owoc

owocek

Owoc powstaje z rozrośniętej ściany zalążni która tworzy owocnię i zawiera jedno lub więcej nasion;
jest to tzw. owoc właściwy.

space

Gdy owoc nie zawiera nasion mamy do czynienia ze zjawiskiem partenokarpii.

space

Podział owoców opiera się na charakterze owocni u dojrzałych owoców.

owoc suchy pękający

W owocach suchych pękających po dojrzeniu ich sucha owocnia pęka uwalniając nasiona.

space

owoc suchy niepękający

Owoce suche niepękające charakteryzują się tym, że po dojrzeniu sucha owocnia nie pęka i osłania jedno nasiono w swoim wnętrzu.

space

owoce mięsiste

Owoce mięsiste - po dojrzeniu mają przynajmniej część owocni mięsista, zwykle owocnia nie pęka. Należą tu takie typy owoców jak: jagoda, pestkowiec (pestczak).

space

Owoce występują u okrytozalążkowych. Nasiona nagozalążkowych mogą być umieszczone w tworach podobnych do owoców:

space

jagoda

Cucubalus baccifer (wyżpin jagodowy)
przekroj
Jagoda to rodzaj owoca mięsistego z wieloma (rzadzo z jednym) nasionami otoczonymi twardą łupiną.

karpofor

Conium maculatum
Karpofor trzonek na którym owoc jest wyniesiony ponad inne części kwiatu

space

odpowiednio termin gymnofor dotyczy trzonka na którym jest wyniesiony słupek

łuszczyna

łuszczynka

Łuszczyna to typ owoca suchego, pękającego, wydłużonego (przynajmnie 3 do 5 × dłuższy niż szerszy), zbudowanego z dwóch zrośniętych owocolistków z błoniastą fałszywą przegrodą pośrodku; taki sam owoc ale bardziej krępy (do 3 × tak długi jak szeroki) to łuszczynka;

space

łuszczyna przewęzista składa się z poprzecznie przewężonych członów, np. u rzodkiew świrzepa (Raphanus raphanistrum)

mieszek

lat. folliculus, folikul; cz. měchýřek
lat. folliculus, folikul; cz. měchýřek
Caltha palustris
otwarte mieszki, nasiona (C.p. s.s.)
Owoc suchy pękający, wielokomorowy, z wieloma nasionami. Powstaje z zalążni zbudowanej z jednego owocolistka i pęka wzdłuż brzusznego szwu — brzegu owocolistka.
Np. knieć błotna (Caltha palustris).

orzech

lat. nux; cz. ořišek

orzeszek

Mowszowicz stosuje termin orzeszek dla niełupek tworzonych z jednego owocolistku.
Orzech to owoc suchy, niepękający, jednonasienny, z owocnią silnie zdrewniałą i niezrośniętą z nasieniem.

space

niełupka

lat. achenium; niem. Achäne; cz. nažka
Arctium tomentosum (łopian pajęczynowaty)
niełupki w koszyczku
Jeśli łupina nasienna jest gruba i silnie zdrewniała to analogicznym owocem jest orzech.
Niełupka to rodzaj owocu suchego niepękającego z jednym nasieniem, niezrośniętym z owocnią, która jest błoniasta lub skórzasta, stosunkowo cienka. Jeśli niełupka ma skrzydlaste wyrostki to taki owoc nazywamy skrzydlakiem.

space

Mowszowicz stosuje termin orzeszek w odniesieniu do niełupek utworzonych z jednego owocolistka (np. jaskier (Ranunculus), pięciornik (Potentilla), zawilec (Anemone)).

pappus

lat. pappus; cz. chmýr

puch kielichowy

Włoski, szczecinki lub rąbki, powstałe z przekształconego kielicha. Występują na owocach i zalążniach u gatunków w rodzinie astrowate s.l. (Asteraceae) i kozłkowatych (Valerianaceae).

osnówka

owoc pozorny, owoc szupinkowy

przynajmniej w części tworzą się przez rozrost innych części niż słupek; określa się je także terminem owoce szupinkowe a część owoca pochodzenia pozasłupkowego to szupinka;

space

u nasady owocu mogą występować mniej lub bardziej trwale z nim zrośnięte miseczki lub okrywy utworzone przez rozrośnięte przykwiatki

owocostan

owocostan powstaje przez zrośnięcie owoców w jednym kwiatostanie

owoc zbiorowy, owoc złożony

powstaje przez zrośnięcie wielu owocków jednego kwiatu (o wielu słupkach), np. u malina, jeżyna (Rubus);

space

partenokarpia

Zjawisko partenokarpii to rozwój owocu bez zapylenia i rozwoju nasion - częste i pożądane (oraz świadomie prowokowane) u odmian uprawianych (np. uprawiane szklarniowe "wężowe" ogórki, pomidory "malinówki", bezpestkowe winogrona).

