kwiatostan

Kwiatostany dzielą się na dwie grupy:

kwiatostany groniaste (ang. racemose inflorescence, indeterminate inflorescence) - szczyt osi głównej kwiatostanu zakończony jest długo aktywnym stożkiem wzrostu, kwiaty dojrzewają począwszy od dołu lub brzegu tych kwiatostanów i oś tego kwiatostanu charakteryzują się potencjalnie nieograniczoną możliwością wzrostu; efektem takiego sposobu wzrostu jest to, że kwiaty najmłodsze znajdują się na szczycie (lub w centrum) kwiatostanu, odwrotnie niż ma to miejsce kwiatostanach typu wierzchotkowego;
kwiatostany groniaste proste to: grono, baldachogrono, kłos, kolba, kotka, baldach, główka, koszyczek
i złożone (z rozgałęzionymi osiami bocznymi): wiecha, kłos złożony, baldach złożony, podbaldach;

kwiatostany wierzchotkowe (ang. cemose inflorescence, determinate inflorescence) - szczyt osi głównej zakończony jest kwiatem (na nim kończy się wzrost, dalsze części kwiatostanu rozwijają się z osi bocznych (zwanych także ramionami) które wyrastają z kąta liścia przykwiatowego, osie te (jedna lub więcej) także są zakończone kwiatami, takich iteracji może być teoretycznie dowolnie dużo; efektem takiego sposobu wzrostu jest to, że kwiaty najstarsze znajdują się na szczycie osi głównej kwiatostanu (lub w jego centrum), tj. odwrotnie niż w kwiatostanach typu groniastego;
kwiatostany tego typu to: wierzchotka - odpowiednio jednoramienna, dwuramienna i wieloramienna, sierpik, wachlarzyk, skrętek.

Kwiatostany pośrednie pomiędzy groniastymi i wierzchotkowymi mają część osi rozwijających się wg. schematu grona a część wg. schematu wierzchotki; np. wiecha wierzchotkowa ma oś główna w schemacie grona lub rozgałęziającą się jako wiecha ("grono złożone") a osie dalszych rzędów rozgałęziają się w typie wierzchotki.

baldach, baldach prosty (ang. umbel)

typ kwiatostanu w którym kwiaty wyrastają prawie z jednego miejsca, ze szczytu silnie skróconej osi głównej kwiatostanu, w baldachu długość szypuł kwiatowych jest mniej więcej równa, kwiaty są więc rozłożone na wycinku sfery

baldach jest rodzajem grona o tak silnie skróconej osi głównej, że wszystkie kwiaty zdają się wyrastać z jednego miejsca; przy czym najmłodsze kwiaty są w centrum baldacha, najstarsze na jego obrzeżu,

kwiatostan typu baldach występuje np. u czosnku (Allium),

szczególnym przypadkiem jest imitacja balcacha

baldach złożony (ang. compound umbel)

typ kwiatostanu jakby "dwustopniowy baldach", w zakończeniu osi pierwszego rzędu w miejsce kwiatów są umieszczone baldaszki,
częsty rodzaj kwiatostanu w rodzinie baldaszkowatych (Apiaceae)

liście przykwiatowe u podstawy baldacha złożonego to pokrywy, u podstawy baldaszka to pokrywki

baldachogrono (ang. corymb, racemose corymb, niem. Schirmtraube)

rodzaj kwiatostanu groniastego ze stosunkowo słabo wydłużoną główną osią i kwiatami osadzonymi na szypułach różnej długości (najniższe - najstarsze - zewnętrzne mają najdłuższe szypuły) w taki sposób, że kwiaty znajdują się mniej więcej w jednej płaszczyźnie (jak w baldachu), przy czym najmłodsze i pączki kwiatowe są w centrum

