atlas-roslin.pl
Tracheophyta » Div.Euphyllophyta » Div.Spermatophyta » Div.Magnoliophyta » core angiosperms » Eudicotyledoneae » core eudicots » Pentapetalae » superasterids » Ord.Caryophyllales » polygonids » Fam.Polygonaceae » Rumex s.l. »

Rumex L. [🔉 ru·meks]

szczaw
autorzy i statusy taksonu są widoczne na szerszym ekranie 🛈

oznaczanie

Sprawdź też stronę szczaw (s.l) (Rumex s.l.) bo rodzaj ten w szerokim ujęciu jest dzielony na trzy mniejsze rodzaje.
W miejscach, gdzie występują różne gatunki obok siebie, tworzą się mieszańce międzygatunkowe o cechach pośrednich lub bardziej zbliżonych do jednego z rodziców. Rozpoznajemy je po silnie obniżonej płodności — owoce nie są wytwarzane lub są puste, okrywy w kwiatostanach nietrwałe, zwykle opadają przed pełnym dojrzeniem, często są nierówne i niesymetryczne.
Gatunki w tym rodzaju mają 6 działek okwiatu po 3 w okółku. Zewnętrzne są zwykle nieznaczne. Trzy wewnętrzne są znacznie powiększone w czasie dojrzewania owocu i ich wygląd ma duże znaczenie przy oznaczaniu. Często są one opatrzone pokaźnym guzem u nasady (czasem różnym na poszczególnych działkach). Brzeg działek wewnętrznych może być ząbkowany i posiadać różne wyrostki, czasem kolczaste. Cechy te należy obserwować w fazie dojrzewania lub dojrzałości owoców.

Istotna jest budowa kwiatostanu, jego zwartość, obecność liści w jego obrębie. Ważne są cechy szypuły owocu np. miejsce stawowego połączenia w jego obrębie (kuliste zgrubienie na szypule) i zgrubienia przy nasadzie kwiatu.

Ważna też jest obserwacja kształtu i nasady blaszki u liści odziomkowych (o ile takie są zachowane w czasie owocowania).Gatunki w tym rodzaju mają 6 działek okwiatu po 3 w okółku. Zewnętrzne są zwykle nieznaczne. Trzy wewnętrzne są znacznie powiększone w czasie dojrzewania owocu i ich wygląd ma duże znaczenie przy oznaczaniu. Często są one opatrzone pokaźnym guzem u nasady (czasem różnym na poszczególnych działkach). Brzeg działek wewnętrznych może być ząbkowany i posiadać różne wyrostki, czasem kolczaste. Cechy te należy obserwować w fazie dojrzewania lub dojrzałości owoców.

space

Ważna też jest obserwacja kształtu i nasady blaszki u liści odziomkowych (o ile takie są zachowane w czasie owocowania).

klucz do oznaczania rodzaju Rumex (wąsko ujętego)

  
↓nie(z) bez guzów
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
  
    
↓nie(z) koniec szypułki banieczkowaty
Rumex alpinus (szczaw alpejski)
liście
Rumex alpinus (szczaw alpejski)
Rumex alpinus (szczaw alpejski)
3D
owoce
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Liście odziomkowe tępe, w nasadzie sercowate, nie więcej jak 1.3(-1.5) × dłuższe niż szersze.
Rumex alpinus L. (szczaw alpejski)
wystepowanie
Takson rodzimy lub trwale zadomowiony.[491]
  Roślina górska. Występuje w miejscach podmokłych, przy ciekach wodnych w ziołoroślach, w miejscach bogatych w związki azotu, głównie na stanowiskach antropogenicznych, przy zabudowaniach, w miejscach wypasu i koszarowania bydła lub owiec, bardzo rzadko na stanowiskach o charakterze naturalnym.
    
    
↑nie (z) koniec szypułki stożkowaty
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· liście odziomkowe i dolne łodygowe w nasadzie sercowate, zaokrąglone lub klinowate, przynajmniej 1.5(-2)× dłuższe niż szersze
    
      
↓nie(z) nasada liści głęboko sercowato wycięta
Rumex aquaticus (szczaw wodny)
liście
Rumex aquaticus (szczaw wodny)
trójkątno-językowate owoce, bez guzków lub ze szczątkowymi
Rumex aquaticus (szczaw wodny)
owoce
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Szypułka kwiatu bez widocznego stawu.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
Rumex aquaticus L. (szczaw wodny)
wystepowanie
Takson rodzimy lub trwale zadomowiony.[491]
  Nieczęsty. Brzegi wód płynących i stojących, rzek, potoków, stawów.
      
      
↑nie (z) nasada liści nie jest głęboko sercowato wycięta
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Szypułka kwiatu z widocznym stawem.
      
