cebula

czosnek cebula · cebula, cebula zwyczajna · Allium cepa L.

uprawa, siew, sadzenie

Cebula jest uprawiana z siewu w cyklu jednorocznym lub dwuletnim (w drugim roku z drobnych cebul - dymki).
Okres trwałości nasion to 2-3 lata. Silnie wysuszone nasiona, przechowywane hermetycznie, mogą zachować zdolność kiełkowania znacznie dłużej.
Masa tysiąca nasion wynosi 2.7-4g. W jednym gramie jest 250-370 nasion.
Allium cepa (czosnek cebula)
w fazie kwitnienia (II rok uprawy); pędy kwitostanowe i kwiatostany
Allium cepa
uprawa
Cebulę uprawia się: z siewu nasion wprost do gruntu, z rozsady, z wysadzania drobnych cebul (dymki), w niektórych przypadkach możliwa jest uprawa ozima.

Wysiew nasion do gruntu daje dobre rezultaty w rejonach Polski z długim okresem wegetacji, na glebach nie podmokłych, o dobrej strukturze i starannie przygotowanych, nie zaskorupiających się, dostatecznie wilgotnych.

space

Przy ręcznej uprawie stosuje się odległość rzędów 20-30 cm, w rzędzie rośliny zostawia się co 2-3 cm. Sieje się na głębokość 1-2 cm. W okresie wschodów należy przeciwdziałać zaskorupianiu się gleby.

space

Uprawa z rozsady pozwala uzyskać większe i bardziej wyrównane cebule oraz uprawiać z powodzeniem w rejonach o krótkim okresie wegetacji. Nasiona na rozsadę wysiewa się w drugiej połowie marca. Najlepiej kiełkują w temperaturze ok. 18°C.

space

Uprawa z dymki jest możliwa w cyklu dwuletnim. W pierwszym roku uzyskuje się drobne cebule z gęstego siewu nasion wprost do gruntu, w kwietniu do początku maja. Cebule wyrywa się i dosusza po częściowym żółknięciu i załamaniu szczypioru. Cebule przeznaczone do wysadzenia w przyszłym roku powinny mieć 5-25 mm średnicy. Większe są niepożądane bo łatwo zwykle wybijają w pęd kwiatostanowy (pośpiechowatość). Aby uniknąć pośpiechowatości należy przechowywać dymkę w temperaturze ponad 20°C lub w temperaturze ok. 0°C.

space

Uprawa z siewu ozima. Do takiej uprawy nadają się niektóre odmiany krótkiego dnia. Nasiona wysiewa się w połowie sierpnia, przed zimą powinny mieć 3-5 liści. Znoszą kilkunastostopniowe mrozy nieprzykryte śniegiem. Zbiera się w kolejnym roku bardzo wcześnie, na przełomie czerwca/lipca, a na pęczki nawet w początkach maja.

Ważne jest zwalczanie chwastów. Z jednej strony cebula sprzyja zachwaszczeniu z uwagi na powolne wschody i małe pokrycie, z drugiej silnie negatywnie reaguje na zachwaszczenie.

zmianowanie

Cebulę można uprawiać po sobie w przypadku gdy nie występuje głownia cebuli lub węgorek niszczyk. W przypadku występowania głowni jest możliwa uprawa po sobie ale z dymki. Optymalnie jednak zachowywać 3-4 letnią przerwę.

space

wymagania

Allium cepa (czosnek cebula)
odm. Augusta
Cebula jest rośliną długiego dnia, wtedy tworzy zgrubiałą cebulę. W warunkach krótkiego dnia tworzy dużą masę zielonych liści, bez wyraźnego zgrubienia. Cecha te jest w różnym nasileniu wyrażona u odmian.
Cebula ma stosunkowo płytki system korzeniowy.

Cebula jest dość dobrze przystosowana do uprawy w naszym kraju. Gorsze warunki są jedynie w rejonach o krótkim okresie wegetacji.

space

Okres formowania zgrubiałych cebul konieczny jest długi dzień, optymalne są temperatury nieco wyższe, do 21°C. W razie suszy wskazane jest nawadnianie. Zbyt wysokie temperatury w tym okresie powodują szybkie kończenie fazy wzrostu cebul, które są drobniejsze a plon mniejszy.

space

Wymagania wodne w okresie całego okresu wegetacji są wysokie z uwagi na płytki i słaby system korzeniowy, poza ostatnim okresem rozwoju tj. po załamaniu szczypioru i w czasie dojrzewania cebul.
Nawadnianie w suchych okresach czerwca i lipca znacznie podnosi plon.

