atlas-roslin.pl

Allium porrum L. [🔉l·li·um *]

czosnek por, por
Allium ampeloprasum L. var. porrum (L.) Gay [🔉l·li·um *]
autorzy i statusy taksonu są widoczne na szerszym ekranie 🛈
Allium porrum (czosnek por)
XL
odm. Carentan 3
Allium porrum
Allium porrum (czosnek por)
cechy diagnostyczne w kluczu:Allium (czosnek)kl 1041

właściwości i zastosowanie

wymagania uprawa Allium porrum (czosnek por)
Takson uprawiany.[491]
🌱
Por jest używany głównie jako warzywo przyprawowe.

Wartość energetyczna wynosi średnio 24-47kcal/100 g. Średnia zawartość białka 1.7-2.2g/100 g, tłuszczu 0.3g/100 g, węglowodanów 3-10g/100 g.

Zawiera sporo fosforu i wapnia. Witamin niewiele.Por jest używany głównie jako warzywo przyprawowe.

space

Zawiera sporo fosforu i wapnia. Witamin niewiele.

uprawa

Masa tysiąca nasion wynosi 2.5-2.9 g, w jednym gramie znajduje się 350-400 nasion.

Nasiona zachowują zdolność kiełkowania przez 2-4 lata.

Allium porrum (czosnek por)
przekrój poprzeczny, głąbik pełny
Allium porrum (czosnek por)
Por najczęściej jest uprawiany z rozsady. Ale może być też uprawiany z siewu do gruntu na miejsce stałe. Amatorsko bywa rozmnażany przez cebulki boczne tworzone w specyficznych warunkach.

Stosuje się różne terminy siewu w zależności od tego czy chce się uzyskać warzywa na wczesny zbiór pęczkowy w lipcu/sierpniu, zbiór jesienny, czy uprawa ma charakter poplonu zimującego.

Uprawa z rozsady wygląda podobnie jak w przypadku cebuli. Produkcja rozsady trwa 8-10 (16) tygodni i wysadza się ją w okresie od kwietnia do lipca. Lepsze wyniki uzyskuje się sadząc starszą rozsadę niż młodą. Może być nawet grubości ołówka.

Siew przeprowadza się odpowiednio wcześniej tj. od lutego do kwietnia. Nasiona najlepiej kiełkują w temperaturze 16-18°C; kiełkują wolno, po 10-20 dniach. Siewek nie pikuje się, dlatego sieje się rzadko. Można też produkować grupową rozsadę, po 3 rośliny w doniczce. Aby ją uzyskać wysiewa po 4-5 nasion do doniczek o średnicy 4 cm.

Przed sadzeniem rozsady należy ją zahartować. Korzenie i liście nie powinny być skracane, bo obniża to plon.Por najczęściej jest uprawiany z rozsady. Ale może być też uprawiany z siewu do gruntu na miejsce stałe. Amatorsko bywa rozmnażany przez cebulki boczne tworzone w specyficznych warunkach.

space

Uprawa z rozsady wygląda podobnie jak w przypadku cebuli. Produkcja rozsady trwa 8-10 (16) tygodni i wysadza się ją w okresie od kwietnia do lipca. Lepsze wyniki uzyskuje się sadząc starszą rozsadę niż młodą. Może być nawet grubości ołówka.

space

Przed sadzeniem rozsady należy ją zahartować. Korzenie i liście nie powinny być skracane, bo obniża to plon.

Allium porrum (czosnek por)
okrywa młodego kiwatostanu
Rozstawa rzędów wynosi 30-45 cm. Gęstość w rzędzie zależy od przeznaczenia uprawy. Przy wczesnym zbiorze pęczkowym odległość roślin wynosi 7-10 cm, przy późniejszym 12-15 cm, dla porów zimujących stosuje się odległość 15-20 cm.

