atlas-roslin.pl

co to jest systematyka, nomenklatura botaniczna

gatunek

lat. species; ang. species; niem. Art

epitet gatunku

ang. specific epithet; niem. spezifischen Epitheton

nazwa gatunku

ang. species name
System binominalny
Do klasyfikacji organizmów żywych i ich nazywania stosuje się wprowadzony przez Linneusza tzw. system binominalny (dwuwyrazowy). Podstawową jednostką klasyfikacji organizmów jest gatunek.
Dla potrzeb klasyfikacji botanicznej można przyjąć, że gatunek to zbiór osobników podobnych do siebie i istotnie różniących się od osobników innych gatunków. Osobniki danego gatunku mogą swobodnie rozmnażać w procesie płciowym lub wegetatywnie i są przy tym całkowicie lub w znacznym stopniu izolowane pod względem zdolności rozmnażania płciowego od innych gatunków, i/lub są izolowane od nich geograficznie. Jeśli jest możliwe i dochodzi do krzyżowania się osobników dwóch gatunków, to potomstwo mieszańców nie jest zdolne do rozmnażania się płciowego całkowicie lub w znacznym stopniu.

Naukowa nazwa gatunku składa się z dwóch wyrazów (binom) i nazwy autora/autorów. Pierwszy wyraz binomu to nazwa rodzaju (lat. genus) , pisany jest zawsze z dużej litery. Drugi wyraz binomu to określeniu gatunku w ramach rodzaju zwane epitetem gatunku. Epitet gatunkowy zawsze jest pisany z małej litery — także gdy tworzony jest od nazwisk i innych nazw własnych np. geograficznych.

Po epitecie gatunku podaje się autora lub autorów pierwszego opisu (diagnozy) gatunku. Jeśli późniejszy badacz przenosił gatunek do innego rodzaju, to podaje się i jego nazwisko, pozostawiając nazwisko pierwszego w nawiasach zwykłych.

Przykład pełnej naukowej nazwy gatunku w przypadku olszy zielonej - Alnus viridis (Chaix) DC. in Lam. et DC..

Przyjęte jest pisanie binomu kursywą.

Gatunki są grupowane w hierarchię coraz to wyższych jednostek systematycznych (taksonów). Mogą też być dzielone na niższe taksony.

Jednostki systematyczne (taksony) niższe od gatunku to: podgatunek (lat. subspecies, skrót subsp. lub rzadziej stosowany, bardziej zwarty ssp.), odmiana (lat. varietas, skrót var.) i forma (skrót f.). Przyjęte jest pisane nazw/skrótów tych jednostek systemu zwykłym krojem pisma.

takson

Takson to każda konkretna jednostka klasyfikacji systematycznej, niezależnie od jej rangi. Taksonem w randze gatunku jest np. Alnus glutinosa i taksonem w radze rzędu są Caparales itd.

Rangi taksonomiczne nad gatunkiem

System taksonów jest hierarchiczny. Kategorie wyższego rzędu zwierają/obejmują taksony niższego rzędu. Jest wyróżnionych 7 obligatoryjnych, podstawowych rangi do których musi należeć każdy takson w randze gatunku, są to: królestwo - gromada - klasa - rząd - rodzina - rodzaj - gatunek. W obrębie każdej rangi podstawowej są opcjonalne rangi pomocnicze, dzielące je na jednostki niższego rzędu lub (rzadziej) grupujące je w pomocnicze kategorie nadrzędne.

Nazwę jednostki systematycznej ponad gatunkiem pisze się z dużej litery. Są to, idąc od gatunku w górę (do jednostek wyższej rangi, zawierających te niższej kategorii):

* rodzaj (lat. genus), gatunki w obrębie jednego rodzaju mogą być grupowane w taksony pomocnicze: podrodzaj (lat. subgenus), sekcja (lat. sectio), seria (lat. series).

* rodzina (lat. familia, ang. family, nazwy rodzin są zakończone na -aceae), która może być dzielona na jednostki pomocnicze: podrodzina (lat. subfamilia, końcówka -oideae), plemię (lat. tribus, końcówka - eae), podplemię (lat. subtribus, końcówka - inae)

* rząd (lat. ordo, ang. order, nazwy rzędów są zakończone na -ales), który może być dzielony na podrzędy (lat. subordo, ang. suborder, końcówka nazwy - ineae),

* klasa (lat. class, nazwy klas są zakończone na -opsida lub -atae), która może być dzielona na jednostki pomocnicze: podklasa (lat. subclassis, ang. subclass, końcówka - idae) i nadrząd (lat. superordo, końcówka -anae),

* gromada (lat. divisio, ang. division, nazwy gromad są zakończone na -phyta), która może być dzielona na podgromady (lat. subdivisio, ang. subdivision, końcówka - phytina),

* królestwo (lat. regnum), które może być dzielone na podkrólestwa (lat. subregnum, końcówka -bionta).