Wymagania glebowe są dość wysokie, zwłaszcza jeśli chodzi o pojemność wodną i strukturę. Nie mogą być podmokłe. Przy uprawie z siewu gleba nie może być ciężka, zaskorupiająca się. Z dymki można uprawiać na słabszych glebach.
Optymalny odczyn jest zbliżony do obojętnego.

space

zbiór i przechowywanie

Allium cepa (czosnek cebula)
Allium cepa
Cebulę użytkuje się na trzy sposoby.

space

Na cebulę do konsumpcji jesienią zbiera się w fazie pełnej dojrzałości, tj. po samoistnym załamaniu i zaschnięciu szczypioru. Można wtedy uzyskać większe cebule, ponieważ znaczny wzrost następuje w czasie zasychania szczypioru i przenoszenia składników pokarmowych do mięsistych łusek. Gorzej się jednak przechowują z uwagi na spękane i luźniejsze łuski okrywowe oraz łatwość wybijania w szczypior. Do szybkiej konsumpcji należy przeznaczać tzw. cebule bączyste tj. których szczypior zasechł bez załamania się. Takie cebule wybitnie źle się przechowują.

space

Na długie przechowywanie zbiera się cebule nieco wcześniej. W fazie niepełnej dojrzałości, gdy około połowa ma załamany szczypior i 2-3 łuski okrywające. Takie cebule mają ściślej przylegające łuski ochronne i rzadziej wybijają w szczypior.

space

Po wyrwaniu dosusza się cebule przez okres tygodnia do dwóch. Najlepiej robić to w ażurowych skrzyniach aby osłonić cebule przez słonecznymi poparzeniami. Po wyschnięciu odcina się szczypior kilka cm ponad cebulą.

Najlepiej przechowuje się cebulę w niskiej temperaturze ok. 0°C w umiarkowanie wilgotnym powietrzu.

wartość

Część użytkowa cebuli to zgrubiałe pochwy liściowe i zawiązki liści skupione na silnie skróconym, guzikowatym pędzie - piętce.
Wartość energetyczna cebuli to ok. 48kcal/100g. Zawartość białka 1.4g/100g, węglowodanów 5-9g/100g, tłuszczu 0.1g/100g. Związki siarki, nadające ostrość i zapach cebuli mają działanie przeciwbakteryjne.

space

Grupa użytkowa: warzywa

odmiany

Cechami odmianowymi są kształt i wielkość cebuli, barwa łusek (typowe żółtawe, srebrne, filetowe), zdolność do uprawy ozimej lub przechowywania. Odmiany różnią się stopniem ostrości, odmiany sałatkowe są stosunkowo łagodne w smaku, o soczystym i kruchym miąższu.

space

Analiza dostępności nasion (form i odmian #18):
cebula biała: ‘Agostana’
cebula czerwona: ‘Karmen’ (czerwona) · ‘Red Baron’ · ‘Wenta’ (czerwona)
• bez odmiany · szalotka · ‘Ailsa Craig’ (olbrzymia, dość łagodna) · ‘Augusta’ (zimująca = ozima) · ‘Czerniakowska’ · ‘Exhibition’ · ‘Hiberna’ (cebula zimująca) · ‘Jambalaya’ (żółta spłaszczona) · ‘Rawska’ · ‘Sława Ożarowa’ · ‘Sochaczewska’ · ‘Supra’ · ‘Triumf F1’ · ‘Unico F1’ · ‘Wolska’

wyróżnione grupy odmian cebuli zwyczajnej i cebula siedmiolatka

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 00010000.A010.bl - Allium cepa (czosnek cebula)
bl.A010
leg. Barbara Łotocka #11
znalezisko 20130000.W19_13.13 - Allium cepa (czosnek cebula); Wrocław
130000-W19_13
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/
/cv. Alibaba/ #1
znalezisko 20130000.W18_13.13 - Allium cepa (czosnek cebula); Wrocław
130000-W18_13
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/
/cv. Ailsa Craig/ #1
znalezisko 20130000.W20_13.13 - Allium cepa (czosnek cebula); Wrocław
130000-W20_13
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/
/cv. Karmen/ #2
znalezisko 20130000.W17_13.13 - Allium cepa (czosnek cebula); Wrocław
130000-W17_13
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/
/cv. Augusta/ #2