Warżka (lat. labellum) to środkowy listek wewnętrznego okółka okwiatu. Jest zwykle większa, barwniejsza oraz odmiennie i skomplikowanie ukształtowana. Anatomicznie znajduje się w górze kwiatu, ale ponieważ u większości storczyków zalążnia skręca się o 180° — wtedy warżka będzie w dole. W obrębie gatunku, zdarza się z uwagi na różny stopień skręcenia zalążni, że warżka może być skierowana nietypowo, do góry (lub na dół) albo w bok.
Oznaczając storczyki trzeba mieć na szczególnym względzie, że wszystkie gatunki storczyków podlegają w Polsce ochronie.

Poza kilkoma względnie częstymi gatunkami większość to rzadkie lub bardzo rzadkie gatunki, występujące na nielicznych stanowiskach w niedużej liczbie egzemplarzy. W szczególności więc nie wolno zbierać okazów, przenosić, itd. Storczyki to wieloletnie byliny. W razie potrzeby obserwacji dodatkowych cech do oznaczenia, mamy więc możliwość powrotu w kolejnych latach do tych samych egzemplarzy na danym stanowisku.

Jako roślina ogrodowa storczyki nie sprawdzają się. Krajowe gatunki są zwykle niepozorne i/albo wymagają specyficznych warunków trudnych do odtworzenia w ogrodzie. Jedną z ciekawostek w uprawie gruntowej jest pochodząca z Dalekiego Wschodu bletilla pasiasta (Bletilla striata).
⇑ skok do węzła klucza nadrzędnego [na stronie: Liliopsida (jednoliścienne)]
  
warżka wydęta, duża (↓nie)
Cypripedium calceolus (obuwik pospolity)
Cypripedium calceolus (obuwik pospolity)
· ta cecha diagnostyczna jest ...
· Warżka wydęta, trzewikowata, pozostałe listki okwiatu 3.5-6cm długie.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna ...
Cypripedium calceolus (obuwik pospolity)
wystepowanie
takson rodzimy lub trwale zadomowiony
  Żyzne, prześwietlone lasy liściaste, ciepłe dąbrowy, buczyny, grądy, polany, zarośla, ciepłe murawy na glebach zasobnych w węglan wapnia, o różnym stopniu wilgotności.
  
  
warżka nie wydęta (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawy ...
· Słupek jeden na szczycie słupka, zwykle podzielony na dwie, rzadziej na cztery pyłkowiny.
  
    
rośliny bezzieleniowe (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się ...
    
      
warżka skierowana ku górze, dwuczłonowa, z ostrogą (↓nie)
Epipogium aphyllum (storzan bezlistny)
Epipogium aphyllum (storzan bezlistny)
Epipogium aphyllum
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pe ...
· Roślina jasnożółta, nabiegłe brązowo lub czerwono, z 2-3 kwiatami na szypule, zwisłymi, nabiegłymi czerwono.
Epipogium aphyllum (storzan bezlistny)
wystepowanie
takson rodzimy lub trwale zadomowiony
  W cienistych lasach bukowych i jodłowych, w świerczynach, na glebach świeżych, umiarkowanie żyznych, kwaśnych do obojętnych.
      
      
warżka skierowana w dół, bez ostrogi, niepodzielona (↑nie)
      
        
warżka 2-4mm długości (↓nie)
Corrallorhiza trifida
Corallorhiza trifida (żłobik koralowaty)
Corallorhiza trifida (żłobik koralowaty)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu zn ...
· Roślina nieco zielonawa; łusek liściowych 2-4.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowan ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowan ...
Corallorhiza trifida (żłobik koralowaty)
wystepowanie
takson rodzimy lub trwale zadomowiony
  Żyzne lasy bukowe, torfowiska, widne bory sosnowe, w górskich lasach świerkowych, jodłowych i na ich skrajach, na glebach świeżych lub wilgotnych, zwykle umiarkowanie żyznych, od silnie kwaśnych do zasadowych.
        
        
warżka 10-13mm długości (↑nie)
Neottia nidus-avis (gnieźnik leśny)
Neottia nidus-avis (gnieźnik leśny)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakł ...
· Roślina żółtobrązowa; łuski liściowe liczne.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w ...
Neottia nidus-avis (gnieźnik leśny)
wystepowanie
takson rodzimy lub trwale zadomowiony
  Gatunek stosunkowo często spotykany. Lasy bukowe, grądy, zarośla, bardzo rzadko na otwartej przestrzeni; na glebach świeżych, zwykle o odczynie obojętnym, szczególnie często na zawierających węglan wapnia.
        
    
rośliny zielone (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, ...
    
      
warżka z wyraźną ostrogą (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu zna ...
      
        
warżka wąska, niepodzielona, całobrzega (↓nie)
Platanthera bifolia
Platanthera bifolia (podkolan biały)

kwiat, widok z boku

Platanthera bifolia (podkolan biały)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania kont ...
· Kwiaty białawe, w luźnym kwiatostanie, siedzące.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalo ...
        
