Gladiolus ×hybridus (mieczyk ogrodowy)
cv. Priscilla
Gladiolus ×hybridus (mieczyk ogrodowy)
cv. Atom
Gladiolus ×hybridus (mieczyk ogrodowy)
cv. Fidelio
schemat uprawy
copyright © by Marek Snowarski

właściwości i zastosowanie

kolor kwiatów
Bylina o cebulopodobnej bulwie. Uprawiany w tysiącach odmian mieszańcowych kwiat sezonowy. Bulwy mieczyków przechowuje się przez zimę w pomieszczeniu.

Walorem ozdobnym jest stosunkowo wysoki, jednopędowy, kłosowaty kwiatostan z kilkunastoma dużymi kwiatami. Barwa kwiatów w zależności od odmiany od białej, przez żółcie, czerwienie, po różne odcienie (blade, jasne, głębokie, ciemne) różu, purpury, fioletu i niebieskiego; są odmiany o przygaszonych (tzw. przydymionych) odcieniach. Wiele odmian ma kwiaty z kilkoma kolorami lub o rożnych kształtach płatków korony, mogą być one fryzowane lub przegięte.

space

Mieczyki są uprawiane na rabatach kwiatowych i użytkowany przede wszystkim na kwiat cięty. Wcześnie ścięte, gdy rozwijają się pierwsze kwiaty, długo utrzymują się w wazonie. Stopniowo, przez 2-3 tygodnie, rozwijają coraz wyżej położone kwiaty. Dla estetyki wyglądu usuwa się, położone niżej w kłosie, przekwitłe kwiaty.

Grupy użytkowe: byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · wysokość 50-120 cm · kwitnienie: 7-10

wymagania i uprawa

Bulwy mieczyków przechowuje się przez zimę podobnie jak zwykłą ogrodową cebulę, tj. po wykopaniu dobrze dosusza w ciepłym i przewiewnym miejscu, oczyszcza, potem przechowuje w chłodzie. Szczegółowo jest to opisane dalej na stronie.
Aby nie pomieszać kolekcji, przy sadzeniu kilku odmian należy odpowiednio zanotować i oznaczyć co gdzie zostało posadzone. Niewielkie nasadzenia najlepiej robić w specjalnych „koszyczkach do kwiatów cebulowych”.
Stanowisko słoneczne, ciepłe.

space

Korzystne jest nawożenie kompostem. Jeśli nawozi się obornikiem to nie sadzić w pierwszym roku po oborniku. Przed sadzeniem stosuje się nawożenie mineralne nawozem wieloskładnikowym typu Azofoska lub innym podobnym w dawce ok. 25g/m2. Dodatkowe nawożenie azotowe lub wieloskładnikowe w podobnej dawce stosuje się pogłównie. Jednorazowo na początku wzrostu pędu kwiatostanowego lub podzielone na 2-3 dawki. Ostatnia w czasie kwitnienia.

space

sadzenie bulw

Do gruntu wysadza bulwy się w drugiej połowie kwietnia do początku maja, gdy temperatura gleby na głębokości 10-15 cm osiągnie 10°C. Nie należy zbytnio opóźniać sadzenia.

Przy amatorskiej uprawie rzędy tworzy się co 25-30 cm. Rozstawa w rzędzie jest nieco większa od obwodu sadzonej bulwy i wynosi dla dużych bulw 10-12 cm, dla małych 5-6 cm. Przy większej liczbie bulw wykopuje się rowek.

space

Głębokość sadzenia nie powinna przekraczać 3-krotnej wysokości bulwy. Zwykle maksymalnie jest to 10 cm. Płytsze sadzenie przyśpiesza kwitnienie i zwiększa liczbę bulw potomnych, jednak zwiększa ryzyko wyłamywania pędów kwiatostanowych i pogarsza ich jakość. Wymaga także większej dbałości o wilgotność gleby.

sadzenie bulwek przybyszowych

Bulwy przybyszowe wysadza się znacznie wcześniej. Są one z definicji drobne, a dłuższy okres wegetacji sprzyja większemu przyrostowi bulwy zastępczej tj. naszego plonu który zbierzemy w końcu sezonu.