Przyjęte zwyczajowo jest pisanie nazw taksonów pismem pochyłym (kursywą, "italic").

konspecyficzny

"Mądre słowo" oznaczający tyle co "taki sam jak", "tożsamy z".

Używane np. tak: "gatunek/takson A jest konspecyficzny z gatunkiem/taksonem B".

Oznacza to, że gatunki A i B należą do tego samego gatunku. Jeśli uznajemy to stwierdzenie za prawdziwe to jedna z nazw będzie nazwą główną gatunku/taksonu a druga jej synonimem. Jeśli nie uznajemy konspecyficzności A i B to oba taksony będą różne np. oba będą "dobrymi gatunkami".

czy jest obowiązujący system

Zobacz skorowidz systematyczny atlasu.
To jak konkretnie są ułożone gatunki w nadrzędne jednostki systematyczne jest zmienne. Zależy od badacza - taksonoma, postępu wiedzy, założeń "ideologicznych". Konkretny układ gatunków nazywa się systemem. Nie ma czegoś takiego jak "aktualny system", "prawidłowa systematyka", itp.. Choć może być "obowiązujący system" w ramach określonego zielnika, katalogu, wymagań organizacji, szefa lub wykładowcy, określonego opracowania.

System przyjęty w atlas-roslin.pl odpowiada w dużym stopniu (a przynajmniej stara się nadążyć) za APG IV. Ze względów praktycznych, tam gdzie to możliwe, przyjęte zostały dla kladów lub zostały zachowane w synonimach tradycyjne nazwy dla poszczególnych taksonów.

Klucze często idą w poprzek systemu kladów z oczywistych względów praktycznych. Klucze zostały posadowione na stronach tych taksonów gdzie jest to najpraktyczniejsze z uwagi na ich dziedzinę i przyzwyczajenie.

Miejscami utworzono sztuczne jednostki niby-systematyczne, dla zgrupowania taksonów, czy to ze względu na potrzeby związane z kluczami, czy też dla wydzielenie gatunków uprawianych.

pochodzenie nazw

Współczesne nazewnictwo naukowe roślin zapoczątkował w XVIII w. szwedzki przyrodnik Linneusz. Współcześnie zasady są utrwalone przez Międzynarodowy Kodeks Nomenklatury Botanicznej i zasadniczo stoją na linneuszowskim fundamencie. Dany takson w randze gatunku ma tylko jedną "obowiązującą" nazwę (co do zasady najwcześniej poprawnie podaną w ramach danego rodzaju) oraz synonimy (niezależne późniejsze opisy "tego samego" lub przypisanie w innych rodzajach).

Nazwy są pisane w łacinie botanicznej wg reguł gramatycznych i słowotwórczych tego języka. Pochodzą w ok. 1/3 od słów łacińskich, w ok. 1/3 od latynizowanych nazw własnych (nazwiska, nazwy geograficzne) z różnych współczesnych języków, w ok. 1/6 pochodzą z latynizowanej starożytnej greki a pozostała część to nazwy "autotematyczne" ukute od istniejących nazw rodzajów lub terminów w łacinie botanicznej.

Łacina botaniczne jest zasadniczo zgodna ze starożytną, klasyczną łaciną z drobnymi osobliwościami. Jest przede wszystkim językiem pisanym, do drugiej połowy XX w. były w niej obowiązkowo pisane diagnozy taksonów (obecnie dopuszczony jest w tej roli angielski). W mowie używa się wyłącznie nazwy taksonów (patrz niżej).