baldachogrono występuje np. u: bzu czarnego (Sambucus nigra), jarzębiny (Sorbus aucuparia); szczyt kwiatostanu w rodzinie kapustowate (Brassicaceae) ma charakter baldachogrona; baldachogrono jest prawdopodobnie wyrazem przystosowania do zapylania przez owady - skupienie wielu drobnych kwiatów w jednej płaszczyźnie tworzy wizualnie jeden duży kwiat atrakcyjny dla zapylaczy

baldaszek

małe baldachy budujące baldach złożony

dno kwiatostanu

inaczej osadnik, rozszerzony szczyt kwiatostanu; są na nim osadzone kwiaty
występuje w kwiatostanach typu główka, koszyczek, kolba

główka (ang. head, łać. capitulum)

a jak wygląda z
fot. w tym miejscu?

podejrzyj przez furtkę

photo in Full Version

kwiatostan groniasty o silnie skróconej osi i gęsto osadzonych kwiatach (mogą być na krótkich szypułkach), oś kwiatostanu jest mniej lub bardziej zgrubiała, przeważnie płaska, wypukła lub stożkowata;
np. główkowaty kwiatostan na fotografii obok u koniczyny łąkowej (Trifolium pratense), część kwiatów usunięta aby pokazać oś kwiatostanu,

główka z silnie rozszerzoną osią (osadnikiem, dnem kwiatostanu) i wielolistkową okrywą to koszyczek

grono (ang. raceme, niem. Traube)

typ kwiatostanu o nieograniczonym wzroście, z jedną silnie wydłużoną osią kwiatostanu i osadzonymi na niej kwiatami, na szypułach mniej więcej równej długości; przykładowe fotografie: kokorycz pełna (Corydalis solida), konwalia majowa (Convallaria majalis), dymnica (Fumaria),

kłębik

wiecha z kłębikami

silnie zwarty, z uwagi na bardzo krótkie osie, kwiatostan typu wierzchotka;

spotykany w rodzinie komosowatych (Chenopodiaceae);
na fotografii u komosy wielkolistnej (Chenopodium hybridum) wiecha z kłębikami - przykład wiechy złożonej z wierzchotek

kłos (ang. spike, niem. Ähre)

rodzaj kwiatostanu groniastego podobny do grona z tym, że kwiaty siedzą (są bez szypułek) na wydłużonej osi kwiatostanu (w gronie są umieszczone na szypułkach);

odmianą kłosa jest kotka i kolba

kłos występuje np. u babki (Plantago), rdestu (Polygonum), w rodzinie storczykowate (Orchidaceae),

kłos złożony

rodzaj kwiatostanu często spotykany u traw (Poaceae) składający się kłosków osadzonych na osi głównej - "dwustopniowy kłos", takie kwiatostany mają podstawowe uprawiane zboża pszenica zwyczajna (Triticum aestivum), żyto zwyczajne (Secale cereale), jęczmień (Hordeum),

kolba (ang. spadix)

rodzaj kwiatostanu groniastego typu kłos gdzie oś kwiatostanu jest silnie zgrubiała (osadnik), na niej są gęsto osadzone kwiaty; występuje np. u kwiatostanów żeńskich: kukurydzy (Zea mays) i u pałki (Typha angustifolia),

w rodzinie obrazkowatych (Araceae) kolby są częściowo okryte przez duży, nieraz barwny liść - pochwę kwiatostanową (ang. spathe); dolna część kolby, ukryta w kolbie-pułapce na owady, zawiera kwiaty żeńskie i męskie, górna, odkryta służy do wabienia owadów

koszyczek

a jak wygląda z
fot. w tym miejscu?

