burak ćwikłowy

burak zwyczajny odm. ćwikłowa · burak ćwikłowy · Beta vulgaris L. ssp. vulgaris var. conditiva Alef.

uprawa

Burak jest rośliną dwuletnią, w pierwszym roku tworzy zgrubiały korzeń spichrzowy, drugim roku uprawy wytwarza kwiatostan.
Masa tysiąca kłębików wynosi 7-13g, w jednym gramie znajduje się 75-135 kłębików. Nasiona zachowują zdolność kiełkowania przez 4-6 lat.
Beta vulgaris ssp. vulgaris var. conditiva (burak zwyczajny odm. ćwikłowa)
XL
Materiał siewny buraka to kłębiki - są to zrośnięte 2-5 nasiona. Dlatego po siewie wyrasta z nich do kilku siewek, wymagających później przerywki. Niektóre odmiany mają kłębiki przeważnie jednonasienne, co zmniejsza pracochłonność uprawy.

space

Najwcześniej sieje się gdy gleba osiągnie temperaturę 8°C (w niższej nasiona nie skiełkują). Ma to miejsce zwykle w początku kwietnia. W zależności od przeznaczenia i odmiany można siać aż do początku lipca.

space

Wysiewy majowe można przeznaczyć na zbiór korzeni w okresie letnio-jesiennym.

space

Sieje się w rozstawie rzędów 30-50 cm. Dla zbioru pęczkowego kłębiki wysiewa się w odległość 3-5 cm. Sieje się na głębokość 1-3 cm. Siewki wschodzą po 7-10 dniach.

Przy uprawie na korzenie przerywa się siewki w fazie 2-4 liści, tak aby rośliny rosły w odległości 6-10 cm. Buraki nie powinny rosnąć zbyt rzadko bo wtedy korzenie wyrastają zbyt duże, są wtedy mniej wartościowo handlowo i smakowo. Siewki z przerywki, po skróceniu liści można użyć jako rozsady dla dosadzania.

space

zmianowanie

Buraka nie należy uprawiać po sobie i po szpinaku który należy do tej samej rodziny komosowatych (Chenopodiaceae) oraz po innych warzywach korzeniowych.

space

wymagania

Beta vulgaris ssp. vulgaris var. conditiva (burak zwyczajny odm. ćwikłowa)
przekrój podłużny i poprzeczny; odm. Śnieżna Kula
Beta vulgaris ssp. vulgaris var. conditiva (burak zwyczajny odm. ćwikłowa)
przekrój podłużny i poprzeczny; odm. Czerwona Kula
Wymagania cieplne buraka w okresie wzrostu są stosunkowo niskie, optymalna temperatura wzrostu to 15-18°C. Dłuższy okres temperatury poniżej 15° prowadzi do tworzenia kwiatostanów w tym samym sezonie. Do kiełkowania wymaga stosunkowo wysokiej temperatury. Nasiona kiełkują dopiero w temperaturze powyżej 8°C, a najszybciej w temperaturze 25°C. Młode siewki są wrażliwe na przymrozki, starsze je znoszą.

Wielkość korzeni zależy od ilości światła. Buraki można uprawiać w miejscach częściowo ocienionych o ile są rzadziej posadzone (aby wzajemnie się nie zacieniały).

space

Na silne wiatry nie jest wrażliwy.

space

zbiór i przechowywanie

Beta vulgaris ssp. vulgaris var. conditiva (burak zwyczajny odm. ćwikłowa)
odm. Czerwona Kula
Buraki ćwikłowe użytkuje się dwojako.

space

Korzenie zbiera się gdy osiągną kształt charakterystyczny dla odmiany a dolne liści zaczynają żółknąć. Przejrzałe korzenie są mniej smaczne, poznaje się je po wyrastaniu bocznych rozet liściowych. Dla konserwowania w całości zbiera się odpowiednio wcześnie, gdy osiągną średnicę 2.5-5 cm.

Dla przechowywania najlepsze są korzenie o średnicy 7-10 cm, pochodzące z późnego siewu w końcu maja do początku lipca. Korzenie wykopuje we wrześniu i październiku gdy dojrzeją i przed wystąpieniem przymrozków. Co prawda dobrze je znoszą ale potem gorzej się przechowują.

space

wartość

Beta vulgaris ssp. vulgaris var. conditiva (burak zwyczajny odm. ćwikłowa)
przekrój poprzeczny i podłużny; odm. Egipski
Beta vulgaris ssp. vulgaris var. conditiva (burak zwyczajny odm. ćwikłowa)
buraki nastawione do kiszenia, odmiany Czerwona Kula i Śnieżna Kula
Z buraka ćwikłowego spożywane są młode liście oraz wyrośnięte korzenie spichrzowe.

space

Młode liście mają więcej białka niż korzenie.

Grupa użytkowa: warzywa · warzywa korzeniowe

odmiany

W uprawie oprócz buraka ćwikłowego, użytkowanego dla korzenia względnie młodych liści, znajdują się inne formy użytkowe buraka: burak liściowy (Beta vulgaris var. cicla) użytkowany dla liści o rozrośniętej, mięsistej osi i burak zwyczajny odm. cukrowa (Beta vulgaris ssp. vulgaris var. altissima) z korzeni którego na skalę przemysłową pozyskuje się cukier sacharozę.
Odmiany różnią się kształtem korzenia którego zgrubiała część może być spłaszczona, kulista lub cylindrycznie wydłużona. Te ostatnie mają dłuższy okres wegetacji i dają większy plon. Na przekroju korzeni różna jest szerokość, liczba i barwa pierścieni. Większość uprawianych odmian zawiera barwnik betaninę która nadaje im charakterystyczną ciemnoczerwoną, buraczkową barwę, ale są też odmiany białe. Liście mogą być od jasnozielonych do ciemnych fioletowoczerwonych.

Długość okresu wegetacji jest stosunkowo krótki i w zależności od odmiany wynosi od 90 do 120 dni.

Analiza dostępności nasion (form i odmian #14):
• bez odmiany · ‘Astar F1’ · ‘Crosby’ · ‘Cylindra’ · ‘Czerwona Kula’ · ‘Egipski, D'Egypte’ · ‘Napoleon’ · ‘Nochowski’ · ‘Okrągły Ciemnoczerwony’ · ‘Okrągły Regulski’ · ‘Opolski’ (cylindryczny) · ‘Patryk’ · ‘Regulski Cylinder’ · ‘Roy’ · ‘Rywal’ (cylindryczny)

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 20130000.W132_13_1.13 - Beta vulgaris ssp. vulgaris var. conditiva (burak zwyczajny odm. ćwikłowa); Wrocław
130000-W132_13_1
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/
/cv. Egipski/ #3
znalezisko 00010000.5.adobrzanski
adobrzanski.5
leg. Adam Dobrzański #3
znalezisko 20130000.W131_13_1.13 - Beta vulgaris ssp. vulgaris var. conditiva (burak zwyczajny odm. ćwikłowa); Wrocław
130000-W131_13_1
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/
/cv. Czerwona Kula 2/ #4
znalezisko 20130000.W144_13.13 - Beta vulgaris ssp. vulgaris var. conditiva (burak zwyczajny odm. ćwikłowa); Wrocław
130000-W144_13
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/
/cv. Śnieżna Kula/ #2