systemy wymowy łacińskiej

Wymowa restytuowana różni się od polskiej tradycyjnej w następujących elementach:
· zawsze c→k (Cirsium - kir-sium), ti→ti, s→s, y→ü (tak jak i z wargami jak do u),
· wymawiane są dyftongi ae→aj, oe→oj jak niemieckie ei w leider i eu jak w niemiecki Europa, przypomina to nasze aj, oj; inne dyftongi jak w podanej dalej wymowie tradycyjnej
· i na początku słowa przed samogłoską oraz pomiędzy samogłoskami wymawia się jak j (można nawet z lekkim przytrzymaniem jj)
· v przed samogłoską jak ł, poza tym jak u np. Veronica - łe-ro-ni-ca
· ngu przed samogłoską ngł np. sanguineus - san-głi-ne-us; qu→kł np. aquaticus - a-kła-ti-kus; su przed samogłoską sł np. suaveolens - sła-we-o-lens
· w wyrazach z greki i niektórych rdzennie łacińskich wymawia się z przydechem ch (kʰ), ph (pʰ), th (tʰ), z jak polskie dz
· i po spółgłosce nie zmiękcza jej i tworzy ze spółgłoską sylabę np. Abies - a-bi-es
Opinie o tym jak wymawiać nazwy naukowe wahają się od filologicznej ortodoksji (wymowa rekonstruowana/restytuowana z okresu klasycznego), poprzez odmiany regionalno-narodowe (osobliwości w wymowie niektórych głosek i zbitek w obszarze niemieckim, włosko-kościelnym i spore osobliwości anglosaskie). Niewłaściwe jest dopuszczanie zupełnego bałaganu i niestosowanie się do kilku reguł utrwalonych tradycją w danej części Europy. Niechlujność wynika z wymowy łacińskich napisów "tak jak napisane" wg reguł czytania własnego języka, z ignorancji, częstej zwłaszcza w kręgu języka angielskiego, gdzie spotkać można w wymowie takie potworki dźwiękowe, jak wymawiana z angielska "ejmanajta" w miejsce Amanita (muchomor).

Sugeruję trzymanie się ustalonej u nas wymowy tradycyjnej, gdyż nazwy naukowe roślin tylko korzeniami są w starożytności i swój rozwój przeżywały dopiero w średniowieczu i później. Stosować się więc należy do botanicznej tradycji wymowy, ewentualnie z lekkim odchyłem do wymowy filologicznej, restytuowanej, w której dla "botanicznego ucha" najdziwniejsza jest wszechobecność głoski ł. Dla ułatwienia na stronach wielu taksonów jest akapit o nomenklaturze; w nim i przy nazwach naukowych (dla nietrywialnych przypadków) podano taką wymowę, ewentualnie z komentarzem co do wariantów.

Polacy są w o tyle szczęśliwej sytuacji, że w większości przypadków wymowa nazw naukowych jest intuicyjna bo większość liter słowa wymawia się tak jak w polszczyźnie. Przeważnie poprawna jest też intuicja co do akcentowanej sylaby (druga lub trzecia od końca).

W praktyce są niuanse i szkoły wymowy botanicznej/medycznej/prawniczej, dotyczy to zwłaszcza s→z, ti, y, u w niektórych położeniach; czasem jakiś wariant "zgrzyta" w czyiś uszach, jeśli w (anty/pro)germańskich uszach profesora, lub (włosko/kościelnych) ojca przełożonego, to dla dobra własnego wymawiamy tak jak profesor lub szef.

wymowa nazw naukowych (łacińskich)

Jeśli przy nazwie na stronie taksonu (lub w paragrafie "nomenklatura i etymologia") jest podana wymowa, to podana jest zwykłym alfabetem (bez specjalnych znaków fonetycznych), czyli "czytać jak napisane". Jedynie akcentowana samogłoska jest zaznaczona przy pomocy pogrubienia; zaznaczony jest też podział na sylaby.

W nielicznych przypadkach podana jest znakiem długość samogłoski, tak jak w niektórych słownikach. Kreska pozioma nad samogłoską znaczy, że jest ona długa. Krótka samogłoska jest oznaczona odwróconą ku górze połową okręgu.

Szczególne niepewności z wymową pojawiają się w przypadku nazw ukutych od nazwisk i innych nazw własnych z różnych języków współczesnych. Nieosiągalnym postulatem byłoby wymawiać wszystkie nazwy, także zapożyczone z innych niż łacina języków, zgodnie z filologicznie postulowanym brzmieniem (w tym nieobecnymi w łacinie głoskami ż, sz, cz itp.) i akcentowaniem uwzględniającym oryginał rdzenia wyrazu i jego miejsce w łacińskim odpowiedniku ​np. Eschschólzia — "eszszolcja".