        
↓nie(z) działki nerkowate, sercowate
Rumex longifolius (szczaw domowy)
pokrój
Rumex longifolius (szczaw domowy)
owoce z nitkowatymi szypułkami i szczątkowym guzkiem na jednej z działek
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Szypuła owocu nitkowata.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
Rumex longifolius DC. (szczaw domowy)
syn. Rumex domesticus Hartm. · Antropofit zadomowiony we florze Polski.[491]
  Bardzo rzadki. Tereny ruderalne, ugory, niekoszone łąki, przydroża, przychacia; zwykle na glebach wilgotnych lub podmokłych.
        
        
↑nie (z) działki okrągłe
Rumex patientia (szczaw żółty)
Rumex patientia (szczaw żółty)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
  Bardzo rzadki; zdziczały z dawnych upraw (jest to bardzo rzadko uprawiane warzywo wieloletnie). W ciepłych rejonach, na stanowiskach ruderalnych, terenach kolejowych, przydrożach, przy ciekach wodnych.
        
  
↑nie (z) z guzem
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
  
    
↓nie(z) okrywa wyraźnie ząbkowana
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
    
      
↓nie(z) liście krępe
Rumex obtusifolius (szczaw tępolistny)
liście
Rumex obtusifolius (szczaw tępolistny)
3D
owoce
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
Rumex obtusifolius L. (szczaw tępolistny)
wystepowanie
syn. Rumex silvestris Wallr. · Takson rodzimy lub trwale zadomowiony.[491]
  Gatunek pospolity na całym niżu i w górach. Preferuje siedliska zasobne w azot, wilgotne do podmokłych. Tereny ruderalne, ugory, skraje dróg, zmienione przez człowieka brzegi wód, jako chwast w uprawach, na pastwiskach.
      
      
↑nie (z) liście wydłużone
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Listki okwiatu ze szczeciniastymi ząbkami.
      
        
↓nie(z) wszystkie liście długoogonkowe
Rumex ucranicus (szczaw ukraiński)
XL
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Wewnętrzne listki okwiatu 2 (2.5) mm długości, z 3 (4) ząbkami po każdej stronie.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
Rumex ucranicus Besser ex SPRENG. (szczaw ukraiński)
wystepowanie
syn. Rumex ucrainicus auth. · Takson rodzimy lub trwale zadomowiony.[491]
  Rzadki. Na wilgotnych, piaszczystych brzegach rzek.
        
        
↑nie (z) liście w górze łodygi krótkoogonkowe lub siedzące
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Wewnętrzne listki okwiatu z 2-3 ząbkami po każdej stronie.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
        
          
↓nie(z) listki okwiatu szersze, ząbki dłuższe
Rumex maritimus (szczaw nadmorski)
Rumex maritimus (szczaw nadmorski)
Rumex maritimus
pokrój
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Owocostan złotożółty, zbity (jedynie w dole nieco luźniejszy).
Rumex maritimus L. (szczaw nadmorski)
wystepowanie
Takson rodzimy lub trwale zadomowiony.[491]
  Częsty. Namuliska, brzegi wód; w miejscach zasobnych w azot i wilgotnych; także w ±zasolonych.
          
          
↑nie (z) listki bardziej wydłużone, ząbki krótsze
Rumex palustris (szczaw błotny)
Rumex palustris (szczaw błotny)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Owocostan dojrzały brązowozielony, przynajmniej w dole luźny, z oddalonymi pseudookółkami owoców.
Rumex palustris Sm. (szczaw błotny)
wystepowanie
syn. Rumex paluster Sm. · Takson rodzimy lub trwale zadomowiony.[491]
  Częsty. Namuliska, brzegi stawów i temu podobne tereny zruderalizowane; gleba wilgotna lub podmokła, żyzna, mniej lub bardziej zasolona.
          
    
↑nie (z) okrywa nie ząbkowana
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
    
      
↓nie(z) liście b. duże, płaskie, nasada klinowata
Rumex hydrolapathum
kępa
Rumex hydrolapathum (szczaw lancetowaty)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Wewnętrzne listki okrywy szeroko trójkątne, 5-7 mm długości i 4.5-5.5 mm szerokości.
  Częsty na niżu Polski. Brzegi różnych wód stojących lub bardzo wolno płynących, starorzeczy, stawów; preferuje wody żyzne, z większą zawartością wapnia.
      
      
↑nie (z) liście mniejsze
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
      
        
↓nie(z) liście niemal okrągłę
Rumex confertus
Rumex confertus
Rumex confertus (szczaw omszony)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Działki szersze niż dłuższe.
Rumex confertus Willd. (szczaw omszony)
wystepowanie
Antropofit zadomowiony we florze Polski.[491]
  Dość częsty. Łąki i zarośla wzdłuż Wisły i jej wschodnich dopływów, przydroża, rowy, tereny ruderalne, kolejowe.
        
