takson rodzimy lub trwale zadomowiony [24]

Euphrasia rostkoviana Hayne

świetlik łąkowy
Euphrasia officinalis L. ssp. rostkoviana (Hayne) F. Townsend
Euphrasia rostkoviana (świetlik łąkowy)

07.08.2009, wzniesienie Tarasówka, Podtatrze; copyright © by Anna Nowak-Dańda

Euphrasia rostkoviana (świetlik łąkowy)

pokrój

Euphrasia rostkoviana (świetlik łąkowy)

szczyt kwiatostanu

Euphrasia rostkoviana (świetlik łąkowy)

szczyt kwiatostanu

Euphrasia rostkoviana (świetlik łąkowy)

dolna część pędu

Euphrasia rostkoviana

Sowerby, English botany. 3rd editon IV tab.991 — świetlik łąkowy (Euphrasia rostkoviana)

opis

Euphrasia rostkoviana (świetlik łąkowy)

ogruczolenie przysadek i kielichów

Euphrasia rostkoviana (świetlik łąkowy)

owłosienie liści łodygowych

Euphrasia rostkoviana (świetlik łąkowy)

pręcik, szyjka słupka ze znamieniem

Roślina jednoroczna.

space

Liście łodygowe jajowate, 5-15(20) mm długości, o klinowate nasadzie; brzeg dolnych liści z 1-3 parami tępych ząbków, u liści środkowych i górnych 3-6 par ząbków tępych lub szpiczastych, ale bez ostki.

space

Przysadki i międzywęźla w obrębie kwiatostanu bardzo gęsto do bardzo rzadko (lub wcale — patrz uwagi poniżej) pokryte włoskami gruczołowatymi. Włoski te mają wielokomórkową (3-6), wygiętą, długą do 1 mm stopkę, znacznie bo 10-12× dłuższą od średnicy kończącego włosek gruczołka.

Kwiatostan początkowo gęsty i krótki, potem wydłuża się. Kwiaty siedzące lub prawie takie.

Kielich owłosiony, z włoskami gruczołowatymi tak jak przysadki, nie zwiększa się podczas owocowania.

Korona stosunkowo duża, przy rozkwitaniu (8)9-11 mm długości, pod koniec kwitnienia rurka kwiatowa wydłuża się 7-10 mm, tak że przewyższa działki kielicha i pod koniec kwitnienia cała korona ma 11-14(15) mm długości. Korona ogólnie jest biaława (rzadko jest cała niebieskawofioletowa), górna warga może być bladofioletowa, dolna warga jest znacznie dłuższa od górnej, biaława lub z fioletowawym odcieniem, z ciemnofioletowymi prążkami i żółtą plamą u ujścia gardzieli

space

Kwitnienie typowego podgatunku jest późnoletnio-jesienne, podgatunku ssp. montana wiosenno-wczesnoletnie..

występowanie

wystepowanie
o mapie występowania
Częsty od niżu po piętro subalpejskie.

space

Gatunek charakterystyczny (Ch.) dla:

space_elw

Gatunek wyróżniający (D.) dla:

space_elw

ssp. rostkoviana

space

Łodyga bogato rozgałęzia się już w dolnej połowie, z (1)3-8(12) parami pędów bocznych, międzywęźla nie dłuższe niż trzykrotna długość przynależnych im liści. Końcowy ząbek liści i przysadek trójkątny, tępo zaostrzony do zaostrzonego, dłuższy niż szerszy. Dolne liście łodygowe w czasie kwitnienia zwykle nie są już zachowane.

space

ssp. montana

space

Łodyga pojedyncza, rzadziej pośrodku lub w górnej połowie z nielicznymi pędami bocznymi.

Międzywęźla wydłużone, 2-6(10)× dłuższe niż długość przynależnych im liści. Ząbki górnych liści i przysadek tępo zaostrzone, zwykle bez ostek; końcowy ząbek górnych liści łodygowych poprzecznie eliptyczny, zaokrąglony, szerszy niż dłuższy. Dolne liście łodygowe (często i liścienie) w czasie kwitnienia zwykle są jeszcze zachowane. Ogruczolenie zwykle mniej gęste niż u podgatunku typowego.

space

space

E. picta

Świetlik nadobny (Euphrasia picta) i świetlik Kernera (Euphrasia kerneri) to gatunki zbliżone do świetlika łąkowego (Euphrasia rostkoviana) — tak samo jak on wielkokwiatowe i z rurką korony wydłużającą się podczas kwitnienia, wielkość rośliny jest dość duża. Od świetlika łąkowego (Euphrasia rostkoviana) różnią się głównie brakiem włosków gruczołowatych.

space

właściwości i zastosowanie

W farmakopei nie ujęte, jest stosowane w lecznictwie ludowym Euphrasiae herba (ziele świetlika) — wysuszone, ulistnione pędy. Tradycyjnie stosowane w postaci przymoczek w stanach zapalnych spojówki oka; o lekkim działaniu przeciwzapalnym.

space

Grupa użytkowa: rośliny lecznicze

znalezisko 20090807.3.and - Euphrasia rostkoviana (świetlik łąkowy); wzniesienie Tarasówka, Podtatrze

2f · 20090807.3.and
leg. Anna Nowak-Dańda
/wzniesienie Tarasówka, Podtatrze/

znalezisko 20100820.21.10 - Euphrasia rostkoviana (świetlik łąkowy); okolice Nowego Waliszowa, Ziemia Kłodzka

19f · 20100820.21.10
leg. Marek Snowarski
/okolice Nowego Waliszowa, Ziemia Kłodzka/

znalezisko 00010000.15.ikonografia

2f · 00010000.15.ikonografia
leg. none