W praktyce jest to często nieosiągalne (potrzebne byłyby szerokie studia filologiczne) i niecelowe (chodzi o komunikatywność). Prostsze rozwiązanie to stosowanie reguł wymowy łacińskiej. Epipet zawadskii my będziemy wymawiać "zawa-dz-ki", inne nacje najpewniej "zawad-z-ski". Na stronach wielu taksonów jest akapit o nomenklaturze; w nim podano sugerowaną wymowę, ewentualnie z komentarzem co do wariantów.

Reguły wymowy tekstów czysto łacińskich są czytelne i proste do stosowania. W przypadku nazw roślin złożoność zasad wymowy zwiększają stworzone przez po-starożytno-rzymskie pokolenia badaczy nowe słowa-hybrydy (zwykle grecko-łacińskie) i latynizowane nazwy własne. Swoje dodaje narodowa tradycja wymowy.

Z reguł wymowy łacińskiej i tradycyjno-botaniczno-polskiej podaję to co jest często spotykane i względnie łatwe do opanowania. Należy zwrócić uwagę na:

· dla większości słów "wymawiamy wszystkie samogłoski z osobna" np. del-to-i-des a nie del-toj-des, A-i-zo-on a nie Aj-zon, Co-to-ne-as-ter a nie Co-ton-as-ter i nie Co-to-nes-ter, patrz też niżej o podziale na sylaby,

· wplatając nazwę w zdanie nie odmieniamy jej przez przypadki tj. mówimy "Widziałem Poa annua"; w żadnym razie nie mówimy "Widziałem Poę annuę"; można odmieniać w ten sposób nazwy rodzajów gdy utarły się i są częścią polszczyzny np. "Czytałem monogriafię Lilium" lub "Czytałem moografię lilii" (w tym wypadku w piśmie z małej litery).

· szczególne przypadki "odmiennej wymowy liter" w słowach łacińskich:
· c przed y, i, e, ae, oe wymawiamy jak c, np. Cirsium - "cirsium", ale ...
· w pozostałych wypadkach, w tym końcową głoskę, c wymawiamy jak k, np. np. Cucumis - "kukumis"; więc coccineus - "kokcineus"; [co ciekawe: w klasycznej mówionej łacinie, w Starożytym Rzymie, zawsze wymawiano c jak k, no ale później, w tym my botanicy po swojemu ...]
· zbitka liter ti wymawiamy ti/tj, albo (niezalecane przy nazwach roślin) ti wymawiamy cj; widać to np. w tym, że łacińskie absentia — dało polskie słowo absencja; przed spółgłoską lub w zbitkach sti, xti, tti - zawsze wymawiamy ti

Dyftongi zapisywane dwoma literami samogłosek nie tworzą osobnych sylab, są to au, ei, eu, ae, oe.
· dawne dyftongi ae oraz oe są w praktyce dwuznakami (digrafami) i wymawiamy jak jeden dźwięk, w wymowie tradycyjnej zawsze długie e (np. Poaceae - "po-a-ce-e"); w precyzyjnej wymowie (nie stosowanej w botanice) wymawia się oe→ö (układ jak do e, usta jak przy u), co jest trudniejsze, coś jakby "e trochę w kierunku y" np. aequalis - "e/ö-kwa-lis",
· w niektórych słowach zbitki liter ae i oe to nie dwuznaki i są wymawiane wtedy jako osobne samogłoski np. poeta, Hierochloe, Hippophae, (także polski aeroplan i poeta), czasem zaznaczana jest wtedy druga samogłoska znakiem umlautu np. Isoëtes,
· au wymawiany a[ł/u] (ł pośrednie do u, takie jak w autor)
· dyftong ei wymawiany ej; występuje tylko w słowach pochodzenia greckiego;
· dyftong eu wymawiany e[ł/u] (ł pośrednie do u, takie jak w Europa) jest bardzo rzadko spotykany np. eu-chlo-rus; częściej te samogłoski nie tworzą dyftongu np. a-lu-ta-ce-us

· i jest wymawiana jak j (funkcjonalnie jest wtedy spółgłoską i wchodzi w sylabę od prawej):
— na początku wyrazu gdy następna jest samogłoską (np. Ionoxalis "jo-no-ksa-lis") ORAZ ...
— gdy jest między samogłoskami (np. Pleioblastus "ple-jo-blas-tus)
· i za spółgłoską nie zmiękcza jej i nie tworzy z nią odrębnej sylaby, w wymowie tradycyjnej (tak wygodniej) gdy jest pomiędzy spółgłoską a samogłoską przeważnie można ją czytać jak j, np. Abies - a-bjes, Salvia - "sal-wja" i excelsior - "eks-cel-sjor" (w starannej lub restytuowanej klasycznej wymowie byłoby to czytane a-bi-es, sal-vi-a, eks-cel-si-or); poza tym (czyli zwykle między spółgłoskami) i wymawiamy jak i

