wskazówki do oznaczania storczyków
Oznaczając storczyki trzeba mieć na szczególnym względzie, że wszystkie gatunki storczyków podlegają w Polsce ochronie.
Poza kilkoma względnie częstymi gatunkami większość to rzadkie lub bardzo rzadkie gatunki, występujące na nielicznych stanowiskach w niedużej liczbie egzemplarzy. W szczególności więc nie wolno zbierać okazów, przenosić itd. Storczyki to wieloletnie byliny. W razie potrzeby obserwacji dodatkowych cech do oznaczenia, mamy więc możliwość powrotu w kolejnych latach do tych samych egzemplarzy na danym stanowisku.
Dla oznaczenia, zwłaszcza przy braku możliwości zbioru, konieczne jest wykonanie kilku zbliżeniowych fotografii (lub rysunków) kwiatów, w takich ujęciach by były widoczne detale przestrzennego układu warżki i ostrogi; dotyczy to w szczególności takich trudnych do oznaczenia rodzajów (z mieszańcami) jak: kukułka (Dactylorhiza), kruszczyk (Epipactis) i storczyk (Orchis).
Należy także wykonać opis siedliska i niekiedy odnotować zapach kwiatów (dobrze różnicuje niektóre krajowe gatunki, np. podkolanów (Platanthera)).
klucz do oznaczania
nadrzędne węzły klucza tu odsyłające:
po zalogowniu, w pełnej wersji atlasu, jest tu dodatkowa, zwarta, wersja klucza - wygodna w użyciu gdy chcemy szybko zorientować się w jego strukturze lub znamy już klucz i chcemy szybciej dojść do celu; przycisk logowania jest w prawym górnym rogu strony
klucz pełny
⇑ szablon klucza
legenda: nazwa pozycji klucza
*alternatywy dla tej pozycji
· do pozycji w szablonie klucza:
(sz)
· powrót z szablonu klucza:
(kl)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Warżka wydęta, trzewikowata, pozostałe listki okwiatu 3.5-6 cm długie.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ⊛ Żyzne, prześwietlone lasy liściaste, ciepłe dąbrowy, buczyny, grądy, polany, zarośla, ciepłe murawy na glebach zasobnych w węglan wapnia, o różnym stopniu wilgotności. | ||||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Słupek jeden na szczycie słupka, zwykle podzielony na dwie, rzadziej na cztery pyłkowiny.
| ||||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||||
|
warżka skierowana ku górze, dwuczłonowa, z ostrogą (sz) * warżka skierowana w dół, bez ostrogi, niepodzielona
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Roślina jasnożółta, nabiegłe brązowo lub czerwono, z 2-3 kwiatami na szypule, zwisłymi, nabiegłymi czerwono. ⊛ W cienistych lasach bukowych i jodłowych, w świerczynach, na glebach świeżych, umiarkowanie żyznych, kwaśnych do obojętnych. | ||||||||||||||||||||||
|
warżka skierowana w dół, bez ostrogi, niepodzielona (sz) * warżka skierowana ku górze, dwuczłonowa, z ostrogą | ||||||||||||||||||||||
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Roślina nieco zielonawa; łusek liściowych 2-4.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ⊛ Żyzne lasy bukowe, torfowiska, widne bory sosnowe, w górskich lasach świerkowych, jodłowych i na ich skrajach, na glebach świeżych lub wilgotnych, zwykle umiarkowanie żyznych, od silnie kwaśnych do zasadowych. | ||||||||||||||||||||||
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Roślina żółtobrązowa; łuski liściowe liczne.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ⊛ Gatunek stosunkowo często spotykany.
Lasy bukowe, grądy, zarośla, bardzo rzadko na otwartej przestrzeni;
na glebach świeżych, zwykle o odczynie obojętnym, szczególnie często na zawierających węglan wapnia. | ||||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||||
|
warżka wąska, niepodzielona, całobrzega (sz) * warżka trójklapowa lub całobrzega, szeroka i zakończona trzema ząbkami
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Kwiaty białawe, w luźnym kwiatostanie, siedzące.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||||
|
warżka trójklapowa lub całobrzega, szeroka i zakończona trzema ząbkami (sz) * warżka wąska, niepodzielona, całobrzega | ||||||||||||||||||||||
|
ostroga bardzo krótka, dęta, tak długa jak szeroka, zagięta w stronę warżki (sz) * ostroga wyraźnie dłuższa niż szersza, skierowana do tyłu
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Kwiaty zielone, często czerwonobrązowo nabiegłe, siedzące, listki okwiatu hełmowato skupione. ⊛ Łąki, zarośla, gleby świeże, umiarkowanie żyzne, zasobne w węglan wapnia, ale także na obojętnych i kwaśnych. | ||||||||||||||||||||||
|
ostroga wyraźnie dłuższa niż szersza, skierowana do tyłu (sz) * ostroga bardzo krótka, dęta, tak długa jak szeroka, zagięta w stronę warżki· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Liście równowąskie do wąsko podługowato-lancetowatych.