space

Bulwki przybyszowe umieszcza się w rowku na głębokość 3-5 cm, nie tyle sadząc co siejąc tj. upuszczając co 3-4 cm po jednej sztuce. Nie trzeba zważać przy tym na biegunowość sadzenia; zresztą trudno byłoby taki drobiazg precyzyjnie ustawiać piętką w dół.

termin, technika wykopywania bulw i przygotowania do zimowania

Gladiolus ×hybridus (mieczyk ogrodowy)
koniec wegetacji - powstały dwie duże bulwy zastępcze, jedna drobna oraz kilkadziesiąt drobnych bulwek przybyszowych 3D||
Bulwy wykopuje się nie czekając na pełne zaschnięcie liści i pędów (można się nie doczekać przed późną jesienią), tradycyjnie wykopuje się w drugiej połowie września lub na początku października. Właściwsze jest orientowanie się porą kwitnienia. Można wykopywać 5-6 tygodni po początku kwitnienia kwitnieniu lub 2 tygodnie po przekwitnięciu całego kwiatostanu. W tym czasie mimo że liście i pędy są zielone to przyrost bulw jest już prawie zakończony. Dłuższe pozostawianie w glebie zwiększa ryzyko uszkadzania bulw przez grzyby.

space

Przed wykopywaniem lub po przycina część nadziemną do kilku cm; np. sekatorem. Po wykopaniu, można od razu spróbować, i jeśli idzie łatwo to ostrożnie wykręcić pęd z bulwy (ułatwia to suszenie), doczyścić z ziemi i usunąć zaschniętą bulwę mateczną. Jeśli nie można tych czynności wykonać od razu, to robi się je po szybkim wstępnym przesuszeniu w temperaturze > 25°C, oczyszcza się bulwy przez zerwanie zewnętrznej, zabrudzonej ziemią łuski. Odrywa starą bulwę mateczną wraz z jej korzeniami. Odrywa się bulwy przybyszowe. Większe z nich, łatwiej odpadające, zachowuje się w potrzebnej liczbie dla mnożenia. Wyłamuje stary pęd kwiatostanowy o ile jeszcze pozostał.

space

Po oczyszczeniu bulwy starannie dosusza się przez 3-4 tygodni w temperaturze ok. 25°C, w przewiewnym miejscu, tak aby zaschły wszystkie liście okrywowe („łuski”) a piętka stwardniała. Na dosuszenie mniejszych bulwek przybyszowych wystarczy kilka, kilkanaście dni.

space

przygotowanie do wiosennego sadzenia; przyśpieszanie

Sadzenie bulw jest opisane w akapicie wyżej.
Przed sadzeniem bulwy doczyszcza się, usuwając wszystkie zaschnięte łuski.

space

W amatorskich warunkach można przyśpieszyć kwitnienie dużych bulw mieczyków o około 2-3 tygodnie jeśli rozpocząć wegetację w marcu, w doniczkach, w temperaturze <20°C. Na początku maja, już podrośnięte rośliny, ostrożnie wysadza się wraz z bryłą ziemi do gruntu.

rozmnażanie mieczyków

Rozmnażanie wegetatywne jest jedynym sposobem rozmnażania odmian ozdobnych mieczyka.
Rozmnażanie z nasion jest stosowane tylko w pracy hodowlanej. Tj. gdy celem jest wyprowadzenie nowych odmian. Rozmnażanie odmian ozdobnych z nasion nie przynosi rezultatu. Potomstwo ma bliżej nie określone, nieprzewidywalne cechy. Nie powtarza cech rodziców. Przy rozmnażaniu z nasion wysiewa się je w kwietniu bezpośrednio do inspektu.
Najprostszym sposobem rozmnażania wegetatywnego jest wykorzystanie bulw. W miejsce jednej sadzonej wiosną bulwy powstaje do jesieni nowa (zwykle) większa bulwa zastępcza, czasem są to dwie lub większa liczba bulw zastępczych (jest ich tyle ile pędów wyrosło z posadzonej bulwy). Są one z reguły ±silnie spłaszczone.

space

Poważny wzrost ilości egzemplarzy można uzyskać dzięki bulwom przybyszowym. Tworzą się one w pobliżu bulwy matecznej, na końcach podziemnych rozłogów. Ich liczba waha się od kilku do ponad tysiąca sztuk; rozmiar od milimetra do nieco ponad 10 mm; są zwykle dłuższe niż szersze. Najlepiej rozwinięte i dojrzałe, najwartościowsze dla rozmnożeń, mają tendencję do łatwego odrywania się od rozłogów podczas jesiennego wykopywania i oczyszczania bulw. Dla uzyskania dużych bulw zdolnych do pełnowymiarowego kwitnienia potrzeba 2-4 lat uprawy.