· podwojone samogłoski wymawiamy z przytrzymaniem ("prawie podwójnie") jak w polskim "winny", dzielą się one pomiędzy sylaby, np. Sagittaria - sa-git-ta-rja
· zbitkę qu wymawiamy kw np. aqua — a-kwa,
· zbitkę ngu przed spółgłoską wymawiamy ngw np. sanguineus — "sangwíneus",
· zbitkę su przed a, e wymawiamy sw np. suaveolens — "swawéolens",
· s wymawiamy s np. ramosus — "ra-mo-sus", rosa — "ro-sa" LUB (zgrzyta!) "z niemiecka" s pomiędzy samogłoskami wymawiamy z wtedy np. ramosus — "ra-mo-zus", rosa — "roza",
· x wymawiamy ks,

· w zapożyczeniach z greki: literę h oznaczającą przydech pomija się w wymowie w dwuznakach rh, th (np. w xánthus, rhizína) ale przydechowe dwuznaki ch i ph wymawia się odpowiednio jako h i f np. cochleátus — "koh-le-a-tus" i philo- — '"filo-"; z wymawiamy jako z lub dz
· h w wyrazach łacińskich wymawiamy miękko lub możliwie twardo jako w hak, herbata lub angielskim horse; ch jak nasze ch;

· y pochodzi ze słów greckich; y wymawiamy j na początku słowa (np. yulan - ju-lan) i gdy jest pomiędzy samogłoskami (np. delavayi - de-la-va-ji), jest ona wtedy funkcjonalnie spółgłoską; w innych przypadkach y wymawiamy jak polskie i, bo "nasze greckie" filozofia, fizyka itd. (!ale mykologia/mikologia - preferowana ta pierwsza forma) lub "z niemiecka" jak y, albo ü

podział na sylaby, długość sylaby

Podział na sylaby następuje:
· przed samotną spółgłoską (qu to także spółgłoska) pomiędzy dwoma samogłoskami, przy czym spółgłoska trafia do następnej sylaby np. la-na-tus, ro-sa, a-qua,
· słowa w obrębie zbitek głosek "muta cum liquida" bl, br, cl, cr, dl, dr, gl, gr, pl, pr, tl, tr nie dzielą się sylaby, stąd podział następuje przed nią np. a-gri-co-la,
· przed ostatnią głoską zbitki innych spółgłosek np. sa-git-ta-ri-us,
· dźwięczne j pomiędzy samogłoskami podwaja się w wymowie i trafia do sąsiednich sylab np. major — maj-jor,
· przedrostki tworzą sylabę np. bi-fo-lia-tus.

Dla określenia sylaby akcentowanej ważne jest określenie długości sylaby (może być długa lub krótka).

· a) krótką zwykle będzie sylaba jeśli w sylabie za samogłoską jest samogłoska lub para muta cum liquida,
· b) długa jest sylaba zawierająca dyftong (au, ei, eu, ae, oe) lub samogłoskę, po których następują dwie lub więcej spółgłosek (przy tym: x bo KS, z bo DZ liczą się za dwie spółgłoski, ALE ch, ph, th, qu to jedna spółgłoska, muta cum lauda tj. połączenie [bcdgpt][lr] często liczy się też za jedną spółgłoskę).
· c) jeśli w sylabie po samogłosce jest jedna spółgłoska to długość może być różna, w zależności od długości samogłoski, jest długość należy sprawdzić w słowniku,
· c1) otwarta sylaba (zakończona samogłoską) z krótką samogłoską jest krótka;
· c2) wszystkie pozostałe sylaby są długie, także z zakrytą krótką samogłoską, bo reguła b)

akcent

Dla zapożyczeń z greki w łacinie stosuje się łacińską zasadę ustalenia miejsca akcentu (przedostatnia lub ostatnia sylaba w zależności od długości samogłoski w przedostatniej sylabie) ALE długości samogłoski tak jak wymawiana jest w grece, stąd czasem nieoczywiste umiejscowienie akcentu np. Conium, bo w greckim (to trankrybowane w łacinie na i) jest długim z natury dyftongiem (w transliterowanym słowie greckim) koneion. W greckiej wymowie akcent jest na trzeciej od końca, w łacińskiej z uwagi na długi dyftong na przedostatniej.
Akcent w słowach łacińskich zawsze pada na drugą lub trzecią sylabę od końca (na ostatnią tylko w niektórych zapożyczeniach z greki).