        
↑nie (z) liście wydłużone
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
        
          
↓nie(z) listki okrywy ze zredukowanym guzkiem lub bez
Rumex longifolius (szczaw domowy)
pokrój
Rumex longifolius (szczaw domowy)
owoce z nitkowatymi szypułkami i szczątkowym guzkiem na jednej z działek
Rumex longifolius (szczaw domowy)
owoce, widoczny jeden szczątkowy guzek
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
Rumex longifolius DC. (szczaw domowy)
syn. Rumex domesticus Hartm. · Antropofit zadomowiony we florze Polski.[491]
  Bardzo rzadki. Tereny ruderalne, ugory, niekoszone łąki, przydroża, przychacia; zwykle na glebach wilgotnych lub podmokłych.
          
          
↑nie (z) guzki większe, przynajmniej na jednym listku okrywy
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
          
            
↓nie(z) pseudookółki owoców zbite
Rumex conglomeratus (szczaw skupiony)
XL
Rumex conglomeratus (szczaw skupiony)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Największy guzek jest bardzo znaczny, szerokości listka okrywy i zakrywający go niemal w całości.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
Rumex conglomeratus Murray (szczaw skupiony)
wystepowanie
Takson rodzimy lub trwale zadomowiony.[491]
  Częsty. Wilgotne zarośla, łąki, rowy, brzegi wód, wilgotne tereny ruderalne. Na glebach ciężkich, zasobnych, mniej lub bardziej wilgotnych.
            
            
↑nie (z) pseudookółki owoców luźniejsze
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Listki okrywy (1.5) 2-3× dłuższe niż największy z guzków.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
            
              
↓nie(z) listki okrywy jajowate do okrągło-jajowatych
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
              
                
↓nie(z) dolne liście bardziej wydłużone
Rumex crispus (szczaw kędzierzawy)
kwiatostan; liść
Rumex crispus (szczaw kędzierzawy)
okółki z młodymi owocami
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Listki okrywy 3.5-5 (6.5) mm długości z pokaźnym, wcześnie rozwiniętym, guzkiem, dłuższym niż połowa okrywy.
Rumex crispus L. (szczaw kędzierzawy)
wystepowanie
(potocznie: "kobylak") · Takson rodzimy lub trwale zadomowiony.[491]
  Gatunek pospolity na całym niżu i w niższych położeniach górskich. Preferuje siedliska wilgotne, żyzne, gleby gliniaste. Doliny rzek i cieków, tereny ruderalne, ugory, skraje dróg, miejsca wypasu i przebywania bydła. Częsty chwast na pastwiskach, polach uprawnych i podmokłych łąkach.
                
                
↑nie (z) liście mniej wydłużone
Rumex patientia (szczaw żółty)
Rumex patientia (szczaw żółty)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Listki okrywy (4) 5-6.5 (8) mm długości; guzek mały, późno się rozwijający.
  Bardzo rzadki; zdziczały z dawnych upraw (jest to bardzo rzadko uprawiane warzywo wieloletnie). W ciepłych rejonach, na stanowiskach ruderalnych, terenach kolejowych, przydrożach, przy ciekach wodnych.
                
              
↑nie (z) listki okrywy trójkątne do wąsko-trójkątnych
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
              
                
↓nie(z) listki okrywy kuse
Rumex sanguineus (szczaw gajowy)
Rumex sanguineus (szczaw gajowy)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
Rumex sanguineus L. (szczaw gajowy)
wystepowanie
(potocznie: "szczaw krwisty") · Takson rodzimy lub trwale zadomowiony.[491]
  Częsty. Wilgotne lasy liściaste, leśne źródliska, zarośla, cieniste i wilgotne leśne przydroża.
                
                
↑nie (z) listki okrywy normalne
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
                
                  
↓nie(z) listki okrywy szeroko-trójkątne
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
Rumex ×heterophyllus SCHULTZ (szczaw różnolistny)
syn. Rumex hydrolapathum × aquaticus · Rumex aquaticus × hydrolapathum · Takson rodzimy lub trwale zadomowiony.[491]
  Brzegi wód, zwykle w zaroślach szuwarowych.
                  