podejrzyj przez furtkę

photo in Full Version

kwiatostan groniasty typu główki (o mocno skróconej osi) z silnie rozszerzonym dnem kwiatostanu (osadnikiem) i okrywą składającą się z wielu listków; kwiaty są siedzące na osadniku

typowy kwiatostan w rodzinie złożonych (Asteraceae), na fotografii obok przekrój przez koszyczek rumianku pospolitego (Chamomilla recutita); poszczególne kwiaty w koszyczku mogą się różnić np. zewnętrzne maja koronę języczkowatą a wewnętrzne rurkowatą

kotka, bazia (ang. catkin, łać. amentum)

rodzaj kwiatostanu groniastego typu kłos lub rzadziej typu grono, gdzie oś kwiatostanu jest wiotka, zwieszająca się,
w kotku znajduję się kwiaty jednopłciowe, gdy są to kwiaty męskie, to po przekwitnięciu cały kwiatostan (razem z osią) odpada od rośliny; u leszczyny (Corylus avellana) i olszy (Alnus) kwiatostany męskie są typu kotka, u wierzb (Salix) bazie to kotki zarówno męskie jak i żeńskie,

kotki kłosowe występują najczęściej, kwiaty są w nich osadzone bezpośrednio na osi kwiatostanu (są siedzące tj. bez własnej szypuły),

kotki groniaste są mniej częste, kwiaty w nich mają wyraźne szypuły

kotka jest przystosowaniem do wiatropylności - odwrócenie kwiatostanu męskiego osią w dół sprawia, że dojrzewający pyłek jest osłonięty przez zamoczeniem lub wypłukaniem przez leżące powyżej kwiatu przysadki, a po dojrzeniu pyłku, wiotkie, zwieszone poniżej gałązek kwiatostany, swobodnie kołyszą się na wietrze uwalniając pyłek

nibyokółek

a jak wygląda z
fot. w tym miejscu?

podejrzyj przez furtkę

photo in Full Version

inaczej okółek pozorny, kwiaty rozmieszczone wokół pędu na jednym poziomie, które są kwiatostanami różnego typu (np. wiecha) ale o silnie skróconych gałązkach - przez to skupione kwiaty wyglądają jak okółek; ten typu rozmieszczenia spotyka się np. u licznych jasnotowatych (Lamiaceae)

osadnik

(inaczej dno kwiatostanu), rozszerzony szczyt kwiatostanu; są na nim osadzone kwiaty
występuje w kwiatostanach typu: główka, koszyczek, kolba

podbaldach (łać. corymbus)

kwiatostan groniasty, typu wiecha, w którym rozgałęzienia różnego rzędu, odchodzące na różnych wysokościach osi, dorastają do tego samego poziomu, tak że kwiaty układają się w przybliżeniu w jednej płaszczyźnie, przez co kwiatostan jest baldachokształtny

podbaldachy złożone (zakończenia z koszyczkami) występują np. u krwawników (Achillea), wrotycza pospolitego (Tanacetum vulgare)
* Rothmaller [40] str. 28 definiując Schirmrispe dodaje "Schirmtraube [baldachogrono] und Schirmrispe [podbaldach wg. powyższej definicji] werden gemeinsam auch ais Ebenstrauss (Corymbus) bezeichnet" czyli termin corymbus jest nieprecyzyjny i odnosi się ogólnie do baldachopodobnych kwiatostanów

rozrzutka

jedyna definicja znajdująca w polskim piśmiennictwie to: "typ kwiatostanu, mający postać wierzchotki jednodzielnej, np. rozrzutka kilkukłosowa" [za Praktyczny Słownik Współczesnej Polszczyzny (tom 37, str. 37)

wydaje się, że chodzi o kwiatostan wierzchotkowaty o formie lejkowatej - tj. takiej, że skrajne szypuły w kwiatostanie są dłuższe, niż centralne - przez co centrum kwiatostanu jest zagłębione - angielski termin to anthela;

u Rothmaler'a [40] w definicji Trichterrspire (Spirre) obok wierzchotkowatych objęte są też kwiatostany wiechowate o lejkowatej formie - podane tam przykłady występowania Trichterrspire to wiązówka (Filipendula), sitowie (Scirpus),