| ||||||||||||||||||||||
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Kwiaty karminowoczerwone.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ⊛ Łąki, zarośla, widne prześwietlone lasy sosnowe, nasłonecznione zbocza, na glebach nawapiennych. | ||||||||||||||||||||||
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Kwiaty różowe do fioletowo purpurowych.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Liście zwykle stosunkowo szerokie. | ||||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Przynajmniej zewnętrzne listki okwiatu w środkowej części zwężone i następnie maczugowato lub łopatkowato rozszerzone.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ⊛ Łąki na glebach świeżych, nawapiennych, o odczynie lekko kwaśnym do lekko zasadowego. | ||||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Listki okwiatu nie rozszerzone na szczycie.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||||
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Storczyk drobnokwiatowy (Orchis ustulata) ma także drobne kwiaty ale przynajmniej warżka jest purpurowo plamista i 3-6 mm długości. ▶ Pseudorchis albida (gołek białawy) 
syn. Gymnadenia albida · Leucorchis albida · Pseudorchis straminea · rodzimy takson flory Polski [491] ⊛ Torfowiska, łąki, na glebach świeżych, ubogich, kwaśnych i bardzo kwaśnych. | ||||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||||
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Łodyga tylko z jednym liściem pochwiasto obejmującym łodygę, pozostałe zebrane w przyziemnej różyczce.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Jeśli warżka jest podzielona, to jej boczne łatki nie szczeciniasto-równowąskie.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ▶ Dactylorhiza (kukułka) stoplamek · (potocznie: "palczyk") | ||||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Warżka z bocznymi łatkami podzielonymi szczeciniasto-równowąsko.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ⊛ W lasach mieszanych i sosnowych, na glebach świeżych, ubogich i kwaśnych. | ||||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||||
|
bez liści odziomkowych, dwa liście ustawione w połowie łodygi (sz) * wszystkie liście odziomkowe LUB z licznymi liśćmi łodygowymi· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Kwiaty niepozorne, zielonawe, z warżką głęboko podzieloną na dwie części, na wyraźnej szypule.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||||
|
wszystkie liście odziomkowe LUB z licznymi liśćmi łodygowymi (sz) * bez liści odziomkowych, dwa liście ustawione w połowie łodygi | ||||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Rośliny kłączowe. | ||||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Rośliny z bulwami (wyjątek tajęża jednostronna (Goodyera repens) z kłączem). | ||||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Przysadki długości zalążni lub dłuższe.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||||
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Nerwacja liści równolegle.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ⊛ Łąki i pastwiska, nasłonecznione zbocza, na glebach umiarkowanie żyznych, świeżych, o odczynie obojętnym do lekko kwaśnego. | ||||||||||||||||||||||
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Listki okwiatu 3-4 mm długości;
warżka z zagłębieniem w nasadzie.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ⊛ Lasy sosnowe i świerkowe, na glebach świeżych, ubogich i umiarkowanie żyznych, kwaśnych. | ||||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Przysadki znacznie krótsze od zalążni.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||||
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Kwiaty żółtawe o miodowym zapachu.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ⊛ Łąki, trawiaste zbocza, na glebach obojętnych i lekko zasadowych, często nawapiennych, świeżych lub wilgotnych. | ||||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Kwiaty niepozorne. ⊛ Torfowiska. | ||||||||||||||||||||||
|
| ||||||||||||||||||||||
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Warżka języczkowata, czasem niewyraźnie łatkowana, 3-4 mm długości.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ⊛ W piętrze alpejskim Tatr, na stromych zboczach i halach, na glebach nawapiennych, świeżych, umiarkowanie żyznych. | ||||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Kwiatostan 3-8 (18)-kwiatowy.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ⊛ Wilgotne łąki i torfowiska, na glebach wilgotnych i mokrych, często na pływającym ple torfowym i na średnio żyznych glebach zasobnych w węglan wapnia, o odczynie od lekko kwaśnego do lekko zasadowego. | ||||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Kwiatostan wielokwiatowy.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||||
|
warżka bez ostrogi, pęd bulwiasto zgrubiały u nasady (sz) * warżka z ostrogą, pęd nie zgrubiały u nasady | ||||||||||||||||||||||
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Wewnętrzne i zewnętrzne listki okwiatu ± tej samej długości.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ⊛ Gatunek o szerokiej skali ekologicznej: wilgotne łąki, torfowiska, olszyny, lasy sosnowe, żyzne buczyny, zarośla, na glebach różnego typu, od suchych do wilgotnych, o różnym stopniu żyzności, od lekko kwaśnych do zasadowych. | ||||||||||||||||||||||
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Zewnętrzne listki okwiatu ok. 2×dłuższe od wewnętrznych.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ⊛ Torfowiska przejściowe, wilgotne zagłębienia śródwydmowe, pływające wyspy z torfowców.
Na glebach mokrych, zwykle ubogich, kwaśnych i bardzo kwaśnych. | ||||||||||||||||||||||
|
warżka z ostrogą, pęd nie zgrubiały u nasady (sz) * warżka bez ostrogi, pęd bulwiasto zgrubiały u nasady
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ▶ Nigritella nigra (ciemnogłów wąskolistny) takson uprawiany, nie ujęty w czekliście [491] ⊛ W górach Europy. Być może do odszukania w Polsce.
Wysokogórskie hale, w miejscach nasłonecznionych, na glebach zasobnych w węglan wapnia.
| ||||||||||||||||||||||