                  
↑nie (z) listki okrywy wydłużone
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Listki okrywy wąsko trójkątne lub wąsko języczkowate, wyciągnięte, co najwyżej 4 (5) mm długości i 2.5 mm szerokości.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
Rumex obtusifolius L. (szczaw tępolistny)
wystepowanie
syn. Rumex silvestris Wallr. · Takson rodzimy lub trwale zadomowiony.[491]
  Ten podgatunek jest częsty na całym obszarze kraju.
                  
po zalogowniu, w pełnej wersji atlasu, jest tu dodatkowa, zwarta, wersja klucza - wygodna w użyciu gdy chcemy szybko zorientować się w jego strukturze lub znamy już klucz i chcemy szybciej dojść do celu; przycisk logowania jest w prawym górnym rogu strony

Rumex obtusifolius · szczaw tępolistny »1

Rumex silvestris Wallr.
Takson rodzimy lub trwale zadomowiony.[491]
szczaw tępolistny (Rumex obtusifolius)
Rumex obtusifolius
wystepowanie
o mapie
Rumex obtusifolius (szczaw tępolistny)
3D
owoce
Blaszka liściowa liści odziomkowych ok. 2× dłuższa niż szersza, ±płaska, eliptyczna do jajowatej, w nasadzie płytko sercowata, na szczycie tępo szpiczasta.

Wewnętrzne działki okwiatu zwykle wąskie do szeroko trójkątnych, u nasady długo ząbkowane do frędzlastych ale także mogą być całobrzegie.

Gatunek pospolity na całym niżu i w górach. Preferuje siedliska zasobne w azot, wilgotne do podmokłych. Tereny ruderalne, ugory, skraje dróg, zmienione przez człowieka brzegi wód, jako chwast w uprawach, na pastwiskach.Blaszka liściowa liści odziomkowych ok. 2× dłuższa niż szersza, ±płaska, eliptyczna do jajowatej, w nasadzie płytko sercowata, na szczycie tępo szpiczasta.

space

Gatunek pospolity na całym niżu i w górach. Preferuje siedliska zasobne w azot, wilgotne do podmokłych. Tereny ruderalne, ugory, skraje dróg, zmienione przez człowieka brzegi wód, jako chwast w uprawach, na pastwiskach.

Rumex crispus · szczaw kędzierzawy »1

(potocznie: "kobylak")
Takson rodzimy lub trwale zadomowiony.[491]
szczaw kędzierzawy (Rumex crispus)
Rumex crispus
wystepowanie
o mapie
Rumex crispus (szczaw kędzierzawy)
okółki z młodymi owocami
Blaszka liści odziomkowych podługowatolancetowata, u nasady klinowata do zaokrąglonej lub uciętej, brzegiem zwykle silnie falisto karbowana, kędzierzawa.

Gatunek pospolity na całym niżu i w niższych położeniach górskich. Preferuje siedliska wilgotne, żyzne, gleby gliniaste. Doliny rzek i cieków, tereny ruderalne, ugory, skraje dróg, miejsca wypasu i przebywania bydła. Częsty chwast na pastwiskach, polach uprawnych i podmokłych łąkach.Blaszka liści odziomkowych podługowatolancetowata, u nasady klinowata do zaokrąglonej lub uciętej, brzegiem zwykle silnie falisto karbowana, kędzierzawa.

space

Rumex hydrolapathum · szczaw lancetowaty

Takson rodzimy lub trwale zadomowiony.[491]
szczaw lancetowaty (Rumex hydrolapathum)
Rumex hydrolapathum
wystepowanie
o mapie
Rumex hydrolapathum (szczaw lancetowaty)
Bylina 100-250 cm wysokości. Liście odziomkowe płaskie, z klinowatą nasadą, bardzo duże, 50-70 (100) cm długości i do 20 cm szerokości; żyłki boczne odchodzą pod kątem prawie prostym.

Kwiatostan o gałązkach łukowato wznoszących się. Listki okrywy szeroko trójkątne, 5-7 mm × 4.5-5.5 mm szerokości, u nasady ucięte lub słabo zaokrąglone, całobrzegie; wszystkie z guzkami, wrzecionowatymi, zajmującymi 1/2-2/3 szerokości działki.

Częsty na niżu Polski. Brzegi różnych wód stojących lub bardzo wolno płynących, starorzeczy, stawów; preferuje wody żyzne, z większą zawartością wapnia.Bylina 100-250 cm wysokości. Liście odziomkowe płaskie, z klinowatą nasadą, bardzo duże, 50-70 (100) cm długości i do 20 cm szerokości; żyłki boczne odchodzą pod kątem prawie prostym.

space

Częsty na niżu Polski. Brzegi różnych wód stojących lub bardzo wolno płynących, starorzeczy, stawów; preferuje wody żyzne, z większą zawartością wapnia.

Rumex conglomeratus · szczaw skupiony

Takson rodzimy lub trwale zadomowiony.[491]
szczaw skupiony (Rumex conglomeratus)
Rumex conglomeratus
wystepowanie
o mapie
Zwykle rozgałęziona już od podstawy.

