czerwona księga i czerwona lista roślin

Czwarte wydanie Polskiej Czerwonej Listy Roślin [311] z 2016 zawiera 765 taksonów (to ok. 30% flory roślin naczyniowych naszego kraju).

W projekcie atlas-roslin.pl, te taksony które są podane w Czerwonej Liście, są stosownie oznaczone (na stronie gatunku i w polu skróconego opisu na stronie jednostki nadrzędnej), wraz z podaniem kategorii zagrożenia.

Na stronie taksonu, w akapicie "Występowanie" jest podana pełna informacja o przyczynach zagrożenia i innych kategoriach podanych na czerwonej liście.

Kategorie zagrożenia zastosowane w trzecim wydaniu Czerwonej Listy nie są spójne z ustalonymi w 1994 przez IUCN (Światową Unię Ochrony Przyrody). Jak podają autorzy przyczyną jest niedostatek informacji o aktualnym stanie występowanie wielu gatunków. W stosunku do poprzedniego wydania udało się uściślić kategorie gatunków poprzednio zaliczanych do kategorii nieokreślonego zagrożenia (I). Wprowadzono także uściślenia kategorii o informację o izolowanych, ekstrazonalnym charakterze polskich populacji (nawias kwadratowy wokół oznaczenia kategorii). W efekcie kategorie stosowane w czerwonej liście roślin naczyniowych wyglądają następująco:

·
Ex - wymarłe i zaginione - gatunki, których występowanie w Polsce, mimo ponownych poszukiwań, nie zostało potwierdzone na stanowiskach gdzie je zbierano, ani na innych, nowych stanowiskach.

· EW - wymarłe i zaginione na stanowiskach naturalnych (extinct in the wild) - taksony, których występowanie w Polsce, mimo ponownych poszukiwań, nie zostało potwierdzone na stanowiskach gdzie je zbierano, ani nie znaleziono ich na nowych stanowiskach ale są uprawiane w ogrodach botanicznych lub na siedliskach zastępczych

· E - wymierające - krytycznie zagrożone - taksony mocno zagrożone wymarciem, których przeżycie jest mało prawdopodobne, jeśli nadal będą działać czynniki zagrożenia; odpowiada to kategorii CR (krytycznie zagrożonych) w czerwonej księdze

· [E] - wymierające - krytycznie zagrożone na izolowanych stanowiskach poza głównym obszarem swojego występowania - taksony zagrożone wymarciem, których przeżycie jest mało prawdopodobne, jeśli nadal będą działać czynniki zagrożenia, przy tym występują na izolowanych stanowiskach poza głównym obszarem swojego występowania, jest to uszczegółowiana kategoria E, odpowiadająca bardziej ogólnej kategorii CR w czerwonej księdze

· V - narażone - taksony zagrożone wymieraniem, które zapewne przesuną się w najbliższej przyszłości do kategorii wyższej (E - wymierające krytycznie zagrożone), jeśli będą nadal działać czynniki zagrożenia

· [V] - narażone na izolowanych stanowiskach poza głównym obszarem swojego występowania - taksony, które zapewne przesuną się w najbliższej przyszłości do kategorii E - wymierających krytycznie zagrożonych, jeśli będą nadal działać czynniki zagrożenia, przy tym występują na izolowanych stanowiskach poza głównym obszarem swojego występowania, jest to uszczegółowiana kategoria V

· R - rzadkie - potencjalnie zagrożone wymarciem - taksony o ograniczonych zasięgach geograficznych, o małych obszarach siedliskowych lub też występujące na rozległym obszarze, ale w dużym rozproszeniu. Uwaga: gatunki rzadkie nie muszą być zagrożone - tak jest tylko w tym wypadku, gdy ich populacja maleje lub znajduje się na zagrożonych zmianami terenach. Kategoria ta odpowiada z grubsza LR w czerwonej księdze.

Przypisane kategorie dotyczą sytuacji na terenie Polski. Dany takson niekoniecznie musi być zagrożony w całym swoim światowym zasięgu.

Podane w atlasie statusy zagrożenia są oparte na trzecim wydaniu Polskiej Czerwonej Księgi Roślin [169] z 2014. Zawiera ona 370 taksonów roślin (zobacz także czerwoną listę). Wszystkie taksony zawarte w tej publikacji mają szeroką dyskusję historii występowania i zagrożenia, stanowisk, stanu zagrożenia i koniecznych działań.

Kategorie zagrożenia zastosowane w Czerwonej Księdze są spójne z ustalonymi przez IUCN (Światową Unię Ochrony Przyrody) i są to odpowiednio:

Dwie kategorie taksonów wymarłych:

· EX - całkowicie wymarłe (extinct) - taksony, których występowanie w Polsce, mimo ponownych poszukiwań, nie zostało potwierdzone na stanowiskach gdzie je zbierano, ani na innych, podobnych miejscach

· EW - wymarłe w warunkach naturalnych (extinct in the wild) - taksony, których występowanie w Polsce, mimo ponownych poszukiwań, nie zostało potwierdzone na stanowiskach gdzie je zbierano, ani na innych, podobnych miejscach ale są uprawiane w ogrodach botanicznych lub na siedliskach zastępczych

Trzy kategorie taksonów wysokiego ryzyka (zagrożonych wyginięciem):

· CR - krytycznie zagrożone (critically endangered) - taksony zagrożone wymarciem, których przeżycie jest mało prawdopodobne, jeśli nadal będą działać czynniki zagrożenia

· EN - zagrożone (endangered) - taksony, które zapewne przesuną się w najbliższej przyszłości do kategorii wymierających, jeśli będą nadal działać czynniki zagrożenia

· VU - narażone (vulnerable) - taksony, które mogą przesuną się w najbliższej przyszłości do kategorii wymierających, ale ryzyko jest niższe niż w przypadku wyższych kategorii zagrożenia

Najniższe kategoria zagrożenia to:

· NT - bliskie zagrożenia (near threatened) - o zagrożeniu nieco poniżej kategorii VU

· LC - najmniejszej troski (least concern)

Jest jeszcze kategoria "worek":

· DD - niewystarczające dane (data deficient) - obejmuje taksony dla których, z braku wystarczających danych, na razie trudno jest przypisać dokładny stopień zagrożenia wyginięciem [jest jeszcze kategoria NE - nie ocenione (not evaluated), stosowana dla przypadków, gdy nie oszacowano jeszcze stopnia zagrożenia wg metdotyki i kryteriów IUCN; w Czerwonej Księdzie nie ma taksonów z tym statusem].

Przypisane kategorie dotyczą sytuacji na terenie Polski. Dany takson niekoniecznie musi być zagrożony w całym swoim światowym zasięgu.