wcięcie [drobne]
wcięcie [tępe] (zatoka)
wcięcie [duże]
W polszczyźnie botanicznej stosuje się termin wcięcie na oznaczenie, różnej wielkości wcięć w płaszczyznę organu (np. blaszki liściowej), zwykle (domyślnie) jest to wcięcie ostre.
Wynikiem wcięć w płaszczyznę jest powstanie odcinków różnej wielkości: stosunkowo dużych klap, łatek i stosunkowo drobnych np. ząbków, karbów i uszek.
powcinany (blaszka powcinana)
Blaszka liściowa powcinana jest z zarówno wcięciami, jak i z odcinkami ostrymi, ± nieregularnymi, sięgającymi do 1/5-1/4 szerokości blaszki[84.1], tj. zwykle stosunkowo płytko, głębiej niż w przypadku ząbkowania lub karbowania, ale płycej niż w przypadku blaszki podzielonej.
podzielony (blaszka podzielona)
Blaszka liściowa podzielona ma wcięcia o różnej głębokości, przekraczające 1/5-1/3 połowy szerokości blaszki (przy wcięciach pierzastych) lub 1/5-1/3 długości blaszki (przy wcięciach dłoniastych); jeśli wcięcia są płytsze to mamy do czynienia z blaszką niepodzieloną o brzegu wcinanym (ząbkowany, karbowanym itd.).
W zależności od głębokości wcięć wyróżniamy liście -wrębne, -klapowane, -dzielne, -sieczne
W przypadku kolejnego rzędu podziału (odcinki pierwszego rzędu kolejny raz podzielone) stosujemy określenia liczebnikowe: podwójnie, potrójnie itd. np. podwójnie pierzastosieczny.
Definicje głębokości wcięć -wrębnych, -klapowanych, i -dzielnych różnią się u różnych autorów. Np. są różnice pomiędzy wielkościami przyjętymi przez polskich autorów (np. (Szweykowscy (1976) [59]), (Mowszowicz (1987) [56]), klapowany wg rysunku w (Szafer, Kulczyński, Pawłowski (1988) [3])) a tymi przyjętymi u (Rothmaler (2005) [40]) i w (Hejný S., Slavík B. (1997) [71.1]). Odpowiednie głębokości wcięć -wrębnych, -klapowanych, u polskich autorów są niemal o klasę większe niż w „zagranicznych” definicjach tych pojęć i zbliżają się odpowiednio do -klapowanych i -dzielnych wg kryteriów przyjętych poza polską literaturą.
Poniżej zestawienie terminów stosowanych w różnych językach dla szeregu od najmniejszego do największego stopnia wcięcia;
Polska (Pławski):[480] lobatus=klapowany, fissus=rozcięty, partitus=podzielony, sectus=pocięty
Słowacja: laločnatý, zárezový, dielný, strihaný[84.1]
Słowacja (lat.): lobatus, fissus, partitus, sectus[84.1]
odcinek [segment]
część
klapa
klapa (u łuszczyn)
Odcinek (lat. segmentum) to wydzielony przez wcięcie boczny fragment blaszki liściowej lub innej stosunkowo płaskiej części rośliny. W wąskim rozumieniu mówimy o odcinkach w przypadku blaszki liściowej rozciętej ±do nerwu głównego, dzielącej ją na "segmenty". Drobny odcinek (drugiego rzędu) to lat. segmentulum.
W przypadku liści mówimy, że jest klapowany gdy wcięcia lub zatoki sięgają ±połowy odległości środka blaszki.
Termin klapy (lat. valvae) jest też używany dla określenia części owocu typu łuszczyny lub torebki otwierającej się w znacznym stopniu.
łatka
porozrywany
poszarpany
1.) Łatką nazywamy m.in. stosunkowo drobną klapę blaszki liściowej;
2.) LUB łatką (lat. lobulus) nazywamy wydzielony wolny, końcowy fragment płatków korony u zrosłopłatkowych;
rodzaje podziału blaszki
Podzielone wzdłuż linii promieniście rozchodzących się od podstawy blaszki liściowej.
klapowany
pierzastoklapowany
dłoniastoklapowany
Liście klapowane mają blaszkę o rozcięciach do około połowy[71.1][40] (lub do 2/3)[59] w kierunku żyłki głównej (przy podziale pierzastym) lub w kierunku nasady blaszki (przy podziale dłoniastym).
O klapach mówimy gdy odcinki są stosunkowo szerokie, a wcięcia są zaokrąglone; jeśli odcinki także są zaokrąglone to blaszka jest tępo klapowana (lat. obtuse lobatum), jeśli odcinki są ostro zakończone to blaszka jest ostro klapowana (lat. acute lobatum).
dzielny
pierzastodzielny
dłoniastodzielny
trójdzielny — folium tripartitum; cz. 3dílný
Przyrostek -dzielne stosuje się dla liści o blaszce rozciętej do około 2/3 ([71.1], [40]; nie mniej jak 2/3 wg. [59]) i głębiej w kierunku żyłki głównej (przy podziale pierzastym) lub w kierunku nasady blaszki (przy podziale dłoniastym); poszczególne odcinki (części) są jeszcze wyraźnie połączone ze sobą, częściej określa się je jako odcinki.
sieczny
pierzastosieczny
dłoniastosieczny
liście -sieczne - o rozcięciach dochodących prawie do żyłki głównej (przy podziale pierzastym) lub w kierunku nasady blaszki (przy podziale dłoniastym); poszczególne odcinki są niemal wolne;