dalia zmienna · Dahlia hybrida

dalia ogrodowa, georginia zmienna · (potocznie: dalia karłowa, dalia kołnierzykowa) · Dahlia hybrida hort. ·
Dahlia ×cultorum Thorsrud et Reisaeter · Dahlia ×hortensis hort. non Desf. · Dahlia pinnata Cav. · Dahlia variabilis hort. non Desf.
Dahlia hybrida (dalia zmienna)
cv. Kochelsee; copyright © by Barbara Łotocka
Dahlia hybrida (dalia zmienna)
cv. Apache
Dahlia hybrida (dalia zmienna)
cv. Szlachetny Murzyn
Dahlia hybrida (dalia zmienna)
cv. Traute
schemat uprawy
copyright © by Marek Snowarski

właściwości i zastosowanie

kolor kwiatów
Jeden z podstawowych, sezonowych kwiatów rabatowych. Dostępny w tysiącach odmian.
Grupa odmian mieszańcowych gatunków z tropikalnych rejonów Ameryki Północnej, byliny o bulwiastych korzeniach. W warunkach Polski uprawiana są jak kwiat sezonowy, o bulwach przechowywanych przez zimę w zimnym pomieszczeniach. Nieliczne odmiany uprawia się z nasion, z wcześnie przygotowanej rozsady.

space

Doskonały kwiat rabatowy i do stosowania w grupach na kobierce kwiatowe oraz obwódki. Odmiany niskie lub karłowe dobre do ogrodów skalnych i do uprawy w pojemnikach. Wysokie odmiany sprawdzają się w funkcji osłon lub kwiatowych, letnich żywopłotów. Są też dobre jako kwiat cięty.

Grupy użytkowe: byliny ogrodowe · byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · na rabatę bylinową · na obwódki · jednoroczne na kwiat cięty · bylina na kwiat cięty · na osłonę z kwiatów (żywopłot jednoroczny) · wysokość 15-150 cm · kwitnienie: 7-10

wymagania i uprawa

Dahlia hybrida (dalia zmienna)
cv. Silver Years
Dahlia hybrida (dalia zmienna)
odm. Mignon uprawiana z nasion, z rozsady
Miejsce słoneczne lub nieco ocienione, ciepłe, osłonięte przed wiatrem (wysokie odmiany i o dużych kwiatostanach wymagają palikowania). Gleba żyzna ale nie przenawożona azotem, zwłaszcza w okresie jesiennym; w okresie intensywnego kwitnienia można dokarmiać nawozami rozpuszczonymi w wodzie. Przepuszczalna ale stale dostatecznie wilgotna, w razie suszy wymagają podlewania, nie może być podmokła. Odczyn obojętny lub lekko zasadowy, pH 7.0-7.5, źle rosną na glebach kwaśnych.

space

Karpy sadzi się w dołkach, tak aby bulwy były przykryte 5-10 cm warstwą ziemi ale nie głębiej. Korzenie powinny być staranie rozłożone — w tym celu w środku dołka usypuje się kopczyk na którym rozkłada się korzenie; podobnie jak przy sadzeniu drzewek. Sadzonki sadzi się na taką samą głębokość jak były w doniczce. Głębsze sadzenie może może prowadzić do wypadnięcia rośliny.

space

Problemem przy uprawie mogą być różne choroby grzybowe atakujące pędy lub bulwy oraz mszyce.

Wymagania: światło · półcień lub umiarkowane słońce lub pełne słońce · woda · gleba przeciętnie wilgotna · ciepło · miejsce wybitnie ciepłe · zwięzłość · gleba średnio zwięzła · żyzność · podłoże żyzne lub podłoże bardzo żyzne

Analiza dostępności nasion (form i odmian #6):
dalia pojedyncza: ‘Dwarf Colloratte Dandy’ (kołnierzykowa) · ‘Mignon mix’ · ‘mix kołnierzykowa’
dalia pomponowa: mix · ‘Unwins mix’ (karłowa)
• bez odmiany · mix pełna i półpełna

wykopywanie bulw i przechowywanie przez zimę

Części nadziemne dalii giną po pierwszym jesiennym przymrozku. Nie czekając dłużej należy wtedy zabrać się do wykopywania bulw.

space

Karpy z bulwami przechowuje przez zimę, w nieco wilgotnym torfie lub piasku, w temperaturze kilku °C powyżej zera, jeśli pomieszczenie jest wilgotne to można przechowywać bez przesypki lub z suchą przesypką; bulwy nie powinny więdnąć. W okresie zimy należy co jakiś czas przeglądać bulwy i usuwać uszkodzone lub gnijące. Temperatura w przechowalni nie może spaść poniżej 0°C i nie powinna wzrosnąć powyżej 10°C.

rozmnażanie wegetatywne

Przed wysadzeniem bulw można nieco rozmnożyć dalie przez podział karpy. Dzieli się w taki sposób, aby poszczególne części miały dobrze rozwiniętą bulwę razem z kawałkiem pędu z silnym pąkiem.

