Dzikie rośliny jadalne

Dzikie rośliny jadalne można zbierać z różnych powodów. Z ciekawości kulinarnej - możliwość wypróbowania nowych surowców i aromatów. Z pasji poznawczej np. archeologicznej lub etnobotanicznej. Dla zaspokojenia głodu i orzeźwienia np. na wycieczce.

Za jadalne przyjmujemy te gatunki roślin, które nie są trujące i pewne ich części (liście, korzenie, kłącza, owoce lub nasiona) są jadalne. Wartość odżywcza i smakowa jest zróżnicowana, zależy głównie od gatunku i wieku rośliny - starsze pędy i liście są zwykle bardziej włókniste i mniej smaczne. Pewne znaczenie ma też miejsce wyrastania, kondycja rośliny, sposób zbioru, przenoszenia i przechowywania oraz przetwarzania na danie do jedzenia. Niektóre gatunki roślin każdy zje ze smakiem i przyjemnością (np. młodą pokrzywę zwyczajną (Urtica dioica)), inne mogą być po prostu niesmaczne, są mniej lub bardziej włókniste i często gorzkawe - wymagają zaparcia badacza smaków lub surwiwalowej wytrwałości.

ekologiczne zbieranie

Przy pozyskiwaniu roślin lub ich części z dzikich stanowisk należy tak działać aby minimalizować możliwe niekorzystne skutki. W szczególności nie wolno naruszać istotnie liczebności roślin danego gatunku w danym miejscu. Należy ograniczać się do roślin pospolitych, występujących w dużej liczbie na danym stanowisku. Jest to w szczególnie ważne jeśli pozyskuje się w sposób niszczący dany egzemplarz (np. gdy potrzebny jest korzeń lub kłącze albo bulwa). Pozyskiwanie nasion, owoców lub liści czyni zwykle mniejszą szkodę.

Ze względów prawnych nie wolno zbierać roślin chronionych, ale też i wszystkich roślin rosnących na terenach ochrony przyrody - w rezerwatach, Parkach Narodowych itd. Ze względów etycznych nie należy zbierać roślin rzadkich, np. ujętych na czerwonej liście i innych tego rodzaju wykazach.

bezpieczne zbieranie

Zbierając dzikie rośliny jadalne trzeba być pewnym tego co się zbiera. Jest wiele gatunków silnie trujących roślin nieraz podobnych częścią cech do jadalnych.

Należy zachować zasad higieny - produkty i ręce umyć przed przyrządzaniem potrawy. Podczas zbierania, podobnie jak przy wszystkich pracach gdzie jest kontakt z ziemią, należy unikać skaleczeń. Jeśli już się zdarzą to stosownie zabezpieczyć skaleczenie i sprawdzić czy ma się aktualne szczepienie przeciwtężcowe.

dziko rosnące owoce jadalne · zioła przyprawowe · rośliny trujące

jako warzywo sałatkowe i na zupę

Malva sylvestris (ślaz dziki)
w starożytności i średniowieczu powszechnie uprawiana dla smacznych młodych liści i pędów

Malva neglecta (ślaz zaniedbany)
w starożytności i średniowieczu powszechnie uprawiana dla smacznych młodych liści i pędów

Aegopodium podagraria (podagrycznik pospolity)
młode pędy z liśćmi używa się do zup i sałatek

Rumex acetosa (szczaw zwyczajny)
jedzony na surowo może spowodować zatrucie, sparzony wodą, następnie odlaną jest jadalny

Rumex acetosella (szczaw polny)
jedzony na surowo może spowodować zatrucie, sparzony wodą, następnie odlaną jest jadalny

Atriplex hortensis (łoboda ogrodowa)
i inne dziko rosnące gatunki z rodzaju łoboda (Atriplex) mają łagodne w smaku, jadalne liście, przyrządzane tak jak szpinak

Chenopodium album agg. (komosa biała (agg.))
jadalne są liście i młode szczyty pędów, przyrządzane tak jak szpinak

Heracleum sphondylium (barszcz zwyczajny (agg.))
bardzo młode liście i pędy jadane jak szpinak lub w zupie

Portulaca oleracea (portulaka pospolita)
także w odmianach uprawnych, używana na surowo jako warzywo liściowe o przyjemnym, kwaskowato-słono-aromatycznym smaku

Humulus lupulus (chmiel zwyczajny)
młode pędy przyrządza się jak sałatę, starsze można traktować jak szparagi

Pulmonaria officinalis (miodunka plamista)
młode liście używane w sałatkach

Stellaria media (gwiazdnica pospolita)
pędy z liśćmi jadalne w sałatkach i zupach

Taraxacum sect. Ruderalia (mniszek lekarski (coll.))
im młodsze liście tym smaczniejsze, mniej gorzkie

Tussilago farfara (podbiał pospolity)
liście mogą być zjadane jako sałata

Alchemilla (przywrotnik)
jadalne są młode liście, mają jednak dusząco-gorzki smak

Valerianella locusta (roszpunka warzywna)
młode pędy i liście są zjadane jak sałata lub w zupach, są delikatne, przyjemne w smaku, jadalne są także inne gatunki w rodzaju roszpunka (Valerianella)

Urtica dioica (pokrzywa zwyczajna)
sparzone liście je się jako sałatkę lub w zupie

Urtica urens (pokrzywa żegawka)
sparzone liście je się jako sałatkę lub w zupie

 

jako warzywo korzeniowe

Arctium lappa (łopian większy)
jadalne są młode liście i korzenie

Chamaenerion angustifolium (wierzbówka kiprzyca)
jadalne są kłącza, na surowo lub ugotowane

 

inne

Betula pendula (brzoza brodawkowata)
wiosną z nacięć na pniu można pozyskiwać sok nazywany wodą brzozową

Glyceria fluitans (manna jadalna)
jadalne są (jako kasza) ziarniaki