fenkuł, koper włoski

fenkuł włoski · koper włoski · (potocznie: fenkuł) · Foeniculum vulgare Mill. ·
Foeniculum capillaceum Gillib.

uprawa

Warzywo z rejonu śródziemnomorskiego. W pierwszym roku uprawy tworzy cebulaste zgrubienie złożone z rozszerzonych, zgrubiałych, mięsistych pochew liściowych.
Foeniculum vulgare (fenkuł włoski)
Koper włoski jest rośliną długiego dnia i może wtedy wybijać w pędy kwiatostanowy już w pierwszym roku uprawy, bez tworzenia zgrubienia. Uprawia się go na zbiór wiosenny lub z większym powodzeniem na zbiór jesienny. Uprawia się z rozsady ale możliwy jest też siew wprost do gruntu.

space

Przy uprawie z siewu wprost do gruntu wiosenny termin to połowa kwietnia, termin siewu na zbiór jesienny jest od połowy czerwca do połowy lipca. Zbiór następuje po 2.5-3 miesiącach od siewu. Znosi przymrozki do -5°C.

space

zmianowanie

Fenkuł jest rośliną długiego dnia, wtedy wybija w pęd kwiatostanowy. Z tego względu może być uprawiany na zbiór wiosenny lub jesienny, jako roślina przedplonowa lub poplonowa po wczesnych warzywach.

wymagania

Wymagania cieplne są przeciętne. Optymalnie rośnie w temperaturze 15-20°C. Znosi przymrozki do -5°C.

space

Gleba powinna być żyzna i przepuszczalna o odczynie obojętnym.

zbiór i przechowywanie

Foeniculum vulgare (fenkuł włoski)
Zbiera się gdy rośliy mają 5-8 liści, zgrubienia mają powyżej 10 cm średnicy i 200g wagi. Ma to miejsce po 2.5-3 miesiącach od siewu.

space

W temperaturze nieco powyżej zera i przy wysokiej wilgotności można przechowywać dwa tygodnie i dłużej ale z utratą jakości. Przechowywany w normalnej temperaturze szybko łykowacieje.

właściwości i zastosowanie

Mało popularne w Polsce warzywo. Na przeszkodzie, poza nieznajomością uprawy, stoi chyba anyżowy smak, odbierany nieprzyjemnie w swojej intensywności gdy jest głównym składnikiem potrawy. Koper włoski może być też stosowany jako przyprawa.

space

W medycynie ma zastosowanie: Foeniculi amari fructus (owoc kopru włoskiego, odmiany gorzkiej) — suche rozłupnie i rozłupki, Foeniculi amari fructus aetheroleum (olejek eteryczny kopru włoskiego, odmiany gorzkiej) i Foeniculi amari herbae aetheroleum — olejek eteryczny otrzymywany przez destylację z parą wodną oraz Foeniculi dulcis fructus (owoc kopru włoskiego, odmiany słodkiej) — suche rozłupnie i rozłupki. Owoce kopru mają działanie rozkurczające mięśnie gładkie, ułatwiające trawienie, są wiatropędne. W lecznictwie ludowym stosuje się też tak korzeń kopru.
Olejek eteryczny jest używany zewnętrzne jako środek bakteriobójczy i przeciwko świerzbowcom oraz wszom; podany wewnętrzne jest silnie drażniący, trujący.

Grupy użytkowe: rośliny lecznicze · byliny ogrodowe · warzywa · wysokość do 50 cm

odmiany

W krajach o cieplejszym klimacie fenkuł jest rośliną wieloletnią. W uprawie znajdują się także odmiana ozdobne o mniej lub bardziej czerwono przebarwionych pędach i liściach.

Analiza dostępności nasion (form i odmian #3):
• bez odmiany · · ‘Mammouth’ · ‘Romanesco’

Analiza dostępności roślin (form i odmian #1):
• bez odmiany · ‘Rubrum’

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 00010000.10_11_17.jmak - Foeniculum vulgare (fenkuł włoski); ogr.zielny Niemcy
00010000.10_11_17.jmak
leg. Jarosław Makowski
/ogr.zielny Niemcy/
/ var. azoricum/ #4
znalezisko 00010000.09_7_17.jmak - Foeniculum vulgare (fenkuł włoski); ogród zielny, Niemcy
00010000.09_7_17.jmak
leg. Jarosław Makowski
/ogród zielny, Niemcy/ #2
znalezisko 00010000.10_4_34.jmak - Foeniculum vulgare (fenkuł włoski); Niemcy
00010000.10_4_34.jmak
leg. Jarosław Makowski
/Niemcy/ #1
znalezisko 20111029.52.js - Foeniculum vulgare (fenkuł włoski)
20111029.52.js
leg. Jacek Soboń #2
znalezisko 20090815.36.js - Foeniculum vulgare (fenkuł włoski)
20090815.36.js
leg. Jacek Soboń
/cv. Purpureum/ #2
znalezisko 00010000.A054.bl - Foeniculum vulgare (fenkuł włoski)
00010000.A054.bl
leg. Barbara Łotocka #2
znalezisko 00010000.38.jbs - Foeniculum vulgare (fenkuł włoski); Łódzki OB
00010000.38.jbs
leg. Joanna Boisse
/Łódzki OB/ #3