Listki znajdują się w obrębie prawie całego kwiatostanu, przy każdym pseudookółku. Szypułki owoców rzadko dłuższe od listków okrywy — pseudookółki owoców są zbite.

Wewnętrzne listki okrywy wydłużone jajowate, 2.5-3.2 × 1-1.7 mm; całobrzegie lub z parą nieznacznych ząbków; nieco szersze od niełupki. Guzek na każdym listku okrywy, znaczny, szerokości listka i zakrywający go niemal w całości.

Częsty. Wilgotne zarośla, łąki, rowy, brzegi wód, wilgotne tereny ruderalne. Na glebach ciężkich, zasobnych, mniej lub bardziej wilgotnych.Zwykle rozgałęziona już od podstawy.

space

Wewnętrzne listki okrywy wydłużone jajowate, 2.5-3.2 × 1-1.7 mm; całobrzegie lub z parą nieznacznych ząbków; nieco szersze od niełupki. Guzek na każdym listku okrywy, znaczny, szerokości listka i zakrywający go niemal w całości.

space

Rumex sanguineus · szczaw gajowy

(potocznie: "szczaw krwisty")
Takson rodzimy lub trwale zadomowiony.[491]
szczaw gajowy (Rumex sanguineus)
Rumex sanguineus
wystepowanie
o mapie
Rumex sanguineus (szczaw gajowy)
Bylina rozgałęziona w górze, zwykle tylko jednokrotnie. Liście odziomkowe jajowato-lancetowate, w nasadzie zaokrąglone lub płytko sercowate.

Kwiatostan luźny, z oddalonymi pozornymi okółkami; zwykle ulistniony tylko w dolnej połowie i to skąpo.

Szypułki owoców wyraźnie dłuższe od listków okrywy. Wewnętrzne listki okrywy języczkowate, 3-4 mm długości i 0.5-1.5 mm szerokości, różnej szerokości, najszersza ±tak szeroka jak niełupka, pozostałe dwa mniejsze listki węższe od niełupki o 1/4-1/3, przykrywają ją częściowo; całobrzegie; zwykle guzek tylko na jednym, największym listku, duży, często szerszy od listka.

Częsty. Wilgotne lasy liściaste, leśne źródliska, zarośla, cieniste i wilgotne leśne przydroża. Bylina rozgałęziona w górze, zwykle tylko jednokrotnie. Liście odziomkowe jajowato-lancetowate, w nasadzie zaokrąglone lub płytko sercowate.

space

Szypułki owoców wyraźnie dłuższe od listków okrywy. Wewnętrzne listki okrywy języczkowate, 3-4 mm długości i 0.5-1.5 mm szerokości, różnej szerokości, najszersza ±tak szeroka jak niełupka, pozostałe dwa mniejsze listki węższe od niełupki o 1/4-1/3, przykrywają ją częściowo; całobrzegie; zwykle guzek tylko na jednym, największym listku, duży, często szerszy od listka.

space

Rumex maritimus · szczaw nadmorski

Takson rodzimy lub trwale zadomowiony.[491]
szczaw nadmorski (Rumex maritimus)
Rumex maritimus
wystepowanie
o mapie
Roślina jednoletnia, 10-50 (70) cm wysokości. Liście w dole łodygi wąsko lancetowate, z obu końców zwężone, do 30 cm długości i 4 cm szerokości, długoogonkowe. W górze łodygi na coraz krótszych ogonkach.

Owocostan (jak i cała roślina pod koniec rozwoju) złotożółty, zbity (jedynie w dole pseudookółki są nieco rozsunięte).

Wewnętrzne listki okwiatu 2.5 (3) mm długości i 1.5-2 mm szerokości, jajowato-trójkątne; przynajmniej niektóre ząbki dłuższe od niepodzielonej części listka; guzki na wszystkich działkach, wąskie, wrzecionowate, zaostrzone w górze; szypułki owoców cienkie, wiotkie. Pylniki 0.4-0.6 mm długości. Niełupki 1-1.3 mm długości, najszersze około połowy.

