liście mchów

liście łodygowe

lat. folium caulinum; ros. стеблевые листья

liście gałązkowe

lat. folium ramulinum; ros. веточные листья
U mchów bocznozarodniowych zwykle liście na pędach głównych (liście łodygowe) różnią się od liści na rozgałęzieniach pierwszego i dalszych rzędów (liście gałązkowe).

space

strony liścia

Określa się, że stroną brzuszną (wentralną) liścia jest jego strona przyosiowa (od strony łodyżki) a stroną grzbietową (dorsalną) liścia jest strona odosiowa tj. odsunięta od łodyżki.

space

zawinięty

ros. завороченный

zagięty

ros. загнутый

podwinięty

ros. отвороченный

odgięty

ros. отогнутый
Brzeg liścia może być płaski.
Gdy brzeg jest zakrzywiony:
  • na stronę brzuszną (na wzniesionych pędach będzie to ku górze) to może być zagięty lub gdy silniej to zawinięty,
  • na stronę grzbietową (na pędach wzniesionych to w dół) to mówimy że jest odgięty lub gdy silnie to podwinięty.

żebro

ang. costa, nerve; ros. жилка
Żebro (nerw, żeberko) w (niby)liściach mchów jest wizualnie analogiem nerwu głównego liści roślin wyższych. Nie pełni jednak (prawie) nigdy funkcji przewodzących a jedynie mechaniczne.

space

brodawkowata powierzchnia komórki (mchy)

ang. papillose; ros. папиллозные (n.pl. папиллы)

pęcherzykowate komórki liścia (mchy)

ang. prorulose; ros. мамиллозные (n.pl. мамиллы)
Zewnętrzna powierzchnia komórek liścia może być gładka lub brodawkowana, z jedną lub większą liczbą brodawek (brodawkowatych wyrostków/zgrubień ściany komórkowej). Brodawki mogą być po obu stronach liścia lub po jednej, na całej powierzchni liścia lub tylko w jego części.
Gładka powierzchnia zewnętrznych ścian komórek liściowych może być płaska lub rzadziej jest wypuczona, wtedy mówimy o pęcherzykowatych komórkach liściowych. Ta forma, przy pewnej wprawie, jest dostrzegalna przy obserwacji mikroskopowej powierzchni liści. Słabe wypuczenie zewnętrznych ścian komórkowych (pęcherzykowato wypukłe) jest dostrzegalne tylko na przekroju poprzecznym liścia i nie kwalifikuje się jako typowe pęcherzykowate.

parafylia

nibylistki

Parafylia (nibylistki) to twory na powierzchni łodygi (pomiędzy liśćmi), z chloroplastami, o charakterze listkowatym lub nitkowate (często silnie rozgałęzione powyżej 1-2 komórek nasady).
Nitkowate parafylia zwykle rozmieszczone są w dwóch rzędach na powierzchni pędu.
Listkowate parafylia mają ±wyraźną blaszkę i są osadzone prawie podłużnie do osi pędu lub nieco pod kątem do niej.

space

włoski pachwinowe

ros. аксилярные волоски
Włoski pachwinowe zbudowane są z jednego szeregu, (2)3 do kilkunastu, zwykle wydłużonych i ±cienkościennych komórek. Znajdują się w pachwinach liści; jako że zwykle są dość nietrwałe, należy szukać je pomiędzy górnymi liśćmi, po starannym oderwaniu liści pojedynczo, sztuka po sztuce.

space

pseudoparafylia

pseudonibylistki

Pseudoparafylia (pseudonibylistki) to liściopodobne lub nitkowate twory na łodydze w nasadzie zaczątka bocznej gałązki.

space

kształt komórek

izodiametryczny

prozenchymatyczny

Komórki izodiametryczne tj. równowymiarowe mają ±jednakowy wymiar w każdym kierunku tj. kształtem zbliżone są form pośrednich pomiędzy sześcianem a sferą.

space