Większość gatunków silnie zmienna. Zwłaszcza różnią się populacje kwitnące wcześniej i później w sezonie wegetacyjnym. Zwykle są wyróżniane w randze podgatunku lub odmiany. Tu przyjęto podział głównie za florą Czech, jako nowszy i "mniej drobiący".

Dla zachowania barwy, przy zielnikowaniu należy suszyć szybko i przy znacznym nacisku, gdyż szybko i łatwo czernieją.

⇑ skok do węzła klucza nadrzędnego [na stronie: trędownikowate z czterema ząbkami kielicha]
⇒ zwarta wersja klucza
  
(p) kwiatostan gęsty, ±wszechstronny (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowan ...
· Przysadki gęsto ułożone dachówkowato, grzebieniaste lub szczeciniasto ząbkowane, zakrywają łodygę; górne zwykle czerwone do purpurowych, rzadziej białe lub żółtozielone.
  
    
(p) kwiatostan wybitnie gęsty, 4-kanciasty; przysadki rynienkowato złożone (↓nie)
Melampyrum cristatum (pszeniec grzebieniasty)
Melampyrum cristatum (pszeniec grzebieniasty)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna ...
· Przysadki rynienkowato złożone wzdłuż głównego nerwu, dolne tylko w dolne, pozostałe całe drobno piłkowane, dolne płynnie przechodzące w całobrzegi wierzchołek skierowany w dół.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełn ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zal ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji ...
Melampyrum cristatum (pszeniec grzebieniasty)
wystepowanie
takson rodzimy lub trwale zadomowiony
  Suche murawy i widne lasy.
    
    
(p) kwiatostan nie 4-kanciasty; przysadki płaskie (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna ...
· Przysadki płaskie, brzegiem z długimi ząbkami, w górnej części skośnie skierowanymi ku przodowi.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zal ...
· ta cecha diagnostyczna jest wid ...
    
      
(p) górne przysadki zwykle czerwone, spodem z czarnymi gruczołkami (↓nie)
Melampyrum arvense (pszeniec różowy)
Melampyrum arvense (pszeniec różowy)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawym górnym rog ...
· Podstawowa barwa korony żółta, przy tym wargi czerwone a rurka korony z czerwonym nalotem; rzadko czerwona barwa zastąpiona przez białą (gdy przysadki też białe).
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawym górnym rogu strony, różne elementy niedostępne w przeglądowej wersji atlasu są wyraźnie oznaczone n ...
Melampyrum arvense (pszeniec różowy)
wystepowanie
takson rodzimy lub trwale zadomowiony
  Suche murawy, zarośla, pola.

W porównaniu z innymi gatunkami rodzaju ten jest stosunkowo mało zmienny. Wyróżnia się taksony niższego względu kierując się zmiennością sezonową i siedliskową lub skrajnymi cechami zmienności populacyjnej. [71.6s427]

      
      
(p) górne przysadki żółtozielone, bialozielone, spodem z gruczołkami tej samej barwy (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawym górnym rogu strony, różne elem ...
· Korona cytrynowożółta, jej rurka żółtobiała.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładani ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawym górnym rogu strony, różne elementy niedostępne w przeglądowej wersji atlasu są wyraźnie oznaczone n ...
  Endemit panoński. U nas sporadycznie (zawlekany?). Suche murawy.
      
  
(p) kwiatostan rzadki, jednostronny (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu ...
· Przysadki nie ustawione ściśle dachówkowato, nie zakrywają łodygi; górne zwykle zielone (czasem rdzawo nabiegłe) lub niebieskofioletowe, rzadko białe, bardzo rzadko czerwone.
  
    
(p) kielich długo owłosiony (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawym górnym rogu strony, różne elementy niedostępne w przeglądow ...
· Górne przysadki najczęściej niebieskofioletowe, rzadziej białe lub zielone, bardzo rzadko czerwone; szerokojajowate, w nasadzie sercowate i tam zwykle pokryte długimi, wielokomórkowymi włoskami, szczeciniasto ząbkowane.
  Melampyrum nemorosum s.l.
    