space

cięcie kwiatów

Mieczyki są uprawiane głównie z myślą o cięciu na kwiat. Kwiatostany tnie się na samym początku kwitnienia. Z uwagi na budowę pędu trudno to zrobić bez uszkadzania liści.

space

Ważne jest aby cięcie pędu w możliwie niewielkim stopniu ograniczało powierzchnie asymilacyjną rośliny.

space

Kwiatostanów nie wolno przetrzymywać na płasko na świetle bo szybko wyginają się ku górze. Należy możliwie szybko umieścić je pionowo w wazonie z wodą.

bulwa i cykl życiowy mieczyka

Kwiatostan jest kłosem jednostronnym, zwykle liczy kilkanaście kwiatów. Owoc to torebka trójdzielna, pękająca od szczytu do nasady. Nasiono to orzeszek, oskrzydlony u odmian ogrodowych.
Bulwy mieczyków to zgrubiała nasada pędu. Jest ona okryta łuską z liścia podziemnego. Bulwa zawiera w sobie tkanki spichrzowe i pąki pędów.

space

Bulwy zastępcze rosną najintensywniej w czasie kwitnienia i krótko po nim. W 3 tygodnie po kwitnieniu bulwy zaczynają stopniowo przechodzić w stan spoczynku. W tym czasie tkanka korkowa odcina starą bulwę która zamiera.

space

W czasie wzrostu nowego pędu, u podstawy powstającej bulwy zastępczej, tworzy się drugi, nowy okółek korzeni. Z nasady liści podziemnych wyrastają podziemne rozłogi na końcu których tworzą się dodatkowe bulwy przybyszowe (w liczbie od kilku sztuk do ponad tysiąca).

space

odmiany

W handlu funkcjonują takie nazwy jak: mieczyk wielkokwiatowy, mieczyk motylkowaty, mieczyk egzotyczny, mieczyk miniaturowy.
W praktyce kolekcjonerskiej, wśród mieczykowych pasjonatów, prowadzi się bardzo subtelną klasyfikację odmian:
Odmiany ozdobne mieczyków są wielokrotnymi mieszańcami różnych południowoafrykańskich gatunków mieczyków.

space

Większość współcześnie uprawianych odmian to tzw. mieczyki wielkokwiatowe, są okazałe, kłos jest gęsty z dużą liczbą naraz rozkwitłych kwiatów. Rzadziej spotyka się inne grupy odmian lub odmiany ±prymitywne. Np. mieczyki pierwiosnkowe (Primulinus) mają cechy bliższe jednemu z ważnych gatunków rodzicielskich Gladiolus primulinus (Gladiolus dalenii), dziedziczą po nim ±zagięty górny listek okwiatu (górny płatek); bardziej prymitywne odmiany tej grupy mają stosunkowo luźny kłos i mniejsze kwiaty. Mieczyki motylkowe (Butterfly, Schmetterling) są niższe i wcześnie kwitną. Mieczyki miniaturowe mogą być o połowę niższe od wielkokwiatowych, osiągają 60-70 cm wysokości. Wiele nowych odmian ma płatki o szczególnej fakturze, ±pomarszczone, określane są jako fryzowane, gofrowane, karbowane a w handlu oferowane są jako mieczyki egzotyczne.

space

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 20120000.C28_12.12 - Gladiolus ×hybridus (mieczyk ogrodowy); ogród, Wrocław
120000-C28_12
leg. Marek Snowarski
/ogród, Wrocław/
/cv. Priscilla/ #7
znalezisko 20120000.C27_12.12 - Gladiolus ×hybridus (mieczyk ogrodowy); ogród
120000-C27_12
leg. Marek Snowarski
/ogród/
/cv. Fidelio/ #5
znalezisko 20120000.C37_12.12 - Gladiolus ×hybridus (mieczyk ogrodowy); ogród, Wrocław
120000-C37_12
leg. Marek Snowarski
/ogród, Wrocław/
/cv. Atom/ #15