Rozsadę sadzi się zagłębiając na 6-8 cm. Można sadzić grupowo po 2-3 rośliny, co zwiększa plon ale poszczególne cebule są wątlejsze i różnią się wielkością.Rozstawa rzędów wynosi 30-45 cm. Gęstość w rzędzie zależy od przeznaczenia uprawy. Przy wczesnym zbiorze pęczkowym odległość roślin wynosi 7-10 cm, przy późniejszym 12-15 cm, dla porów zimujących stosuje się odległość 15-20 cm.

space

Przy uprawie z siewu na miejsce stałe nasiona wysiewa się od końca marca do końca kwietnia, w rozstawie rzędów 30-45 cm. Uzyskane w ten sposób cebule pora są krótsze a plon niższy niż w przypadku uprawy z rozsady.

Nasiona wysiewa się na głębokości 1-2 cm. Nasiona zaczynają kiełkować w temperaturze 3-4°C.Przy uprawie z siewu na miejsce stałe nasiona wysiewa się od końca marca do końca kwietnia, w rozstawie rzędów 30-45 cm. Uzyskane w ten sposób cebule pora są krótsze a plon niższy niż w przypadku uprawy z rozsady.

space

Uprawa z cebulek jest ciekawostką dla amatorów. Dla uzyskania cebulek bocznych, w drugim roku uprawy usuwa się pęd kwiatostanowy. Cebulki używa się do rozmnażania wegetatywnego podobnie jak w przypadku prawdopodobnego dzikiego przodka pora - cebuli perłowej (Allium ampeloprasum).Uprawa z cebulek jest ciekawostką dla amatorów. Dla uzyskania cebulek bocznych, w drugim roku uprawy usuwa się pęd kwiatostanowy. Cebulki używa się do rozmnażania wegetatywnego podobnie jak w przypadku prawdopodobnego dzikiego przodka pora - cebuli perłowej (Allium ampeloprasum).

zmianowanie

Por, ze względu na wspólne choroby, nie powinien być uprawiany po innych warzywach cebulowych.

Przy późnej uprawie pora (rozsada sadzona na przełomie czerwca i w pierwszej połowie lipca) można w przedplonie uprawiać liczne warzywa wczesne.

Por może być uprawiany współrzędnie z marchwią i pietruszką na wczesny zbiór pęczkowy, rzodkiewką lub sałatą. Najlepiej gdy te warzywa są uprawiane w międzyrzędziach pora.Por, ze względu na wspólne choroby, nie powinien być uprawiany po innych warzywach cebulowych.

space

Por może być uprawiany współrzędnie z marchwią i pietruszką na wczesny zbiór pęczkowy, rzodkiewką lub sałatą. Najlepiej gdy te warzywa są uprawiane w międzyrzędziach pora.

wymagania

Wymagania cieplne są niskie. Najlepiej rośnie w temperaturze kilkunastu °C. W temperaturach powyżej 20°C nie przyrasta. Wyrośnięte rośliny są odporne na spadki temperatury poniżej zera. Niektóre odmiany mogą zimować w gruncie, pod okrywą śnieżną, znosząc temperaturę do -15°C. Przy długotrwałych chłodach i długim dniu mogą wytwarzać pędy kwiatostanowe w pierwszym roku wegetacji.

System korzeniowy pora jest silnie rozwinięty ale stosunkowo płytki. Wymagania wodne są wysokie, najwyższe w czasie kiełkowania i wschodów oraz latem i jesienią w okresie tworzenie zgrubiałej łodygi rzekomej. Wymagania cieplne są niskie. Najlepiej rośnie w temperaturze kilkunastu °C. W temperaturach powyżej 20°C nie przyrasta. Wyrośnięte rośliny są odporne na spadki temperatury poniżej zera. Niektóre odmiany mogą zimować w gruncie, pod okrywą śnieżną, znosząc temperaturę do -15°C. Przy długotrwałych chłodach i długim dniu mogą wytwarzać pędy kwiatostanowe w pierwszym roku wegetacji.

space

Optymalne są gleby średnio zwięzłe, o dobrej strukturze. Odczyn zbliżony do obojętnego. Wymagania nawozowe są wysokie.

