antropofit zadomowiony we florze polskiej [24]
· kenofit, zadomowiony, inwazyjny [234]

Helianthus tuberosus L.

słonecznik bulwiasty topinambur
Helianthus tuberosus
pokrój; 17.09.2006, Ogród Botaniczny we Wrocławiu; copyright © by Jacek Soboń
Helianthus tuberosus
kwiat, widok od dołu
Helianthus tuberosus
kwiat
Helianthus tuberosus (słonecznik bulwiasty)
Helianthus tuberosus (słonecznik bulwiasty)
Helianthus tuberosus (słonecznik bulwiasty)
Helianthus tuberosus (słonecznik bulwiasty)
Helianthus tuberosus (słonecznik bulwiasty)
XL
cechy diagnostyczne w kluczu:Helianthus (słonecznik)kl 5760

występowanie

Helianthus tuberosus (słonecznik bulwiasty)
wystepowanie
o mapie występowania
Inwazyjność i/lub kategorie obcego elementu flory (Tokarska-Guzik et al.) [234]:

- zadomowiony, inwazyjny w skali kraju; kenofit; pochodzenie: Ameryka Północna [czas przybycia na teren Polski: 1730r.?, 1872r.]

Kategoria inwazyjności II (średnia) 11pkt.: gatunek przynajmniej w niektórych regionach o ujawnionej zdolność inwazyjnej przez zwiększanie zajmowanej powierzchni lub liczby stanowisk
- zagrożenia: ekologiczne (zauważalne)
- zasięg krajowy (występuje na przeważającym obszarze Polski)
- populacje: występują na przeważającym obszarze Polski, jest wiele rozproszonych stanowisk o umiarkowanej liczbie osobników lub duża liczba stanowisk o charakterze większych skupień; utrzymuje się na dotychczasowych stanowiskach
- kolonizuje siedliska/zbiorowiska: głównie antropogeniczne ale z możliwością wejścia w częściowo przeobrażone lub o charakterze naturalnym
- wnika do siedlisk/zbiorowisk: antropogenicznych · częściowo przeobrażonych · o charakterze naturalnym
- główne typy siedlisk będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, do których wnika:
· 6430 — ziołorośla górskie (All.Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (O.Convolvuletalia sepium)

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 00010000.10_13_43.jmak - Helianthus tuberosus (słonecznik bulwiasty); ogr. zielny; Niemcy
10_13_43
leg. Jarosław Makowski
/ogr. zielny; Niemcy/ #6
znalezisko 00010000.B86.bl - Helianthus tuberosus (słonecznik bulwiasty)
B86
leg. Barbara Łotocka #11
znalezisko 20130000.tpnb_ds.13 - Helianthus tuberosus (słonecznik bulwiasty); Wrocław
130000-tpnb_ds
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/
/"dolnośląski"/ #1

właściwości i zastosowanie

Helianthus tuberosus (słonecznik bulwiasty)
Uprawiana wieloletnia roślina paszowa i korzeniowa dla jadalnych bulw. Poza tym topinambur może być także stosowany jako wieloletnia bylina ozdobna. Jest używany do tworzenia sezonowych żywopłotów i osłon. Zaletą są znikome wymagania glebowe.

Jest kłopotliwy w utrzymaniu na wyznaczonym miejscu z racji ekspansywności. W razie potrzeby zmiany trudno go wytrzebić, z uwagi na liczne drobne bulwki zwykle przeoczane podczas karczunku. W Polsce występuje też dziko (uciekinier z bardzo dawnych upraw) ze statusem "antropofit zadomowiony we florze polskiej".

wymagania

Wymagania cieplne są umiarkowane. Z powodzeniem może zimować w glebie.

Nie ma dużych wymagań glebowych. Rośnie także na słabych. Gleba nie może być podmokła.

Optymalnie plonuje uprawiany w pełnym nasłonecznieniu. W częściowym zacieniu także rośnie ale słabiej plonuje.

Wymagania (optimum rozwoju/konkurencyjności na naturalnych stanowiskach wg ekologicznych liczb wskaźnikowych): światło — umiarkowane słońce lub pełne słońce • woda — gleba przeciętnie wilgotna lub gleba wilgotna • odczyn — gleba o obojętnym pH • ciepło — miejsce umiarkowanie chłodne lub miejsce przeciętnie ciepłe • zwięzłość — gleba kamienista, żwirowa lub gleba lekka, piaszczysta lub gleba średnio zwięzła • próchnica — gleba mineralno-próchnicza, zasobna w humus • żyzność — podłoże żyzne

uprawa

Helianthus tuberosus (słonecznik bulwiasty)
XL
Helianthus tuberosus (słonecznik bulwiasty)
Topinambur rozmnażany jest wyłącznie wegetatywnie przez bulwki. W zastosowaniach amatorskich zwykle prowadzi się uprawę przez kilka lat, nie wybierając wszystkich bulw do konsumpcji. Większe plony uzyskuje się jednak w cyklu jednorocznym. Należy wtedy dbać o wybieranie wszystkich bulw, bo pozostałości stanowią uciążliwe zachwaszczenie.

Bulwy sadzi się późną jesienią, od października do grudnia. Można też sadzić wczesną wiosną w marcu i kwietniu ale to opóźnia wegetację. Umieszcza się pojedyncze bulwki na głębokości 10-20 cm. Stosuje się rozstawę rzędów 60-100 cm i w rzędzie co 30-40 cm.

zbiór i użytkowanie

Helianthus tuberosus (słonecznik bulwiasty)
XL
Wykopane bulwy nie dają się długo przechowywać, szybko więdną i gniją. Zbiera się je sukcesywnie, w miarę zapotrzebowania, od końca września do początku wegetacji w roku kolejnym.

Użytkuje się je tak jak ziemniaki. Mogą też być paszą dla zwierząt.