Częsty. Namuliska, brzegi wód; w miejscach zasobnych w azot i wilgotnych; także w ±zasolonych. Roślina jednoletnia, 10-50 (70) cm wysokości. Liście w dole łodygi wąsko lancetowate, z obu końców zwężone, do 30 cm długości i 4 cm szerokości, długoogonkowe. W górze łodygi na coraz krótszych ogonkach.

space

Wewnętrzne listki okwiatu 2.5 (3) mm długości i 1.5-2 mm szerokości, jajowato-trójkątne; przynajmniej niektóre ząbki dłuższe od niepodzielonej części listka; guzki na wszystkich działkach, wąskie, wrzecionowate, zaostrzone w górze; szypułki owoców cienkie, wiotkie. Pylniki 0.4-0.6 mm długości. Niełupki 1-1.3 mm długości, najszersze około połowy.

space

Rumex confertus · szczaw omszony

Antropofit zadomowiony we florze Polski.[491]
kenofit, zadomowiony, inwazyjny[234]
szczaw omszony (Rumex confertus)
Rumex confertus
wystepowanie
o mapie
Rumex confertus
Cała roślina owłosiona, szczególnie gęsto jest owłosiony spód liści, na nerwach.

Liście odziomkowe i dolne 1.5-2× dłuższe niż szersze, sercowato-jajowate, w nasadzie głęboko sercowato wcięte.

Wewnętrzne działki okrywy szersze niż dłuższe, okrągło jajowate do nerkowatych, 6-11 mm szerokości, brzegiem drobno ale wyraźnie ząbkowane; wyraźny guzek tylko na jednym listku, wrzecionowaty.

Dość częsty. Łąki i zarośla wzdłuż Wisły i jej wschodnich dopływów, przydroża, rowy, tereny ruderalne, kolejowe.Cała roślina owłosiona, szczególnie gęsto jest owłosiony spód liści, na nerwach.

space

Wewnętrzne działki okrywy szersze niż dłuższe, okrągło jajowate do nerkowatych, 6-11 mm szerokości, brzegiem drobno ale wyraźnie ząbkowane; wyraźny guzek tylko na jednym listku, wrzecionowaty.

space

Rumex aquaticus · szczaw wodny

Takson rodzimy lub trwale zadomowiony.[491]
szczaw wodny (Rumex aquaticus)
Rumex aquaticus
wystepowanie
o mapie
Rumex aquaticus (szczaw wodny)
owoce
Dolne liście podługowatotrójkątne, 2-3 (5)× tak długie jak szerokie, w nasadzie głęboko sercowato wycięte, duże, blaszka do 50 cm długości i 25 cm szerokości; ±płaskie.

Kwiatostan bardzo gęsty, bogato rozgałęziony. Szypułka kwiatu bez widocznego stawu. Listki okrywy trójkątne, szerokojajowate, szpiczaste, całobrzegie, bez widocznego guzka.

Nieczęsty. Brzegi wód płynących i stojących, rzek, potoków, stawów. Dolne liście podługowatotrójkątne, 2-3 (5)× tak długie jak szerokie, w nasadzie głęboko sercowato wycięte, duże, blaszka do 50 cm długości i 25 cm szerokości; ±płaskie.

space

Nieczęsty. Brzegi wód płynących i stojących, rzek, potoków, stawów.

Rumex palustris · szczaw błotny

Rumex paluster Sm.
Takson rodzimy lub trwale zadomowiony.[491]
szczaw błotny (Rumex palustris)
Rumex palustris
wystepowanie
o mapie
Rumex palustris (szczaw błotny)
Dolne liście wąsko lancetowate, z klinowatą nasadą, do 20 cm długości i 3 cm szerokości.

Owocostan dojrzały (jak i cała roślina pod koniec rozwoju) brązowozielony, przynajmniej w dole luźny, z oddalonymi pseudookółkami owoców.

Wewnętrzne listki okwiatu 3-3.5 (4) × 1.2-1.5 mm, wąskojęzyczkowate; najdłuższe ząbki krótsze niż długość listka; guzki na wszystkich działkach, duże, jajowate, w górze tępe. Szypułka owocu gruba i sztywna. Pylniki 0.9-1.3 mm długości. Niełupki 1.4-1.6 mm długości, najszersze bliżej nasady.

Częsty. Namuliska, brzegi stawów i temu podobne tereny zruderalizowane; gleba wilgotna lub podmokła, żyzna, mniej lub bardziej zasolona. Dolne liście wąsko lancetowate, z klinowatą nasadą, do 20 cm długości i 3 cm szerokości.

space

Wewnętrzne listki okwiatu 3-3.5 (4) × 1.2-1.5 mm, wąskojęzyczkowate; najdłuższe ząbki krótsze niż długość listka; guzki na wszystkich działkach, duże, jajowate, w górze tępe. Szypułka owocu gruba i sztywna. Pylniki 0.9-1.3 mm długości. Niełupki 1.4-1.6 mm długości, najszersze bliżej nasady.

space

Rumex ucranicus · szczaw ukraiński

Rumex ucrainicus auth.
Takson rodzimy lub trwale zadomowiony.[491]
Czerwona Lista — EN–zagrożony
szczaw ukraiński (Rumex ucranicus)
Rumex ucranicus
wystepowanie
o mapie
Roślina jednoroczna lub dwuletnia; tworzy rozgałęzione kępki z pokładających się pędów, 5-25 cm wysokości.