space

Sadzonki dalej uprawia w doniczkach, przed wysadzeniem do gruntu można skrócić pędy do 2-3 międzywęźli (górne odcinki można też ukorzeniać) i trzeba sadzonki zahartować. Wysadza się do gruntu w drugiej połowie maja, po ostatnich wiosennych przymrozkach, na które dalia jest bardzo wrażliwa. Najsilniejsze, tak uzyskane sadzonki, będą kwitły w końcu lata i jesienią jeszcze tego samego roku.

space

rozmnażanie z nasion

Dahlia hybrida (dalia zmienna)
żółte cv. Mignon
Część odmian dalii można rozmnażać z nasion, np. grupa odmian dalii pojedynczych ‘Mignon’.

space

Rozmnażanie z nasion jest to o tyle wygodne, że odpada konieczność przechowywania bulw. Trudno jednak w przypadku dalii rónorzędnei zestawiać wysiew i uprawie z bulw. Po prostu w tym drugim przypadku repertuar oszałamiających, różnorodnych odmian jest olbrzymi. W przypadku nasion mamy dość nieliczne, niskie odmiany dalii o co prawda ładnych ale i niezbyt wymyślnych kwiatach.

space

szczepienie dalii

Celem szczepienia jest szybkie uzyskanie efektu z odmian które bądź słabo rosną, bądź nie mamy ich dorodnych, rozrośniętych egzemplarzy.

space

Po zrośnięciu zraza i podkładki wskazane jest głębsze sadzenie takiego egzemplarza, aby pęd w miejscu zrośnięcia nie został wyłamany przez wiatr.

grupy odmian wg NDS

W handlu bulwy dalii są oferowane w asortymencie tzw. „wiosennych cebul”.
Odmiany określane jako karłowe mają do 40 cm wysokości, rabatowe mają wysokość rzędu 40-60 cm, odmiany wysokie powyżej 80 cm.
Georginia, georginie, to zwyczajowa, potoczna nazwa dalii używana w naszej części Europy.
Dahlia hybrida (dalia zmienna)
odm. Glow 3D||
W ofercie handlowej odmiany dalii dzieli się na grupy. Najważniejszym kryterium podziału jest forma koszyczka kwiatowego (podobnie jak u chryzantem). Najprostszy podział to na te o koszyczkach prostych i pełnych tj. całych wypełnionych kwiatami języczkowymi.

space

2. dalie anemonowe (anemone-flowered dahlias) — koszyczki imitują kwiaty zawilców (Anemone); brzeżne kwiaty języczkowe w jednym lub kilku okółkach (często skąpe, nie zachodzące na siebie), centrum koszyczka z barwnych przejściowych do silnie zredukowanych, zwiniętych trąbkowato kwiatów języczkowych, imituje pręcikowie zawilca.

space

4. dalie peoniowe (paeony/peony dahlias) — kwiaty języczkowe w kilku okółkach, ich płatki płaskie do nieco zawiniętych u nasady i płaskich lub podwiniętych na końcu; tarczka normalna, z kwiatami rurkowatymi

space

5. dalie dekoracyjne (formal decorative dahlias) — koszyczek pełny, zwykle duży (nawet do 20-30 cm średnicy); języczki zawinięte do płaskich i zakończone ostro, ucięte lub wcięte na końcu.

15. nieklasyczne dalie dekoracyjne (informal flowered decorative dahlias) — koszyczek pełny, języczki płaskie lub nieco podwinięte u nasady i wywinięte lub skręcone-wywinięte na szczycie; sprawiają wrażenie mniej uporządkowanych, niż poprzednia grupa

space

space

space

space

space

space

space

space

space

space

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 00010000.B68b.bl - Dahlia hybrida (dalia zmienna)
bl.B68b
leg. Barbara Łotocka
/cv. Kochelsee/ #2
znalezisko 00010000.B68a.bl - Dahlia hybrida (dalia zmienna)
bl.B68a
leg. Barbara Łotocka
/cv. Apache/ #4
znalezisko 00010000.B68d.bl - Dahlia hybrida (dalia zmienna)
bl.B68d
leg. Barbara Łotocka
/cv. Traute/ #2
znalezisko 20120000.K21_12.12 - Dahlia hybrida (dalia zmienna); ogród, Wrocław
120000-K21_12
leg. Marek Snowarski
/ogród, Wrocław/
/cv. Mignon mix./ #13
znalezisko 20120000.C26_12.12 - Dahlia hybrida (dalia zmienna); ogród, Wrocław
120000-C26_12
leg. Marek Snowarski
/ogród, Wrocław/
/cv. Glow/ #11
znalezisko 20130000.B87_13.13 - Dahlia hybrida (dalia zmienna); Wrocław
130000-B87_13
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/
/cv. Silver Years/ #4
znalezisko 20130000.B84_13.13 - Dahlia hybrida (dalia zmienna); Wrocław
130000-B84_13
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/
/cv. Orange Duet/ #5
znalezisko 20130000.B85_13.13 - Dahlia hybrida (dalia zmienna); Wrocław
130000-B85_13
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/
/cv. Procyon/ #3
znalezisko 20130000.K123_13.13 - Dahlia hybrida (dalia zmienna); Wrocław
130000-K123_13
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/
/cv. Unwins/ #2