liść

lat. folium; niem. Blätt; ang. leaf, cz. list
Liść to najczęściej płaski zielony organ wyrastający z łodygi (także z nasady łodygi lub z przekształconej podziemnej łodygi - kłącza);

space

Ze względu na umieszczenie liści na łodydze mówimy o: liściach odziomkowych, liściach dolnych (często małych, o silnie uproszczonej budowie, czasem łuskowatych), liściach właściwych - w pełni rozwiniętych liściach, liście właściwe niżej położone na łodydze mogą się różnić kształtem od wyżej położonych (zwykle mają bardziej uproszczony kształt) i o liściach przykwiatowych - (związanych z kwiatostanem i kwiatami).

space

Występują też różne modyfikacje liści np. łuski

ogonek liściowy

lat. petiolus; cz. řapik
“ogoneczek„ — lat. petiolulus; cz. řapiček
Ogonek liściowy jest to początkowa wydłużona część typowego ogonkowego liścia, łącząca miejse wyrastania liścia z łodygi z blaszką liściową.

space

Odpowiednik ogonka w przypadku listka w liściu złożonym petiolulus to w tłumaczeniu ogoneczek — jednak to określenie w polskich tekstach jednak raczej nie jest używane.

blaszka liściowa

lat. lamina; niem. Blattspreite; ang. leaf blade, leaf lamina; cz. čepel
Blaszka liściowa to zasadnicza część liścia, zwykle płaska (ale np. u czosnek (Allium) może być okrągła w przekroju).

space

Blaszka liściowa może być niepodzielona lub podzielona tj. z mniej lub bardziej głębokimi wcięciami

space

liść prosty, liść pojedynczy

lat. folium simplex; cz. jednoduchý list
podzielenie blaszki lisciowej

pojedynczy całobrzegi

Liść prosty (liść pojedynczy) ma jedną blaszką liściową; nie ma przy tym znaczenia stopień podzielenia blaszki. Niezależnie od stopnia porozcinania blaszki liściowej odpada od łodygi w całości.

space

nasada liścia

Nasada liścia to miejsce w którym ogonek liściowy łączy się z łodygą, u liści siedzących (bezogonkowych) jest to podstawa liścia.

space

podstawa liścia

Podstawa liścia to u liści siedzących (bezogonkowych) miejsce przyczepu blaszki liściowej do łodygi.

pochwa liściowa

Pochwa liściowa to silnie rozszerzona i obejmująca łodygę nasada liścia. Występuje np. u selerowate (Apiaceae) i wiechlinowate (Poaceae);

space

pachwina liścia, kąt liścia, pąk pachwinowy (kątowy)

lat. axilla; cz. úžlabí listu, paždí listu
pączek pachwinowy — lat. gemma axillaris; cz. úžlabí, axilárni pupen
Miejsce na łodydze bezpośrednio nad nasadą liścia lub podstawą liścia. Z tego miejsca może wyrastać pęd lub może tam znajdować się pąk pachwinowy (pąk kątowy), który jest też z racji miejsca położenia pąkiem bocznym.

liść siedzący

lat. sessilis; niem. sitzend, ungestiels; ang. sessile; cz. přisedlý
O liściu siedzącym mówimy gdy nie posiada ogonka liściowego, jego blaszka liściowa jest połączona z łodygą w miejscu określanym jako podstawa liścia.

space

blizna liściowa

Miejsce na łodydze po odpadnięciu od niego liścia, zasklepione korkiem. U wielu roślin zdrewniałych wyróżniające się na powierzchni gałązki i zachowuje przez dłuższy czas ślady wchodzących do ogonka liściowego wiązek przewodzących. W takim wypadku kształt blizny liściowej i układ śladów wiązek przewodzących jest pomocną cechą przy oznaczaniu drzew i krzewów w stanie bezlistnym.

przylistki

lat. stipulae; niem. Nebenblätter, Stipeln; ang. stipule; cz. palisty
Przylistki to drobne błoniaste lub listkowate parzyste twory występujące u części dwuliściennych, wyrastające z nasady liścia (ogonka liściowego lub blaszki liściowej u liści siedzących) np. u wyk (Vicia), fiołków (Viola).

space

Przylistki mogę być wolne lub zrośnięte z ogonkiem liściowym w pochewkę.

space

przylisteczki, stipellae

lat. stipellae; cz. palistky
Łacińskie określenie stipellae odnosi się do tworów podobnych do przylistków w ścisłym ujęciu (lat. stipulae), z tym, że stipellae są to łatki u podstawy listków liści pierzastozłożonych. [71.1s146]

space

gatka, tutka

lat. ochrea; cz. botka
Heracleum sphondylium ssp. sphondylium

gatka

Gatka (tutka) jest walcowatą obejmującą łodygę pochwą liściową wykształconą najczęściej ze zrośniętych przylistków lub rozszerzonej nasady liścia. Początkowo często osłania ona młody szczyt pędu. Gatka jest szczególnie charakterystyczna dla roślin z rodziny rdestowate (Polygonaceae): rdest (Polygonum), szczaw (Rumex) i innych, występuje również u przedstawicieli np. selerowate (Apiaceae).

łuska

lat. squama; niem. Schuppe; ang. scale
Liście mogą być przekształcone do formy niewielkiej błoniastej, mięsistej lub stwardniałej.

space

Łuski mogą spełniać funkcję osłony lub magazynu np. cebula jest zbudowana z łuskowato przekształconych liści.

space

Zobacz też artykuł o budowie pędu i liści traw.