antropofit zadomowiony we florze polskiej [24]
· kenofit, zadomowiony [234]

Amaranthus powellii S. Watson

szarłat prosty szarłat zielony
Amaranthus chlorostachys Willd. var. pseudoretroflexus Thell. · Amaranthus chlorostachys Willd. auct. pol. · Amaranthus hybridus auct. p.pl. non L. · Amaranthus hybridus L. ssp. chlorostachys ;(Willd.) sensu Hejný in Dostál Kv.CSR 2
Amaranthus powellii (szarłat prosty)
pokrój; 27.09.2011, Wrocław; copyright © by Marek Snowarski
Amaranthus powellii (szarłat prosty)
pokrój; 27.09.2011, Wrocław; copyright © by Marek Snowarski
Amaranthus powellii (szarłat prosty)
pokrój; 27.09.2011, Wrocław; copyright © by Marek Snowarski
Amaranthus powellii (szarłat prosty)
Amaranthus powellii (szarłat prosty)
Amaranthus powellii (szarłat prosty)
Amaranthus powellii (szarłat prosty)

opis

Amaranthus powellii (szarłat prosty)
łodyga 3D||
Amaranthus powellii (szarłat prosty)
fragment kwiatostanu 3D||
Amaranthus powellii (szarłat prosty)
nasiona 3D||
Amaranthus powellii (szarłat prosty)
kwiaty || 3D 3D||
Roślina jednoroczna, jednopienna.

space

Liście długoogonkowe, blaszka liściowa zwykle rombowatojajowata 2.5-14 cm długości, wierzchołek tępy do zaostrzonego; nasada klinowata; powierzchnia naga, co najwyżej rzadko krótko owłosiona spodem na żyłkach; liście żywozielone i często nieco połyskujące.

space

Przysadki (2)4-6(8) mm długości, najdłuższe z nich 2-2.5× dłuższe niż listki okwiatu; jajowate, błoniaste ze stosunkowo sztywnym zielonym nerwem środkowym i zakończone długim kłującym ostrzem — kwiatostan w dotyku kłujący.

Amaranthus powellii (szarłat prosty)
owoce 3D 3D||

Listków okwiatu (3-)5; 2.5-3.5 mm długości, szpiczaste lub tępawe, często z ostką, suchobłoniaste, białawe z zielonym nerwem środkowym. W kwiatach żeńskich wąskojajowate, podługowate, wąskoeliptyczne do wąskolancetowatych. W kwiatach męskich podługowatolancetowate. Pręcików (3-)5. Znamion słupka trzy.

space

Nasiona w zarysie okrągławo elipsoidalne, soczewkowato spłaszczone, 1.0-1.3 mm średnicy, czarne, błyszczące.

space

występowanie

Amaranthus powellii (szarłat prosty)
wystepowanie
o mapie występowania
Gatunek z rejonów tropikalnych i subtropikalnych Ameryk. U nas zawleczony i już stosunkowo często spotykany, zadomawiający się.

space

Liście mogą być spożywane jako warzywo [20]. Ciekawie zabarwione odmiany są uprawiane jako jednoroczna roślina ozdobna, w tym na zieleń ciętą (patrz dalej).

Gatunek charakterystyczny (Ch.) dla:

space_elw

Inwazyjność i/lub kategorie obcego elementu flory (Tokarska-Guzik et al.) [234]:

- zadomowiony, nieinwazyjny; kenofit; pochodzenie: Ameryka Środkowa i Południowa [czas przybycia na teren Polski: 1872]
- wnika do siedlisk/zbiorowisk: antropogenicznych

uwagi nomenklatoryczne, Amaranthus hybridus

Gatunki z kompleksu Amaranhtus hybridus przedstawione są dalej na stronie. Wśród nich znajdują się uprawiane ozdobne odmiany o barwnym kwiatostanie i/lub reszcie rośliny.
Szarłat prosty (Amaranthus powellii) w przedstawionym tu ujęciu jest gatunkiem o niewielkiej zmienności. Problemem przy oznaczaniu mogą być zdarzające się częściowo płodne mieszańce z szarłatem szorstkim (Amaranthus retroflexus) i następująca potem introgresja.

space

Flora Polski [16.3II] i czeklista [24] podaje jako najczęściej występujący Amaranthus chlorostachys i synonimizuje z nim Amaranthus hybridus s.str..