Wszystkie liście, także w górze łodygi, na długich ogonkach; nasada blaszki liści środkowych ucięta lub krótkoklinowata.

Kwiatostan zaczyna się niemal od podstawy łodygi. Wewnętrzne listki okwiatu 2 (2.5) mm długości, z 3 (4) szczecinowatymi ząbkami po każdej stronie, z dobrze rozwiniętymi guzkami na każdej działce.

Rzadki. Na wilgotnych, piaszczystych brzegach rzek. Roślina jednoroczna lub dwuletnia; tworzy rozgałęzione kępki z pokładających się pędów, 5-25 cm wysokości.

space

Kwiatostan zaczyna się niemal od podstawy łodygi. Wewnętrzne listki okwiatu 2 (2.5) mm długości, z 3 (4) szczecinowatymi ząbkami po każdej stronie, z dobrze rozwiniętymi guzkami na każdej działce.

space

Rumex alpinus · szczaw alpejski

Takson rodzimy lub trwale zadomowiony.[491]
szczaw alpejski (Rumex alpinus)
Rumex alpinus
wystepowanie
o mapie
Rumex alpinus (szczaw alpejski)
3D
owoce
Blaszka liści odziomkowych 1-1.5× dłuższa niż szersza, tępo zakończona, zaokrąglona, nasada szeroko i głęboko sercowato wycięta.

Szypułki owoców na szczycie wyraźnie, silnie zgrubiałe, banieczkowate, kubeczkowate.

Wewnętrzne listki okwiatu sercowate do jajowatych, całobrzegie, bez guzków.

Roślina górska. Występuje w miejscach podmokłych, przy ciekach wodnych w ziołoroślach, w miejscach bogatych w związki azotu, głównie na stanowiskach antropogenicznych, przy zabudowaniach, w miejscach wypasu i koszarowania bydła lub owiec, bardzo rzadko na stanowiskach o charakterze naturalnym.Blaszka liści odziomkowych 1-1.5× dłuższa niż szersza, tępo zakończona, zaokrąglona, nasada szeroko i głęboko sercowato wycięta.

space

Wewnętrzne listki okwiatu sercowate do jajowatych, całobrzegie, bez guzków.

space

Rumex longifolius · szczaw domowy

Rumex domesticus Hartm.
Antropofit zadomowiony we florze Polski.[491]
kenofit, zadomowiony[234]
szczaw domowy (Rumex longifolius)
Rumex longifolius
Rumex longifolius (szczaw domowy)
owoce z nitkowatymi szypułkami i szczątkowym guzkiem na jednej z działek
Dolne liście lancetowate do szerokoeliptycznych, przynajmniej 3-4× dłuższe niż szersze; w nasadzie klinowate, nie sercowate; zwykle wyraźnie kędzierzawe lub na brzegu pofalowane.

Kwiatostan gęsty. Listki okrywy nerkowate do sercowatych, niedojrzałe brązowe. U nasady jednego z wewnętrznych listków okwiatu można dopatrzyć się niewielkiego (<1 mm), szczątkowego guzka, czasem brak. Szypułka kwiatu z widocznym stawem; owocu nitkowata.

Bardzo rzadki. Tereny ruderalne, ugory, niekoszone łąki, przydroża, przychacia; zwykle na glebach wilgotnych lub podmokłych. Dolne liście lancetowate do szerokoeliptycznych, przynajmniej 3-4× dłuższe niż szersze; w nasadzie klinowate, nie sercowate; zwykle wyraźnie kędzierzawe lub na brzegu pofalowane.

space

Bardzo rzadki. Tereny ruderalne, ugory, niekoszone łąki, przydroża, przychacia; zwykle na glebach wilgotnych lub podmokłych.

Rumex ×heterophyllus · szczaw różnolistny

Rumex hydrolapathum × aquaticus
Takson rodzimy lub trwale zadomowiony.[491]
Utrwalony mieszaniec szczawiu wodnego (Rumex aquaticus) i szczawiu lancetowatego (Rumex hydrolapathum) o cechach mniej lub bardziej zbliżonych do jednego z rodziców.

Liście lancetowate, silnie wydłużone, w nasadzie przynajmniej po jednej stronie zaokrąglone lub nieco sercowate, nerwy boczne odchodzą pod kątem zbliżonym do prostego. Gałązki kwiatostanu prosto odstające.

Brzegi wód, zwykle w zaroślach szuwarowych.Utrwalony mieszaniec szczawiu wodnego (Rumex aquaticus) i szczawiu lancetowatego (Rumex hydrolapathum) o cechach mniej lub bardziej zbliżonych do jednego z rodziców.

space

Brzegi wód, zwykle w zaroślach szuwarowych.