W dwusylabowcach akcent jest zawsze na pierwszej sylabie (tj. przedostatniej), nawet gdy zawiera ona krótką samogłoskę.

W wielosylabowcach dla określenia akcentu trzeba określić długość przedostatniej sylaby; akcent pada na przedostania sylabę jeśli jest ona długa LUB na przed-przedostatnią jeśli przedostania jest krótka.

1) JEŚLI przedostatnia sylaba jest zakryta (zakończona spółgłoską lub półsamogłoską) lub zawiera dwudźwięk, lub dwuznak albo gdy ostatnia sylaba zaczyna się na x lub z, WTEDY przedostania sylaba jest długa i akcentowana np. ex-cel-sus (bo zakryta), A-do-xa (bo ostatnia na x), Ac-tae-a (bo dwuznak).

2a) Najczęściej słowa są akcentowane na przedostatnią sylabę jeśli jest ona odkryta np. offici-na-lis, ALE ...

2b) często słowa są akcentowane na przed-przedostatnią sylabę jeśli przedostania sylaba kończy się na i, u, y np. mono-gy-nus, can-di-dus, Campa-nu-la, ALE nie zawsze ...

2c) bo jest sporo takich ale z akcentowaną przedostatnią sylabą np. Ci-cu-ta, com-mu-nis,

2d) w szczególności jeśli słowo zawiera muta cum liquida to akcentowana jest przedostania sylaba np. Bo-try-tis, mimo zakończenia jej na i, u lub y.

3a) Jeśli na zetknięciu ostatniej i przedostatniej sylaby są samogłoski to przedostatnia będzie krótka więc akcent na przed-przedostatniej np. are-na-ri-us, A-bi-es, pi-ce-us, ALE ...

3b) nie stosują się do tej reguły niektóre słowa, zwykle greckiej proweniencji np. Centau-re-a, ja-ce-a

4) Przed-przedostatnia sylaba jest akcentowana w słowach złożonych z przyrostkiem greckiego pochodzenia (podaję stosowane w nazwach roślin i grzybów): -calyx, -cladus, -gamus, -genes, -graphus, -gynus, -lepis, -lobus, -philus, -phorus, -pterus, -sporum, -stachys, themus, -tomus, -trichus, -trix, -tropus, -typus, -xylon

alfabet grecki, transliteracja łacińska w nazwach

Wg kolejności liter w alfabecie greckim; dyftongi i zbitki/dwuznaki po odpowiedniej literze.

Litery oznaczające samogłoski podano w wariantach przydechowych, dla pokazania odmiennego losu przy latynizacji w nazwach roślin i grzybów. Tzw. przydech może być mocny, w realizacji na łacinę przekłada się na słyszalne [h] i (o ile) jest oznaczany, to przez odwrócony przecinek (kształt jak c) nad samogłoską np. ἁ /U+0314 COMBINING REVERSED COMMA ABOVE/. Przydech słaby nie jest słyszalny, (jeśli) jest oznaczany, to przez przecinek nad samogłoską np. ἀ /U+0313 COMBINING COMMA ABOVE/.