sierpik

rodzaj kwiatostanu typu wierzchotki jednoramiennej w którym z każdej osi kwiatostanu (zakończonej kwiatem) odchodzi jedno odgałęzienie, przy czym kolejne są ustawione w tą samą stronę, a kwiatostan jest sierpowato wygięty, przez co kwiatostan oglądany od góry ma sierpowato zakrzywiony kształt; typ kwiatostanu często spotykany w rodzinie szorstkolistnych (Boraginaceae);
zobacz też podobny skrętek

skrętek

rodzaj kwiatostanu typu wierzchotki jednoramiennej w której z każdej osi kwiatostanu (zakończonej kwiatem) odchodzi jedno odgałęzienie, przy czym kolejne są naprzemienie w dwóch płaszczyznach, a kwiatostan jest sierpowato wygięty, przez co kwiatostan oglądany od góry ma kwiaty ustawione w zygzakowatej linii; typ kwiatostanu często spotykany w rodzinie szorstkolistnych (Boraginaceae);
zobacz też podobny sierpik

wachlarzyk

rodzaj kwiatostanu typu wierzchotki jednoramiennej w której z każdej osi kwiatostanu (zakończonej kwiatem) odchodzi jedno odgałęzienie skierowane naprzemiennie na dwie przeciwległe strony kwiatostanu, tworząc zygzakowatą, czy (gdy szypuły kwiatów są są coraz krótsze) wachlarzykowatą formę;
tego typu kwiatostan mają np. kosaćce (Iris)

wiecha prosta, wiecha złożona (ang. panicle, compound panicle)

złożony kwiatostan groniasty, rodzaj rozgałęzionego grona w którym z osi głównej odchodzą osie drugiego i dalszych rzędów, zwykle coraz krótsze w miarę wzrostu rzędu,

wiecha ma często mieszany charakter co do rodzaju wzrostu - część rozgałęzień może mieć wzrost nieograniczony, część ograniczony (np. wiecha prosta u lilaka pospolitego (Syringa vulgaris));

w wiesze prostej na końcach rozgałęzień znajdują się kwiaty, w wiesze złożonej na końcach rozgałęzień znajdują się kłoski (trawy (Poaceae)) lub kwiatostany innego typu,

zobacz też przykład kłębika;

na schematach obok wiariant wiechy prostej luźnej i gęstej

wierzchotka (niem. Rispe)

szczyt osi głównej kwiatostanu jest zakończony kwiatem (na nim kończy się wzrost, dalsze części kwiatostanu rozwijają się z osi bocznych (zwanych także ramionami) które wyrastają z kąta liścia przykwiatowego, osie te (jedna lub więcej) także są zakończone kwiatami, takich iteracji może być teoretycznie dowolnie dużo; efektem takiego sposobu wzrostu jest to, że kwiaty najstarsze znajdują się na szczycie osi głównej kwiatostanu (lub w jego centrum), tj. odwrotnie niż w kwiatostanach typu groniastego;

w zależności od ilości rozgałęzień wyróżnia się odpowiednio wierzchotkę jednoramienną, dwuramienną i wieloramienną;

wierzchotka jednoramienna

rodzaj kwiatostanu typu wierzchotki w której z każdej osi kwiatostanu (zakończonej kwiatem) odchodzi jedno odgałęzienie, w zależności od ułożenia rozgałęzień bocznych wyróżnia się specyficzne typy wierzchotek jednoramiennych to: sierpik, wachlarzyk, skrętek,

wierzchotka dwuramienna

rodzaj kwiatostanu typu wierzchotki w której z każdej osi kwiatostanu (zakończonej kwiatem) odchodzą dwa odgałęzienia kolejnego rzędu
ten rodzaj kwiatostanu jest częsty w rodzinie gozdzikowatych (Caryophyllaceae)

wierzchotka wieloramienna

rodzaj kwiatostanu typu wierzchotki w której z każdej osi kwiatostanu (zakończonej kwiatem) odchodzą więcej niż dwa odgałęzienia kolejnego rzędu;
tego typu kwiatostany mają np. wilczomlecze (Euphorbia)