gigantyczne barszcze

Heracleum sosnowskyi (barszcz Sosnowskiego)
Gigantyczne barszcze w Europie Środkowej i Zachodniej to grupa 3 gatunków barszczów pochodzących z Kaukazu i Zakaukazia. Uprawiano je od XVIII w. z uwagi na ogromne rozmiary jako ciekawe rośliny ozdobne lub (w drugiej połowie XX w.) jako rośliny paszowe dla bydła. Obecnie w wielu krajach europejskich te kaukaskie gatunki dużych barszczów są ekspansywnymi gatunkami inwazyjnymi. Tworzą niemal jednogatunkowe zbiorowiska zastępujące naturalną roślinność. Są przy tym kłopotliwe w zwalczaniu, z uwagi na wyjątkowo dużą produkcję nasion i parzące właściwości soku.

space

Barszcz Mantegazziego (Heracleum mantegazzianum) występuje w Zachodniej Europie gdzie był uprawiany jako roślina ozdobna i następnie zdziczał.

Z kolei w przypadku barszczu Sosnowskiego (Heracleum sosnowskyi) ok. 1946 rozpoczęto introdukcje w Ogrodzie Botanicznym w Murmańsku a od 1951 w kilku miejscach na terenie Związku Radzieckiego podjęto próbę wprowadzenia go do uprawy jako paszę na kiszonki dla bydła, a na szerszą skalę w latach 60-tych XX w. wprowadzono go do uprawy w na terenie ZSRR i w strefie wpływów.

space

Pewne znaczenie dla rozszerzania zasięgu gigantycznych barszczy ma też atrakcyjny wygląd (bylina ozdoba), miododajność lub nawet takie przypadki, jak znane mi z opowiadania zdarzenie, gdy wprowadziła go na swojej działce osoba chcąca użytkować pędy na nalewki i konfitury — przekonana, że to arcydzięgiel.

oparzenia barszczem

Heracleum sosnowskyi (barszcz Sosnowskiego)
Heracleum sosnowskyi (barszcz Sosnowskiego)
Barszcz Sosnowskiego jest w żelaznym repertuarze mediów sezonu ogórkowego. W przeciwieństwie do potwora z Loch Ness lub królisa to byt realny i stanowi rzeczywiste zagrożenie.

space

Aby wystąpiło oparzenie skóra musi być wystawiona na światło — czynnikiem indukującym jest promieniowanie ultrafioletowe. Objawy to różnego stopnia bolesne i długo gojące się oparzenia skóry. W lekkich przypadkach objawiają sie ciemnoczerwoną, bolesną plamą, w ciężkich występują pęcherze na nawet lokalna martwica i owrzodzenia. W skrajnym przypadku, jeśli poparzenie dotyczy dużej powierzchni skóry, może być zagrożeniem dla życia (zwłaszcza u małych dzieci). Ciemniejsze zabarwienie skóry w miejscu oparzenia może utrzymywać się przez kilka miesięcy.

space

oznaczanie

W Polsce i pobliskich krajach występują trzy gatunki inwazyjnych „gigantycznych barszczy”. Są do siebie bardzo podobne. Różnicowanie po wyglądzie Heracleum persicum (nie występującego w Polsce) względem kompleksu H. mantegazzianum/sosnowskyi wydaje się możliwe. Różnicowanie po cechach morfologicznych pomiędzy Heracleum mantegazzianum a Heracleum sosnowskyi jest trudne lub wręcz niemożliwe — mimo, że badania wskazują na różnice na poziomie genetycznym pomiędzy populacjami zaliczanymi do tych gatunków.

Heracleum mantegazzianum · barszcz Mantegazziego

barszcz kaukaski
antropofit zadomowiony we florze polskiej [24]
kenofit, zadomowiony, inwazyjny [234]
wystepowanie
o mapie występowania
Pochodzi z Kaukazu, uprawiany od XIX w. jako roślina ozdobna a następnie rozpowszechniony jako roślina inwazyjna.

space

Grupy użytkowe: byliny ogrodowe · wysokość 150-300 cm · kwitnienie: 6-8

Heracleum sosnowskyi · barszcz Sosnowskiego

antropofit zadomowiony we florze polskiej [24]
kenofit, zadomowiony, inwazyjny [234]
Pochodzi z Kaukazu, po II Wojnie Światowej uprawiany w niektórych krajach jako roślina paszowa na zielonkę dla bydła. Obecnie rozpowszechniony między innymi w Polsce jako roślina inwazyjna, zadomowiona w wilgotnych, żyznych siedliskach.
Podawany jako "dawniej zdziczały koło Kwidzynia", w polskiej czekliście występuje jako efemerofit. Ostatnio przeprowadzona rewizja [74] w locus typicus tego gatunku (podawanego za endemit Krymu) na obrzeżach i w Nikitińskim Ogrodzie Botanicznym w Jałcie, wykazała, że jest to po prostu barszcz Mantegazziego (Heracleum mantegazzianum) wprowadzony tam z nasion zebranych na Kaukazie (w końcu XVIII lub pocz. XIX w.) i następnie opisany jako nowy gatunek w 1819 przez Biebersteina (Bieberstein Marschall L. B. F. Flora Taurico-Caucasica. – Charkoviae: Typis Academicis. – 1819. – T. 3. Supplementum. – 655 p.).

Heracleum persicum · barszcz perski

takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002 [24]
Występuje na Zakaukaziu, w Iranie i Turcji. W Europie pojawił się jako roślina ozdobna i zdziczały występuje na Półwyspie Skandynawskim i w Danii, z Polski nie był podawany.