atlas-roslin.pl
takson uprawiany [24][491]

Zinnia elegans Jacq. [🔉 * e·le·gans]

cynia wytworna, jakobinka, (cynia chryzantemowa, cynia daliowa, cynia karłowa, cynia skabiozowa)
Zinnia mexicana hort. ex Vilm.
Zinnia elegans (cynia wytworna)
cynia daliowa odm. Eldorado; 2012, ogród; copyright © by Marek Snowarski
Zinnia elegans (cynia wytworna)
cynia daliowa odm. Illumination
Zinnia elegans (cynia wytworna)
odm. Profusion White
Zinnia elegans (cynia wytworna)
XL
odm. Kirke

właściwości i zastosowanie

wymagania uprawa Zinnia elegans (cynia wytworna)
Zinnia elegans (cynia wytworna)
cynia daliowa odm. Illumination
🌱
Pochodzi z Meksyku. U nas uprawiana jako kwiat roczny z rozsady lub z siewu do gruntu. Pędy wzniesione, w zależności od odmiany 15 – 100 cm wysokości (są odmiany karłowate i wysokie), zakończone dużym koszyczkiem kwiatowym (5 – 14 cm średnicy).

Efekt ozdobny zapewnia długie i obfite kwitnienie, od czerwca/lipca do końca sezonu wegetacji. Kwiaty w odmianach zwykle pełne, o różnym układzie i formie wypełnienia koszyczka. W szczególności odmiany: cynii chryzantemowych o koszyczkach półpełnych, ±płaskimi kwitami języczkowymi przypominające formą kwiaty chryzantem, cynie „kaktusowe” z igiełkowato skręconymi kwiatami języczkowi; pełnokwiatowe cynie daliowe (dahliaeflora) o poszczególnych kwiatach języczkowych szerokich i przy tym łyżeczkowato wygiętych; cynie skabiozowe (scabiosaeflora) o koszyczkach jak u driakwi tj. o koszyczkach z szerokimi brzeżnymi kwiatami języczkowatymi i tarczką rozrośniętych kwiatów rurkowy, cynie pomponowe o niedużych, w zarysie kulistawych koszyczkach. Skala barw odmian jest bardzo duża, od białego, przez zielonkawożółte i żółte, pomarańcz, czerwień i róż w różnych odcieniach po ciemne czerwonobrązowe, bordowe lub liliowe. Zwykle jednobarwne ale są też i odmiany wielobarwne.

Do sadzenia na rabatach i tworzenia kobierców kwiatowych. Odmiany karłowe sprawdzają się na obwódki, w ogrodach skalnych lub do uprawy w pojemnikach. Odmiany wysokie (np. cynie kalifornijskie (Mammoth, Mamut)) trwałe jako kwiat cięty (nie zanurzać liści w wodzie bo szybko gniją).

wymagania i uprawa

Zdecydowanie warto postarać się aby rośliny miały jak najlepsze warunki rozwoju — dopiero wtedy obficie tworzą koszyczki kwiatowe w swojej bogatej pełnej formie. Rośliny słabsze, w gorszej sytuacji pokarmowej, niestety redukują kwiaty języczkowe do najbardziej zewnętrznych i wyglądają wtedy nijak. Dlatego uprawiając cynie koniecznie sadzimy ja w miejscu w pełni nasłonecznionym, ciepłym i nie żałujemy nawożenia oraz podlewania w razie suszy. Pierwsze kwiaty w sezonie, jeszcze nie w pełni rozwiniętych roślin, także mogą odbiegać in minus w stosunku do typowych dla odmiany.
Zinnia elegans (cynia wytworna)
XL
odm. Scarlet
🌸
🔆 miejsce:  słoneczne • ciepłe
💧 woda: gleba dostatecznie wilgotna
☷ gleba: przepuszczalna • żyzna • przeciętna ogrodowa • odczyn zbliżony do obojętnego • preferuje zasadową
Zinnia elegans (cynia wytworna)
XL
odm. Peppermint Stick
Roślina na stanowiska słoneczne, ciepłe, w chłodne lata nie udaje się najlepiej. Gleba żyzna, przepuszczalna, dostatecznie wilgotna, w razie suszy trzeba podlewać; odczyn obojętny lub zasadowy (pH 7.0 – 8.0). Wysoce wskazane nawożenie.

Uprawia się z rozsady, którą wysadza się do ogrodu w końcu maja (wrażliwa na przymrozki i nie rośnie podczas chłodów). W zależności od wielkości odmiany rozstawa 20 – 40 cm lub 20 – 40 x 15 – 25 cm pomiędzy roślinami.

Nasiona (120 – 200 szt./g) dla uzyskania rozsady wysiewa się w końcu marca lub na początku kwietnia. Kiełkują do tygodnia w temperaturze ok. 20°C. Siewki z pierwszymi liśćmi właściwymi pikuje się do doniczek torfowych (w zwarciu łatwo "wyciągają się"). Do ogrodu jest sens sadzić dopiero, gdy zrobi się naprawdę ciepło — w końcu maja lub nawet w początku czerwca, jest bardzo wrażliwa na przymrozki. Kwitnie ok. 12 tygodni od wysiewu.