space

Amaranthus hybridus

Amaranthus cruentus · Amaranthus patulus
W wymienionych wyżej powodów gatunek ten nie jest tu podany w ujęciu [16.3II] i [24].
Gatunek bardzo podobny do szarłatu prostego (Amaranthus powellii) od którego różni się krótszymi przysadkami kwiatów żeńskich, najdłuższe z nich są do 1.5× dłuższe od listków okwiatu, miękkie. Listki okwiatu krótsze (1.5-2 mm długości). Generalnie kwiatostan jest w dotyku miękki, mniej zbity; ciemnozielony do czerwonawego.

space

Amaranthus cruentus · szarłat wyniosły

szarłat wiechowaty
Amaranthus hybridus ssp. paniculatus · Amaranthus paniculatus
takson uprawiany [24]
Kwiatostan czerwony, fioletowy, rzadziej żółty, wyjątkowo zielony. Przysadki równie długie lub do 1/2 dłuższe od listków okwiatu, miękkie (kwiatostan w dotyku też miękki). Poza tym bardzo podobny do szarłat prosty (Amaranthus powellii).

space

W uprawie nieczęsty. Są znane liczne odmiany ozdobne zabarwione czerwone lub purpurowo. Mogą też być jedzone jako warzywo liściowe. Przejściowo dziczeje na terenach ruderalnych.

Grupy użytkowe: kwiaty jednoroczne wysiewane do gruntu · kwiaty jednoroczne z rozsady · na obwódki · jednoroczne na kwiat cięty · na suche bukiety i kompozycje · na osłonę z kwiatów (żywopłot jednoroczny) · wysokość 30-150 cm · kwitnienie: 7-10

Amaranthus hypochondriacus

Amaranthus chlorostachys var. erythrostachys · Amaranthus hybridus var. erythrostachys · Amaranthus leucocarpus
takson uprawiany [24]
Rośliny uprawiane ozdobne. Pochodzą najpewniej od szarłatu prostego (Amaranthus powellii) [86.9], z takimi samymi przysadkami.

space

Nasiona ciemne lub jasne (wtedy białawe, różowe).

Odróżnia się od szarłatu prostego (Amaranthus powellii) w zasadzie tylko (prawie) niepękającym owocem. Przypuszcza się że jest albo jego mutantem albo jest to wpływ przymieszki genów od innego gatunku.

właściwości i zastosowanie

Odmiany o intensywnie ciemnoczerwonych kwiatostanach są uprawiane dla ozdoby i dla zieleni ciętej — 'Dunkelrote Fackel', Intense Purple', 'Luzifer' i 'Roter Dom', 'Opopeo'. Wskutek zamieszania nomenklatorycznego (opisanego wyżej) mogą być ujmowane w gatunkach: A. hybridus, A. hypochondriacus, A. chlorostachys. Uprawia się z siewu wprost do gruntu lub z rozsady. Kwitnie od lipca praktycznie do końca sezonu wegetacji.

wymagania i uprawa

Wymaga stanowiska ciepłego, nasłonecznionego. Gleba powinna być żyzna, przepuszczalna; odczyn obojętny lub lekko kwaśny.

space

Wymagania: światło · pełne słońce · woda · gleba przeciętnie wilgotna · odczyn · gleba o obojętnym pH · ciepło · miejsce umiarkowanie chłodne lub miejsce przeciętnie ciepłe · zwięzłość · gleba lekka, piaszczysta lub gleba średnio zwięzła · próchnica · gleba mineralno-próchnicza, zasobna w humus · żyzność · podłoże żyzne

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 20110927.1a.11 - Amaranthus powellii (szarłat prosty); Wrocław
20110927.1a.11
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/ #4
znalezisko 20110927.1b.11 - Amaranthus powellii (szarłat prosty); Wrocław
20110927.1b.11
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/ #2
znalezisko 20110927.1c.11 - Amaranthus powellii (szarłat prosty); Wrocław
20110927.1c.11
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/
/obok siebie szarłat prosty (Amaranthus powellii) i szarłat szorstki (Amaranthus retroflexus) #3
znalezisko 20110927.1d.11 - Amaranthus powellii (szarłat prosty); Wrocław
20110927.1d.11
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/ #12
znalezisko 20110927.1e.11 - Amaranthus powellii (szarłat prosty); Wrocław
20110927.1e.11
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/ #22
znalezisko 00010000.25.wmsz - Amaranthus powellii (szarłat prosty); Ponidzie
00010000.25.wmsz
leg. Wojciech Maksymilian Szymański
/Ponidzie/ #8