  transliteracja w nazwach wymowa przykłady, uwaginazwa
Α α Ἀ ἀ Α α Ἀ ἀ Α α Ἀ ἀ a [ă] krótka lub [ā] długa Acaciaalfa
Ἁ ἁ Ἁ ἁ Ἁ ἁ ha [ha] Hapalopilusz przydechem mocnym
αι αι αι ae, rzadko ai [e] rzadko [ai] Paeonia, Airadyftong alfa-jota
αἱ αἱ αἱ hae [he] Haemanthusdyftong alfa-jota z przydechem mocnym
αυ αυ αυ au [aŭ] Daucusdyftong alfa-epsilon
Β β Β β Β β b [b] Brizabēta
Γ γ Γ γ Γ γ g [g] gigasgamma
γχ γχ γχ nch [nch] Sonchus, anchusa, rhyncho-zbitka gamma-chi
γγ γγ γγ ng [ng] Angelica (aggelikós, αγγελικος)zbitka gamma-gamma
γκ γκ γκ nk, nc [nk] lub [nc] Enkiantus, ancistro-zbitka gamma-kappa
γξ γξ γξ nx [nks] sphinx (w nazwach roślin i grzybów nie ma)zbitka gamma-ksi
Δ δ Δ δ Δ δ d [d] Dodecatheondelta
Ε ε Ἐ ἐ Ε ε Ἐ ἐ Ε ε Ἐ ἐ e [ĕ] krótkie Ebenusepsilon
Ἑ ἑ Ἑ ἑ Ἑ ἑ he [hĕ] krótkie Heleniumepsilon
ει ει ει i lub e [i] lub [e] Erica, Potamogetondyftong epsilon-jota
ευ ευ ευ eu, rzadko ev [eŭ] lub [ew] Teucrium, eu-, Everniadyftong epsilon-ipsilon
εὑ εὑ εὑ heu [heu] bez przykładów w nazwachdyftong epsilon-ipsilon z przydechem mocnym
Ζ ζ Ζ ζ Ζ ζ z [z] (w greckiej wymowie filologicznej [dz]) Zeazeta (dzeta)
Η η Ἠ ἠ Η η Ἠ ἠ Η η Ἠ ἠ e lub (niekiedy gdy ostatnia) a [ē] długie lub (niekiedy gdy ostatnia) [ā] Aloe, Typhaeta
Ἡ ἡ Ἡ ἡ Ἡ ἡ he [hē] Heracleumeta z przydechem mocnym
Θ θ Θ θ Θ θ th [t] Thesiumtheta (teta)
Ι ι Ἰ ἰ Ι ι Ἰ ἰ Ι ι Ἰ ἰ i [i] lub [j] Irisjota
Ἱ ἱ Ἱ ἱ Ἱ ἱ hi [hi] Hippurisjota z przydechem mocnym
Κ κ Κ κ Κ κ c, rzadko k [k] Cacaliakappa
Λ λ Λ λ Λ λ l [l] Melilotuslambda
Μ μ Μ μ Μ μ m [m] Lemnami (my)
Ν ν Ν ν Ν ν n [n] Neriumni (ny)
Ξ ξ x [ks] Xanthiumksi
Ο ο Ὀ ὀ Ο ο Ὀ ὀ Ο ο Ὀ ὀ o [ŏ] krótkie Orchisomikron
Ὁ ὁ Ὁ ὁ Ὁ ὁ ho [hŏ] krótkie Holosteumomikron z przydechem mocnym
ον ον ον um [um] Meumgdy omikron-ni na końcu słowa
ος ος ος us lub os [ŭm] lub [ŏs] Acanthus, Acinosgdy omikron-sigma na końcu słowa
οι οι οι oe [e] Phoenix/td>dyftong omikron-jota
ου ου ου u [u] Anchusadyftong omikron-ipsilon
Π π Π π Π π p [p] Peplispi
Ρ ρ Ρ̓ ῤ Ρ ρ Ρ̓ ῤ Ρ ρ Ρ̓ ῤ r [r] Drypisrho [ro]
Ῥ ῥ Ῥ ῥ Ῥ ῥ rh [r] Rheumrho z przydechem mocnym
ρρ ρρ ρρ rrh [rrh] Glycorrhizazbitka rho-rho (przydech mocny)
Σ σ, ς Σ σ, ς Σ σ, ς s [s] Seseli, stylussigma; znak ς gdy na końcu słowa
Τ τ Τ τ Τ τ t [t] Tetralixtau
Υ υ Υ̓ ὐ Υ υ Υ̓ ὐ Υ υ Υ̓ ὐ i lub ü [i] lub [ü], krótkie lub długie Drypisipsylon
Ὑ ὑ Ὑ ὑ Ὑ ὑ hy [hi] Hyssopusipsylon z przydechem mocnym
Φ φ Φ φ Φ φ ph [f] Philadelphusphi [fi]
Χ χ Χ χ Χ χ ch [ch] lub [h] Chelonechi
Ψ ψ Ψ ψ Ψ ψ ps [ps] Psyliumpsi
Ω ω Ὠ ὠ Ω ω Ὠ ὠ Ω ω Ὠ ὠ o [ō] długie Otites, Bromusomega
Ὡ ὡ Ὡ ὡ Ὡ ὡ ho [hō] horologiumomega z przydechem silnym