        
warżka trójklapowa lub całobrzega, szeroka i zakończona trzema ząbkami (↑nie)
        
          
ostroga bardzo krótka, dęta, tak długa jak szeroka, zagięta w stronę warżki (↓nie)
Coeleglossum viride
Coeloglossum viride
Coeloglossum viride
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta ...
· Kwiaty zielone, często czerwonobrązowo nabiegłe, siedzące, listki okwiatu hełmowato skupione.
Coeloglossum viride (ozorka zielona)
wystepowanie
takson rodzimy lub trwale zadomowiony
  Łąki, zarośla, gleby świeże, umiarkowanie żyzne, zasobne w węglan wapnia, ale także na obojętnych i kwaśnych.
          
          
ostroga wyraźnie dłuższa niż szersza, skierowana do tyłu (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, ...
          
            
ostroga nitkowata (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji ...
· Liście równowąskie do wąsko podługowato-lancetowatych.
            
              
kwiatostan silnie skrócony (↓nie)
Anacamptis pyramidalis (koślaczek stożkowaty)
Anacamptis pyramidalis (koślaczek stożkowaty)
Anacamptis pyramidalis (koślaczek stożkowaty)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji a ...
· Kwiaty karminowoczerwone.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawym górnym rogu strony, ...
· ta cecha diagnostyczna j ...
  Łąki, zarośla, widne prześwietlone lasy sosnowe, nasłonecznione zbocza, na glebach nawapiennych.
              
              
kwiatostan wydłużony (↑nie)
Gymnadenia conopsea ssp. conopsea
Gymnadenia conopsea ssp. conopsea (gółka długoostrogowa typowa)

kwiat, widok od przodu

Gymnadenia conopsea ssp. densiflora (gółka długoostrogowa gęstokwiatowa)
· ta cecha diagnostyczna jes ...
· Kwiaty różowe do fioletowo purpurowych.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opc ...
· ta cecha diagnostyczna je ...
              
            
ostroga walcowata lub guzkowata (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, ...
· Liście zwykle stosunkowo szerokie.
            
              
kwiatostan skrócony, bardzo gęsty (↓nie)
Traunsteinera globosa (storczyca kulista)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lu ...
· Przynajmniej zewnętrzne listki okwiatu w środkowej części zwężone i następnie maczugowato lub łopatkowato rozszerzone.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogow ...
Traunsteinera globosa (storczyca kulista)
wystepowanie
syn. Orchis globosus · takson rodzimy lub trwale zadomowiony
  Łąki na glebach świeżych, nawapiennych, o odczynie lekko kwaśnym do lekko zasadowego.
              
              
kwiatostan wydłużony, walcowaty (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po z ...
· Listki okwiatu nie rozszerzone na szczycie.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w ...
              
                
kwiaty białe, żółtawe lub zielonawe i drobne (↓nie)
Leucorchis albida
Pseudorchis albida (gołek białawy)
Pseudorchis albida (gołek białawy)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu ...
· Storczyk drobnokwiatowy (Orchis ustulata) ma także drobne kwiaty ale przynajmniej warżka jest purpurowo plamista i 3-6mm długości.
Pseudorchis albida (gołek białawy)
wystepowanie
takson rodzimy lub trwale zadomowiony
  Torfowiska, łąki, na glebach świeżych, ubogich, kwaśnych i bardzo kwaśnych.
                
                
kwiaty odmiennie zabarwione, wyraźnie większe (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się p ...
                
                  
przysadki błoniaste (↓nie)
Orchis morio (storczyk samiczy)
Orchis morio (storczyk samiczy)
Orchis militaris
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje s ...
· Łodyga tylko z jednym liściem pochwiasto obejmującym łodygę, pozostałe zebrane w przyziemnej różyczce.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po ...
                  
                  
przysadki liściowate (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania l ...
                  
                    
kwiatostan wszechstronny (↓nie)
Dactylorhiza sambucina (kukułka bzowa)

pokrój

Dactylorhiza majalis ssp. majalis (kukułka szerokolistna typowa)
· ta cecha diagnostyczna ...
· Jeśli warżka jest podzielona, to jej boczne łatki nie szczeciniasto-równowąskie.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w p ...
                    
                    
kwiatostan jednostronny (↑nie)
Neottianthe cucullata (kukuczka kapturkowata)
Neottianthe cucullata (kukuczka kapturkowata)
· ta cecha diagnostyczna ...
· Warżka z bocznymi łatkami podzielonymi szczeciniasto-równowąsko.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po ...
· ta cecha diagnostyczna jes ...
Neottianthe cucullata (kukuczka kapturkowata)
wystepowanie
takson rodzimy lub trwale zadomowiony
  W lasach mieszanych i sosnowych, na glebach świeżych, ubogich i kwaśnych.
                    
      
warżka bez ostrogi (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atl ...
      
        
bez liści odziomkowych, dwa liście ustawione w połowie łodygi (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajdu ...
· Kwiaty niepozorne, zielonawe, z warżką głęboko podzieloną na dwie części, na wyraźnej szypule.
· ta cecha diagnos ...
        