      
(p) cały kielich z długimi, kędzierzawymi włoskami (↓nie)
Melampyrum nemorosum
Melampyrum nemorosum (pszeniec gajowy)
Melampyrum nemorosum (pszeniec gajowy)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawym górnym rogu strony, różne element ...
· Liście zwykle ponad 6mm szerokości; pierwsza przysadka w kwiatostanie ponad 10mm szerokości.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładan ...
Melampyrum nemorosum (pszeniec gajowy)
wystepowanie
takson rodzimy lub trwale zadomowiony
  Lasy liściaste, ich skraje i zarośla, murawy.
      
      
(p) kielich króciutko owłosiona tylko na rurce, poza tym czasem z pojedynczymi dłuższymi włoskami (↑nie)
Melampyrum polonicum (pszeniec polski)
Melampyrum polonicum (pszeniec polski)
Melampyrum polonicum (pszeniec polski)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawym górnym rogu strony, różne elementy niedostępne w przeg ...
· Liście zwykle poniżej 6mm szerokości; pierwsza przysadka w kwiatostanie poniżej 10mm szerokości.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, ...
Melampyrum polonicum (pszeniec polski)
wystepowanie
takson rodzimy lub trwale zadomowiony
  Lasy liściaste, zarośla, suche murawy.
      
    
(p) kielich nagi lub bardzo krótko, przylegająco owłosiony (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania l ...
· Górne przysadki zielone, w miejscach silnie nasłonecznionych nabiegłe rdzawo lub czerwono; kształtem podobne do liści, w nasadzie zaokrąglone lub zwężone, całobrzegie lub z 1-3 ząbkami w nasadzie.
    
      
(p) rurka korony krótsza lub niewiele dłuższa od kielicha (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawym górny ...
· Torebki ±jajowate do elipsoidalnych, ich powierzchnia z dość wyraźną nerwacją skierowaną przeważnie prostopadle do osi torebki.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełne ...
  Melampyrum sylvaticum agg.
      
        
(p) przysadki lancetowate do wąsko lancetowatych, bez ząbków lub z 1(2) parami (↓nie)
Melampyrum sylvaticum (pszeniec leśny)
Melampyrum sylvaticum (pszeniec leśny)
Melampyrum sylvaticum
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawym górnym ...
· Pierwsza przysadka zwykle (4.5)6-10(11)× dłuższa niż szersza.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowan ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna p ...
Melampyrum sylvaticum (pszeniec leśny)
wystepowanie
takson rodzimy lub trwale zadomowiony
        
        
(p) przysadki wąsko trójkątne do rombowatych, zwykle z 2 lub większą liczbą par ząbków (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawym górnym ...
· Pierwsza przysadka zwykle (2.5)3-6(7)× dłuższa niż szersza.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładan ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna ...
  Rośliny przeważnie w każdym elemencie roślejsze niż pszeniec leśny (Melampyrum sylvaticum).
        
          
(p) korona złocistożółta (↓nie)
Melampyrum herbichii (pszeniec Herbicha)
Melampyrum herbichii (pszeniec Herbicha)
Melampyrum herbichii (pszeniec Herbicha)
wystepowanie
takson rodzimy lub trwale zadomowiony
          
          
(p) korona mlecznobiała z purpurowymi prążkami na wardze dolnej (↑nie)
Melampyrum saxosum (pszeniec biały)
Melampyrum saxosum (pszeniec biały)
Melampyrum saxosum (pszeniec biały)
Melampyrum saxosum (pszeniec biały)
wystepowanie
takson rodzimy lub trwale zadomowiony
          
      
(p) rurka korony znacznie dłuższa od kielicha (↑nie)
Melampyrum pratense
Melampyrum pratense
Melampyrum pratense
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje s ...
· Torebki zwykle niesymetrycznie jajowate do sierpowato wygiętych, ich powierzchnia zwykle z mało wyraźną nerwacją zwykle równoległą do osi torebki.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania l ...
Melampyrum pratense (pszeniec zwyczajny)
wystepowanie
takson rodzimy lub trwale zadomowiony
  Lasy, zarośla i ich skraje, murawy.

Takson charakteryzuje się dużą zmiennością cech, po części sezonową, po części regionalną, wyróżnia się więc szereg podgatunków lub odmian, w praktyce trudnych do stosowania. [71.6s424]

      
w pełnej wersji atlasu jest tu dodatkowa, zwarta, wersja klucza - wygodna w użyciu gdy chcemy szybko zorientować się w jego strukturze lub znamy już klucz i chcemy szybciej dojść do celu