Rumex patientia · szczaw żółty

Efemerofit.[491]
efemerofit, niezadomowiony[234]
szczaw żółty (Rumex patientia)
Rumex patientia
Rumex patientia (szczaw żółty)
Dolne liście lancetowate do szerokoeliptycznych, przynajmniej 3-4× dłuższe niż szersze; w nasadzie zaokrąglone lub klinowate do płytko sercowatych.

Wewnętrzny działki okrągło-sercowate, czasem szersze niż dłuższe; z kulistym lub jajowatym guzkiem, zwykle tylko na jednej działce, sięgającym nie dalej jak do połowy działki; rozwija się późno, zwykle dopiero podczas brązowienia okrywy.

Bardzo rzadki; zdziczały z dawnych upraw (jest to bardzo rzadko uprawiane warzywo wieloletnie). W ciepłych rejonach, na stanowiskach ruderalnych, terenach kolejowych, przydrożach, przy ciekach wodnych. Dolne liście lancetowate do szerokoeliptycznych, przynajmniej 3-4× dłuższe niż szersze; w nasadzie zaokrąglone lub klinowate do płytko sercowatych.

space

Bardzo rzadki; zdziczały z dawnych upraw (jest to bardzo rzadko uprawiane warzywo wieloletnie). W ciepłych rejonach, na stanowiskach ruderalnych, terenach kolejowych, przydrożach, przy ciekach wodnych.

opis

cechy diagnostyczne w kluczu:Rumex s.l. (szczaw (s.l))kl 1980
Rumex crispus (szczaw kędzierzawy)
3D
owoce
Rośliny zielne, rzadko półkrzewy. Jednopienne lub dwupienne — rodzaj szczaw (s.l) (Rumex s.l.) w szerokim ujęciu jest dzielony na trzy mniejsze rodzaje; w takim ujęciu, prezentowanym na tej stronie, do ściśle ujętego rodzaju Rumex należą gatunki jednopienne o kwiatach obupłciowych i z dobrze zróżnicowanymi listkami okwiatu (patrz niżej).

Ulistnienie skrętoległe, przylistki przekształcone w błoniaste mniej lub bardziej trwałe gatki.

Kwiatostan wydłużony, zwykle wcale lub słabo ulistniony, często silnie rozgałęziony, gałązki kwiatostanu czasem wyrastają w pęczkach. Kwiatostany elementarne to pęczki, w kątach liści lub liści zredukowanych do samych gatek; szypułka kwiatowa ze stawem. Kwiaty obupłciowe lub jednopłciowe.

Działki okwiatu niezróżnicowane, łącznie 6 w dwóch okółkach po 3 listki, początkowo ±zielone, przynajmniej w czasie owocowania okółki silnie różnią się — 3 działki wewnętrzne są większe od zewnętrznych (te są bardzo małe), wydłużone, żyłkowane, często z chrząstkowatym guzem, okrywają niełupkę.

Pręcików 6, rozmieszczone po dwa nad każdą działką zewnętrzną. Szyjek słupka trzy, odgięte wzdłuż kantów zalążni, znamiona silnie nitkowato podzielone, pędzelkowate.

Owocem jest trójgraniasta niełupka, w zarysie stożkowatojajowata. Zarodek nieco zgięty, umieszczony bocznie na obfitym bielmie. Dojrzała niełupka nie wypada z osłaniających ją listków okrywy a w całości z nimi odrywa się wraz z umieszczoną ponad stawem częścią szypułki kwiatowej.Rośliny zielne, rzadko półkrzewy. Jednopienne lub dwupienne — rodzaj szczaw (s.l) (Rumex s.l.) w szerokim ujęciu jest dzielony na trzy mniejsze rodzaje; w takim ujęciu, prezentowanym na tej stronie, do ściśle ujętego rodzaju Rumex należą gatunki jednopienne o kwiatach obupłciowych i z dobrze zróżnicowanymi listkami okwiatu (patrz niżej).

space

Kwiatostan wydłużony, zwykle wcale lub słabo ulistniony, często silnie rozgałęziony, gałązki kwiatostanu czasem wyrastają w pęczkach. Kwiatostany elementarne to pęczki, w kątach liści lub liści zredukowanych do samych gatek; szypułka kwiatowa ze stawem. Kwiaty obupłciowe lub jednopłciowe.

space

Pręcików 6, rozmieszczone po dwa nad każdą działką zewnętrzną. Szyjek słupka trzy, odgięte wzdłuż kantów zalążni, znamiona silnie nitkowato podzielone, pędzelkowate.

space