perykarp

- patrz owocnia

pestka

pestkowiec, pestczak

rozłupnia

rozłupka

Rozłupnia to rodzaj owocu złożonego, suchego, rozpadającego się rozłupki.

space

Owoca selerowatych (Apiaceae) są przykładem dwuczęściowej rozłupni z rozłupkami osadzonymi zwykle na karpoforze.

skrzydlak

Owoc suchy niepękający, orzech lub niełupka którego owocnia jest rozszerzona w skrzydlaste wyrostki pomagające w przenoszeniu, zwykle na niewielkim dystansie, przez wiatr.

space

strąk

szupinka

lat. cupula, involucrum; cz. číška
Szupinka (miseczka owocowa) to część owocu w owocach pozornych powstała przez rozrost innych części niż zalążnia, np. w jabłku szupinką jest cała część mięsista (poza skórzastymi łuskami komory nasiennej) powstała przez rozrost dna kwiatowego;

space

miseczka żołędzia (owoc dąb (Quercus)) jest szupinką powstałą z listków okrywy

szyszkojagoda

torebka

lat. capsula; ang. capsule; niem. Kapsel; cz. tobolka

puszka

Lychnis flos-cuculi
torebka otwierająca się ząbkami
Hyoscyamus niger (lulek czarny)
puszka po usunięciu połowy okrywającego ją kielicha
Papaver somniferum
z otworkami
Torebka to rodzaj owoca suchego pękającego zbudowanego z dwóch lub większej liczby owocolistków. Może być jedno (bez przegrody lub z przegrodą niepełną) lub wielokomorowa, jedno lub wielonasienna. Otwiera się ząbkami (goździkowate (Caryophyllaceae)), klapami (kokorycz (Corydalis)), szczelinami (np. szczawik zajęczy (Oxalis acetosella)), otworkami (np. mak (Papaver)) lub wieczkiem (taka torebka jest nazywana puszką).

ziarniak

Nasiona

nasienie, nasiono

Nasienie („nasiono”) powstaje z zalążka u roślin nasiennych (okrytozalążkowych i nagozalążkowych). Służy do rozmnażania się i jest też formą przetrwalnikową.

space

łupina nasienna

lat. testa; niem. Samenschale; ang. testa; cz. osemeni
Łupina nasienna to zewnętrzna część nasienia powstała z osłonek zalążka, osłania zarodek i elementy spichrzowe nasienia. Łupina nasienna jest z reguły sucha, skórzasta lub twarda, jednak dość cienka.

zarodek

część nasienia będąca młodą rośliną

elajosom, ciałko mrówcze

· wyrostek przy nasieniu, bogaty w tłuszcze i białki, który zachęca owady (głownie mrówki) do zabrania nasienia jako pokarmu do gniazda, podczas transportu nasiono jest gubione lub wyrostek jest zjadany i owad traci zainteresowanie nasionem i je porzuca

space

· elajosomy przy nasionach są często spotykane w wielu rodzinach roślin - np. u śnieżyczka przebiśnieg (Galanthus nivalis), w rodzinach fiołkowate (Violaceae), goździkowate (Caryophyllaceae) i innych

myrmekochoria, mrówkosiewność

rozsiewanie nasion z pomocą mrówek

space

anemochoria

rozsiewanie nasion z pomocą wiatru

space

owocnia

lat. pericarpium; cz. oplodi, perikarp

egzokarp

endokarp

mezokarp

Owocnia to ściana owocu osłaniająca znajdujące się wewnątrz nasiono. Owocnia powstaje przez rozwój ściany zalążni.

space

Zewnętrzna warstwa owocni (egzokarp) jest zwykle cienka i tworzy skórkę owocu, środkowa (mezokarp) może być mięsista i znacznej grubości (np. u pestkowców), wewnętrzna warstwa (endokarp, wowocnia) u owoców typu pestkowca jest gruba, twarda i zdrewniała tworząc pestkę.