takson rodzimy lub trwale zadomowiony [24]
· ochrona ścisła (1.339); b/wył. gosp. (§8.1); wymaga ochr. czynnej
· Czerwona Lista — CR–krytycznie zagrożony
· Czerwona Księga — EN–zagrożony

Orchis morio L.

storczyk samiczy
Orchis morio (storczyk samiczy)
grupa roślin; 14.05.2012, okolice Wołowa; copyright © by Marek Snowarski
Orchis morio (storczyk samiczy)
pokrój; 14.05.2012, okolice Wołowa; copyright © by Marek Snowarski
Orchis morio (storczyk samiczy)
kwiat
Orchis morio (storczyk samiczy)
liście
Orchis morio (storczyk samiczy)
kwiat
Orchis morio (storczyk samiczy)
kwiatostan
Orchis morio (storczyk samiczy)
kwiaty
Orchis morio (storczyk samiczy)
warżka
Orchis morio (storczyk samiczy)
roślina o nietypowej barwie

cechy charakterystyczne

Listki okwiatu (poza warżką) chełmiasto stulone.
Ostroga odchodzi poziomo, prosta lub zakręcona w górę, długości zalążni.

Przysadka ±długości zalążni.

Warżka (po rozpłaszczeniu) tak szeroka jak długa lub szersza.

występowanie

Gatunek podlega ochronie ścisłej (poz. 1.339 wg aktualnego rozporządzenia). Nie mają do niego zastosowania wyłączenia spod ochrony uzasadnione względami godpodarki rolnej, leśnej lub rybackiej (§8.1). Wymaga ochrony czynnej. Do ustawowej ochrony został włączony w 1946 roku.
Orchis morio (storczyk samiczy)
wystepowanie
o mapie występowania
Orchis morio (storczyk samiczy)
kretowiny
Suche zarośla i murawy, prześwietlone lasy, na glebach świeżych, umiarkowanie żyznych, o odczynie obojętnym.

Statusy czerwonej listy 2016r. [311]:

CR – krytycznie zagrożony.
Na liście z 2006r. takson miał status — V – narażony na wymarcie
W Europie — NT – bliski zagrożenia.

Podstawy przyznania kategorii zagrożenia:
B2. obszar zasiedlony (AOO) <10km2:
a) silnie pofragmentowany lub liczba stanowisk = 1
b) obserwowane, szacowane lub spodziewane jest ciągłe zmniejszanie się wielkości:
– (i) zasięgu występowania
– (ii) obszaru zasiedlonego
– (iii) powierzchni, zasięgu i/lub jakości siedliska
– (iv) liczby stanowisk lub subpopulacji.

storczyk samiczy czy samczy

Orchis morio (storczyk samiczy)
Dlaczego akurat storczyki wiązane są z płcią? Bulwy wielu gatunków rodzaju Orchis mogą przypominać kształtem i wielkością jądra (stąd zresztą nazwa rodzaju Orchis - w starożytnej grece = jądra).
Nazwa polska tego gatunku budzi pewne zamieszanie. Historycznie rzecz ujmując właściwa nazwa to storczyk samiczy. Czeklista polskiej flory [24] utwierdza jednak nazwę storczyk samczy (podając storczyk samiczy jako oboczną).

space

Co we współczesnym wariancie ortograficznym (samicowy → samiczy) daje Orchis morio - storczyk samiczy (tak np. u Szafera [3] i u Szlachetki [8]) oraz (w zmienionej synonimicznie formie, samcowy → męski) Orchis mascula - storczyk męski.

space

Kluk wybierając nazwy polskie kierował się dawniejszymi pracami. Epitet gatunkowy morio nie jest związany z płcią, oznacza głupka, błazna. Jednak w dawnej literaturze rozróżniano też w ramach Orchis morio dwie formy: Orchis morio femina (żeński) odpowiada Orchis morio we współczesnym ujęciu) i formę Orchis morio mas (męski) która odpowiada współczesnemu Orchis mascula.

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 20120514.5.12 - Orchis morio (storczyk samiczy); okolice Wołowa
120514-5
leg. Marek Snowarski
/okolice Wołowa/ #71
znalezisko 19990604.2.am - Orchis morio (storczyk samiczy); okolice Sławkowa
am.990604-2
leg. Antoni Mielnikow
/okolice Sławkowa/ #3