atlas-roslin.pl
Tx: 1057

Amaranthus cruentus L.

szarłat wyniosły · szarłat wiechowaty
Amaranthus hybridus L. ssp. paniculatus (L.) Hejny • Amaranthus paniculatus L. • Amaranthus sanguineus L. p.p. [🔉 * san·gwi·ne·us]

cechy charakterystyczne

Kwiatostan czerwony, fioletowy, rzadziej żółty, wyjątkowo zielony; jego gałązki ±wzniesione. Przysadki równie długie lub do 1/2 dłuższe od listków okwiatu, miękkie (kwiatostan w dotyku też miękki). Poza tym bardzo podobny do szarłatu prostego (Amaranthus powellii)/.

space

W uprawie nieczęsty. Są znane liczne odmiany ozdobne zabarwione czerwone lub purpurowo. Mogą też być jedzone jako warzywo liściowe. Przejściowo dziczeje na terenach ruderalnych.

występowanie, ekologia

takson uprawiany [491]
ekologiczne liczby wskaźnikowe Amaranthus cruentus (szarłat wyniosły)

Roślina roczna z naturalnymi stanowiskami w Ameryce Środkowej, na terenach okresowo suchych; poza tym rozprzestrzeniona na innych kontynentach. Uprawiana ozdobna i czasem ergazjofigofit.[727]

ⓘ Parametry rozsiewu wg (Lososová et al. (2023) [601]):
- klasa 2: 1-5m dla 50-99% diaspor · efektywny sposób rozsiewu: lokalny, niewyspecjalizowany · + antropochoria
- średnia wysokość rośliny: 68cm · neofit dla Europy

właściwości i zastosowanie

wymagania uprawowe Amaranthus cruentus (szarłat wyniosły)
⇈ 🌱

Okazała roślina jednoroczna uprawiana z siewu wprost do gruntu lub z rozsady. Pędy wzniesione 100-150 cm wysokości, u większości odmian uprawnych zwykle niższe, 30-40 cm wysokości. Cała roślina lub tylko kwiatostan barwy buraczkowoczerwonej, co jest jej walorem ozdobnym. W odmianach może różnić się odcieniem i intensywnością barwy. Są także odmiany całe zielone lub o początkowo zielonych liściach (u schyłku sezonu amarantowych), odmiany o rdzawych wiechach. Ozdobną wiechę tworzy od lipca i przyrasta ona do końca sezonu wegetacji.

space

💠 kwietnik sezonowy • 💠 rabata bylinowa • obrzeża roślinne • ⁂ pojedynczo lub po kilka w grupie (soliter) • ▩ grupa/płat • na osłonę z kwiatów (żywopłot jednoroczny)
wysokość: 0.3 – 1.5 m
kwitnienie: od lipca do września (października)

wymagania i uprawa

⇈ 🌸
🔆 miejsce: ☀ słoneczne • ciepłe • osłonięte (przed wiatrami)
💧 woda: gleba świeża (umiarkowanie/słabo wilgotna) ⇔ gleba (średnio) wilgotna • znosi suszę
☷ gleba: żyzna • przeciętna ogrodowa • ciężka (gliniasta/ilasta) • lekka (piaszczysto-pylasta/gliniasta) • odczyn zbliżony do obojętnego • preferuje lekko kwaśne
Amaranthus cruentus (szarłat wyniosły)
pokazana po zalogowaniu

Wymaga stanowiska ciepłego, nasłonecznionego. Gleba powinna być żyzna, nie nazbyt ciężka; odczyn obojętny lub lekko kwaśny. Radzą sobie też na glebach słabych i stosunkowo suchych, są jednak wtedy mniej okazałe.

space

Można też wcześniej przygotować rozsadę (nasiona w temperaturze ok. 20°C kiełkują do dwóch tygodni) i po jednokrotnym pikowaniu do doniczek, wysadzać do gruntu po majowych przymrozkach. Docelowa rozstawa roślin 30-40 cm w rzędzie i 50-60 cm między rzędami lub co 40 cm. Z bryłą ziemi dają się przesadzać nawet w czasie kwitnienia.

space

🌱 Sadzenie, wysiew, rozmnażanie:

9 – 5 szt./m2 • rozstawa: 30 – 40 × 40 – 60 cm
wysiew nasion do gruntu [druga połowa kwietnia, pierwsza maja]
wysiew nasion na rozsadę [kwiecień, jednokrotne pikowanie; do gruntu w maju po przymrozkach]

⇈ 🌱 🌸

odmiany uprawne (#2) ⇒ analiza dostępności roślin i nasion

▫bez odmiany
◔‘Pygmy Torch’ — karłowa; liście zielone
symbolami ◼ ◕ ◑ ◔ ○ ▫ pokazano częstość występowania odmiany w ofercie handlowej, od najwyższej do najniższej; nazwy na żółtym tle są linkowane do własnej strony odmiany

moim zdaniem

Polecam amatorom barwnych, niebanalnych, roślin ogrodowych.

Mam duży osobisty sentyment do szarłatów, w naszym kraju jednak nie są one zbyt popularne, a szkoda bo jest sporo barwnych odmian. Gatunek stosunkowo niewymagający co do ciepła i zwykle dobrze udaje się w ogrodzie. Zdobny od połowy lata aż do przymrozków.

space

wybrane okazy · selected collections ⇈

#3
jkr.101001-1
leg. Jerzy Kruk
/Kraków/
#8
12 00 00 - K84_12
leg. Marek Snowarski
/ogród/
/cv. Pygmy Torch/
#5
12 07 11 - 6
leg. Marek Snowarski
/ogród, Wrocław/
#2
12 08 06 - 2
leg. Marek Snowarski
/Kościerzyna, cmentarz przy ul. Kaplicznej/
#4
13 00 00 - K142_13
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/
#9 #5 3D
11 10 06 - 5
leg. Marek Snowarski
/Królów, pow. żarski/

nomenklatura, etymologia ℹ️ ⇈

poznanie znaczenia i pochodzenia nazwy ułatwia jej zapamiętanie
Amaranthus cruentus L. • Amaranthus hybridus L. ssp. paniculatus (L.) Hejny · Amaranthus paniculatus L. · Amaranthus sanguineus L. p.p. [🔉 * san·gwi·ne·us] • (pl) szarłat wyniosły · szarłat wiechowaty
sanguineus, -a, -um (lat., adj.) — (kolor) krwistoczerwony - ciemnoczerwony; krwisty; krwawy
literatura · references
specyfikacja literatury jest widoczna na szerszym ekranie 🛈
ta strona być może używa ciasteczek (cookies), korzystając z niej akceptujesz ich użycie — więcej informacji