Wymagania świetlne są bardzo wysokie. Nie znosi zacienienia. W warunkach długiego dnia, w drugim roku wegetacji, kwitnie i po wydaniu nasion zamiera.Optymalne są gleby średnio zwięzłe, o dobrej strukturze. Odczyn zbliżony do obojętnego. Wymagania nawozowe są wysokie.

space

zbiór i przechowywanie

Allium porrum
młode rośliny
Zbiór przeprowadza się w różnych terminach zależnie od zamierzonego sposobu użytkowania. Możliwości to:
· zbiór młodych roślin na bezpośrednie spożycie latem i jesienią,
· zbiór na użytek zimowy przeprowadza się przed zamarznięciem gleby, w listopadzie, można je przechowywać w temperaturze zbliżonej do zera przesypane wilgotnym piaskiem lub zadołowane
· zbiór pozimowy wczesny przeprowadza się w marcu/kwietniu, w tym czasie rośliny jeszcze nie regenerują się i nie przyrastają po zimowaniu,
· zbiór pozimowy późny można przeprowadzać na początku maja, najdalej do połowy maja (nim zaczną tworzyć pęd kwiatostanowy), w tym czasie rośliny są zregenerowane po zimie i mogą znacznie urosnąć.Zbiór przeprowadza się w różnych terminach zależnie od zamierzonego sposobu użytkowania. Możliwości to:
· zbiór młodych roślin na bezpośrednie spożycie latem i jesienią,
· zbiór na użytek zimowy przeprowadza się przed zamarznięciem gleby, w listopadzie, można je przechowywać w temperaturze zbliżonej do zera przesypane wilgotnym piaskiem lub zadołowane
· zbiór pozimowy wczesny przeprowadza się w marcu/kwietniu, w tym czasie rośliny jeszcze nie regenerują się i nie przyrastają po zimowaniu,
· zbiór pozimowy późny można przeprowadzać na początku maja, najdalej do połowy maja (nim zaczną tworzyć pęd kwiatostanowy), w tym czasie rośliny są zregenerowane po zimie i mogą znacznie urosnąć.
Pory podkopuje się, usuwa zewnętrzne uszkodzone i zażółcone liście, skraca korzenie i liście.Pory podkopuje się, usuwa zewnętrzne uszkodzone i zażółcone liście, skraca korzenie i liście.

odmiany

🌸
🔆 miejsce:  słoneczne • chłodne
💧 woda: gleba dostatecznie wilgotna • nie znosi przesuszania
☷ gleba: żyzna • przeciętna ogrodowa
Są dwie zasadnicze grupy odmian: przeznaczone do uprawy letniej i do uprawy jako poplon zimujący.

Odmiany letnie mają krótszy okres wegetacji, są delikatniejsza i mniej odporne na niskie temperatury.

Odmiany zimowe mają dłuższy okres wegetacji (150-170 dni) i mogą zimować pod okrywą śnieżną.Są dwie zasadnicze grupy odmian: przeznaczone do uprawy letniej i do uprawy jako poplon zimujący.

space

Odmiany zimowe mają dłuższy okres wegetacji (150-170 dni) i mogą zimować pod okrywą śnieżną.

🌱 Sadzenie, wysiew, rozmnażanie (główna/preferowana metoda):

rozstawa: 45 – 30 × 7 – 20 cm
wysiew nasion do gruntu [koniec marca - koniec kwietnia]
wysiew nasion na rozsadę [luty-kwiecień; wysadzanie kwiecień-lipiec]