Można też wysiewać wprost do gruntu na początku maja, opóźnia to kwitnienie do drugiej połowy lipca, ale nie osłabia intensywności kwitnienia. Z bryłą ziemi można przesadzać także kwitnące egzemplarze.

Są dość często porażane przez mączniaka prawdziwego. Grupa odmian ‘Profusion’ jest bardziej odporna na tę chorobę; są to mieszańce międzygatunkowe z cynią wąskolistną (Zinnia haageana) o bogatej palecie barw ale mniejszych i niepełnych koszyczkach kwiatowych.

🌱 Sadzenie, wysiew, rozmnażanie:

16 – 11 szt./m2 • rozstawa: 20 – 40 cm
wysiew nasion do gruntu [początek maja]
wysiew nasion na rozsadę [marzec/kwiecień; wysadzać w maj/czerwiec]

🌱🌸
opcje Bazaru

odmiany (form i odmian #36) analiza dostępności nasion

idxGrupa cynia chryzantemowa
idxGrupa cynia daliowa (Z.e. dahliaeflora)
idxGrupa cynia kaktusowa (Z.e. fl.pl. cacaflora)
idxGrupa cynia karłowa (Z.e. nana fl.pl.)
idxGrupa cynia pomponowa
idxGrupa cynia skabiozowa (Z.e. scabiosiflora)

moim zdaniem

Kwiat letni z podstawowego, „żelaznego”, repertuaru ogrodowego. Zasługuje na swoje miejsce; jak najbardziej godny polecenia na żyznym i w pełni nasłonecznionym miejscu.
Mam duży sentyment do cynii, pomijając już fakt iż są to doskonałe kwiaty letnie dla słonecznego i ciepłego ogrodu. Kwitną długo, jest olbrzymi dobór odmian o różnej barwie kwiatów; co do ich formy, to u nas dominują odmiany pełnokwiatowe typu daliowego.

Uprawiam z samodzielnie przygotowanej rozsady z nasion różne odmiany cynii. Rośliny zaczynają naprawdę szybko rosnąć i rozwijać się dopiero przy zdecydowanie ciepłej pogodzie. Wcześniejsze sadzenie rozsady, np. w pierwszej połowie maja, tylko zwiększa ryzyko uszkodzeń przymrozkowych a nie przynosi praktycznie żadnego przyśpieszenia kwitnienia. Nie ma co śpieszyć się zbytnio z przygotowaniem rozsady — z nawiązką wystarczy, gdy przygotujemy wysiejemy nasiona do doniczek w drugiej połowie kwietnia, tak aby do gruntu sadzić rozsadę w końcu maja.

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 20120000.K27_12.12 - Zinnia elegans (cynia wytworna); ogród
120000-K27_12
leg. Marek Snowarski
/ogród/
/daliowa cv. Eldorado/ #16, 1.3D
znalezisko 20120000.K26_12.12 - Zinnia elegans (cynia wytworna); ogród
120000-K26_12
leg. Marek Snowarski
/ogród/
/cynia daliowa cv. Illumination/ #11, 3.3D
znalezisko 20120000.K71_12.12 - Zinnia elegans (cynia wytworna); ogród
120000-K71_12
leg. Marek Snowarski
/ogród/
/nieudana cynia skabiozowa (Z.e.../ #2
znalezisko 20060700.3.sm - Zinnia elegans (cynia wytworna); Rzepin
060700-3
leg. Michał Smoczyk, msmoczyk at wp pl
/Rzepin/ #2
znalezisko 00010000.10_13_57.jmak - Zinnia elegans (cynia wytworna); ogr. zielny; Niemcy
10_13_57
leg. Jarosław Makowski
/ogr. zielny; Niemcy/
/cv. Profusion White/ #3
znalezisko 00010000.10_13_58.jmak - Zinnia elegans (cynia wytworna); ogr. zielny; Niemcy
10_13_58
leg. Jarosław Makowski
/ogr. zielny; Niemcy/
/cv. Profusion Cherry Red/ #2
znalezisko 20130000.K70_13.13 - Zinnia elegans (cynia wytworna); Wrocław
130000-K70_13
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/
/cv. Scarlet/ #3
znalezisko 20130000.K72_13.13 - Zinnia elegans (cynia wytworna); Wrocław
130000-K72_13
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/
/cv. Canary Bird/ #2
znalezisko 20130000.K113_13.13 - Zinnia elegans (cynia wytworna); Wrocław
130000-K113_13
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/
/cv. Kirke/ #2
znalezisko 20130000.K172_13.13 - Zinnia elegans (cynia wytworna); Wrocław
130000-K172_13
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/
/cv. White Gem/ #1
znalezisko 20130000.K124_13.13 - Zinnia elegans (cynia wytworna); Wrocław
130000-K124_13
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/
/cv. Kobold mix/ #5

nomenklatura, etymologia ℹ️
poznanie znaczenia i pochodzenia nazwy ułatwia jej zapamiętanie

Zinnia elegans Jacq. [🔉 * e·le·gans]Zinnia mexicana hort. ex Vilm.(pl) cynia wytworna · jakobinka · cynia chryzantemowa, cynia daliowa, cynia karłowa, cynia skabiozowa
(lat.) elegans, -ntis; elegantissimus; elegantulus adj.
wytworny, nadobny; stopień najwyższy elegantissimus; zdrobnienie (diminutiw) elegantulus ("uroczy")