pośrodku cofnięte - z wycięciem. Jeśli wycięcie jest stosunkowo niewielki i płytkie to można mówić o zakończeniu wykrojonym (tak u Mowszowicza).


zaokrąglone

lat. folium rotundatum; niem. abgerundet; cz. zaokruhlený
zakończenie liścia
Vaccinium vitis-idaea (borówka brusznica)
Zakończenie liścia bez wyrostków, równe, w obrysie koliste.


tępe, stępione

niem. stumpf
zakończenie liścia
tępe
zakończenie liścia
stępione
Tępe zakończenie nie jest ostre i ma formę mniej lub bardziej ostro łukowatej. Jeśli zakończenie jest stosunkowo ostre ale bez ostrego końca można użyć określenia stępione (drugi rysunek).


tępe z nasadzonym ostrzem

lat. folium mucronatum; niem. bespitzt, kleinspitzig, mit augesetzter Spitze; cz. hrotitý
zakończenie liścia
Zakończenie blaszki liściowej tępe jedynie na samym końcu z mięsistym (nie tworzym przez nerw główny) ostrym wyrostkiem.


tępe z kończykiem

niem. stachelspitzig
zakończenie liścia
Zakończenie blaszki liściowej tępe jedynie na samym końcu z bardzo krótkim ostrym wyrostkiem (kończykiem) który jest końcową, wychodzącą poza blaszkę liściową, częścią nerwu głównego.

space



kapturkowate

lat. folium cucullatum; niem. kapuzenförmig; cz. kápovitý
Gagea lutea (złoć żółta)
Brzegi blaszki nachylone ku sobie i zrośnięte przy końcu tworzące rodzaj kapturu.


ostre zakończenia



ostre

lat. folium acutum; niem. spitz; cz. špičatý
zakończenie liścia
zakończenie liścia
Fagus silvatica
Zakończenie równomiernie zwężające się w szpiczasty koniec, pod niezbyt ostrym kątem — krawędz blaszki w strefie zwężania jest prosta lub wypukła.


zaostrzone

lat. acuminatus; niem. zugespitzt; cz. zešpičatělý
zakończenie liścia
nagle zaostrzone
zakończenie liścia
stopniowo zaostrzone
zakończenie liścia
sztyletowate
zakończenie liścia
szczeciniasto zaostrzone
Zakończenie blaszki liściowej stopniowo zwężające się w dłuższy szpiczasty koniec o ostrym wewnętrznym kącie. Krawędź blaszki w strefie zwężania się jest wklęsła. W zależności od dynamiki zwężania się (a więc i krzywizny wklęśnięcia) mówimy o nagle zaostrzonym lub stopniowo zaostrzonym.

space

Szczecinasto zaostrzone jest długie i bardzo wąskie (jak gruby włos - szczecina).



rozne wyrostki

Carduus acanthoides
ciernie kończące poszczególne odcinki blaszki liściowej (niem. dornspitzig)
Lycopodium clavatum (widłak goździsty)
długie włosowate wyrostki na końcu liści (niem. haarspitzig)
obecnie nie jesteś zalogowany(a) — oglądasz okrojoną, przeglądową wersję atlasu — zaloguj się (pola w prawym górnym rogu każdej strony)
lub załóż konto dostępu o ile go jeszcze nie posiadasz

Copyright © 2002-2014 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
przeglądowa (zwykła) wersja atlasu 14.10.07 · ta strona była ostatnio zmieniana/last modified 24.01.2014 · powstała/was created 26.07.2010

Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.atlas-roslin.pl/ksztalt-liscia.htm">Kształt liścia - Flora Ogród Zbiorowiska - Atlas roślin Polski atlas-roslin.pl</a>