🌱🌸
opcje Bazaru

odmiany (form i odmian #14) analiza dostępności nasion

  • ◑ Bulgaarse ReuzenStarozagorski Kamush — wczesna, bardzo plenna, szybko rosnąca, na zbiór wczesnoletni i jesienny, na użytek świeży i do suszenia lub mrożenia; na zbiór jesienny możliwy wysiew do gruntu 20-40 × 10-15 cm; wrażliwa na przymrozki; liście jasnozielone #4
  •    ‘bez odmiany
  • ○  ‘Albos — średnio wczesna, na zbiór letni lub jesienny (wysiew do gruntu od połowy kwietnia do maja), mrozoodporność umiarkowana; długi odcinek wybielony (ok. 35cm) #2
  • ▫  ‘Baca — późna, do zbioru jesiennego i późnojesiennego, bardzo plenna, duży udział plonu handlowego; pokrój półwzniesiony, ulistnienie słabo zwarte, liście średniej długości, szerokie, zielone, silnie owoszczone, łodyga rzekoma długa (ponad 20cm), średnio gruba, bez zgrubienia cebulowego; większa oporność na rdzę pora
  • ○  ‘Bartek — późna, ok. 244 dni od siewu do zbioru, plenna, dobrze zimująca w polu i odrastająca wiosną, z dużymi przyrostami umożliwiającymi zbiór do późnej wiosny; liście długie, szarozielone, łodyga rzekoma 9-10 cm, średnica 2.5-3.5 cm #2
  • ▫  ‘Bluventia
  • ▫  ‘Carentan — późna, ok. 250 dni od siewu do zbioru, plena, dobrze zimująca w polu, wiosną dobrze odrastająca umożliwia zbiory do późnej wiosny; liście długie, zielone, łodyga rzekoma walcowata, średniej długości i grubości, można uprawiać w bruzdach i stopniowo obsypywać dla uzyskania dłuższej łodygi rzekomej
  • ○  ‘Golem — wczesna, okres wegetacji 155-165 dni, na zbiór letni i jesienny, dla przetwórstwa i do bezpośredniego spożycia; łodyga rzekoma dobrze wybielona, 40-45 cm długości #2
  • ▫  ‘Janosik — odmiana późnojesienna i zimowa, plenna, może zimować w polu, na świeży rynek i dla przetwórstwa; pokrój półwzniesiony, liście zwarte, średniej długości, szerokie, ciemnozielone, silnie owoszczone; duża tolerancja wobec rdzy pora; łodyga rzekoma 14 cm długości i 2.5-3 cm średnicy
  • ▫  ‘Jolant
  • ○  ‘Juhas — średnio późna, do zbioru jesiennego i późnojesiennego; pokrój półwzniesiony, ulistnienie średnio zwarte, liście szerokie, zielone, średnio owoszczone; łodyga rzekoma 14-16 cm długości, stosunkowo gruba (2.5-4cm), z dużym udziałem roślin o średnicy ponad 4 cm, zgrubienie cebulowe słabo zaznaczone #2
  •    ‘October — średnio późna, bardzo plenna, na zbiór jeseinny; liście ciemnozielone, część wybielona długa (30-35cm); wytrzymuje do -10°C
  • ▫  ‘Parizade — wczesny
  • ◑ ‘Starozagorski Kamush’ (Bulgaarse Reuzen) — wczesna, bardzo plenna, szybko rosnąca, na zbiór wczesnoletni i jesienny, na użytek świeży i do suszenia lub mrożenia; na zbiór jesienny możliwy wysiew do gruntu 20-40 × 10-15 cm; wrażliwa na przymrozki; liście jasnozielone #4
  • ○  ‘Tango — późna, bardzo plenna, na zbiór jesienny, polecana na zbiór pęczkowy, znosi do -10°C #2

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 00010000.A015.bl - Allium porrum (czosnek por)
A015
leg. Barbara Łotocka #3
znalezisko 20050600.4.bl
050600-4
leg. Barbara Łotocka #3
znalezisko 20050710.4.bl
050710-4
leg. Barbara Łotocka #1
znalezisko 20190602.2.konrad_kaczmarek - Allium porrum (czosnek por); woj. łódzkie, pow. sieradzki, Sieradz
190602-2
leg. Konrad Kaczmarek
/woj. łódzkie, pow. sieradzki, Sieradz/ #2