        
wszystkie liście łodygowe odziomkowe (↑nie)
        
          
warżka kasztanowo brązowa, gęsto przylegająco owłosiona (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się ...
· Roślina bulwiasta.
          
          
warżka naga, inaczej zabarwiona (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania l ...
          
            
warżka poprzecznie przewężona, dwuczłonowa (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania kont ...
· Rośliny kłączowe.
            
              
kwiaty duże (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawym górnym rogu strony, różne elementy niedostępne w prze ...
· Zalążnia skręcona, siedząca.
              
              
kwiaty mniejsze (↑nie)
Epipactis atrorubens (kruszczyk rdzawoczerwony)
Epipactis palustris (kruszczyk błotny)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawym górnym rogu strony, różne elementy niedostępne w przeglądowej wersji atlasu są ...
· Zalążnia nieskręcona, na krótkiej skręconej szypułce.
              
            
warżka bez poprzecznego przewężenia (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atl ...
· Rośliny z bulwami (wyjątek tajęża jednostronna (Goodyera repens) z kłączem).
            
              
łodyga górą gruczołowato owłosiona (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna ...
· Przysadki długości zalążni lub dłuższe.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczn ...
              
                
kłos spiralnie skręcony (↓nie)
Spiranthes spiralis (kręczynka jesienna)
Spiranthes spiralis (kręczynka jesienna)
Spiranthes spiralis (kręczynka jesienna)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalog ...
· Nerwacja liści równolegle.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja l ...
· ta cecha diagnostyczna j ...
Spiranthes spiralis (kręczynka jesienna)
wystepowanie
takson rodzimy lub trwale zadomowiony
  Łąki i pastwiska, nasłonecznione zbocza, na glebach umiarkowanie żyznych, świeżych, o odczynie obojętnym do lekko kwaśnego.
                
                
kłos ±nieskręcony (↑nie)
Goodyera repens (tajęża jednostronna)
Goodyera repens (tajęża jednostronna)
Goodyera repens (tajęża jednostronna)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja lo ...
· Listki okwiatu 3-4mm długości; warżka z zagłębieniem w nasadzie.
· ta cecha diagnostyczna jes ...
· ta cecha diagno ...
Goodyera repens (tajęża jednostronna)
wystepowanie
takson rodzimy lub trwale zadomowiony
  Lasy sosnowe i świerkowe, na glebach świeżych, ubogich i umiarkowanie żyznych, kwaśnych.
                
              
łodyga naga (↑nie)
· ta cecha d ...
· Przysadki znacznie krótsze od zalążni.
· ta cecha diagnostyczna jest ...
              
                
warżka głęboko trójdzielna (↓nie)
Herminium monorchis (miodokwiat krzyżowy)
Herminium monorchis (miodokwiat krzyżowy)
Herminium monorchis (miodokwiat krzyżowy)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawym górnym rogu strony, różne elementy ...
· Kwiaty żółtawe o miodowym zapachu.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawym ...
Herminium monorchis (miodokwiat krzyżowy)
wystepowanie
takson rodzimy lub trwale zadomowiony
  Łąki, trawiaste zbocza, na glebach obojętnych i lekko zasadowych, często nawapiennych, świeżych lub wilgotnych.
                
                
warżka niepodzielona lub płytko ząbkowana (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wer ...
· Kwiaty niepozorne.
  Torfowiska.
                
                  
warżka tępa (↓nie)
                  
                    
liści 3-7, szydlaste w rozecie (↓nie)
Chamorchis alpina
Chamorchis alpina (potrostek alpejski)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalog ...
· Warżka języczkowata, czasem niewyraźnie łatkowana, 3-4mm długości.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logo ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w p ...
Chamorchis alpina (potrostek alpejski)
wystepowanie
takson rodzimy lub trwale zadomowiony
  W piętrze alpejskim Tatr, na stromych zboczach i halach, na glebach nawapiennych, świeżych, umiarkowanie żyznych.
                    
                    
liście zwykle dwa, podługowato-lancetowate (↑nie)
Liparis loeselii (lipiennik Loesela)
Liparis loeselii (lipiennik Loesela)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w ...
· Kwiatostan 3-8(18)-kwiatowy.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowani ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wers ...
Liparis loeselii (lipiennik Loesela)
wystepowanie
takson rodzimy lub trwale zadomowiony
  Wilgotne łąki i torfowiska, na glebach wilgotnych i mokrych, często na pływającym ple torfowym i na średnio żyznych glebach zasobnych w węglan wapnia, o odczynie od lekko kwaśnego do lekko zasadowego.
                    
                  
warżka ostra, skierowana ku górze (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub za ...
· Kwiatostan wielokwiatowy.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej ...
                  
                    
warżka bez ostrogi, pęd bulwiasto zgrubiały u nasady (↓nie)
                    
                      
liść jeden (↓nie)
Malaxis monophyllos
Malaxis monophyllos (wyblin jednolistny)
Malaxis monophyllos (wyblin jednolistny)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowani ...
· Wewnętrzne i zewnętrzne listki okwiatu ± tej samej długości.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna ...
Malaxis monophyllos (wyblin jednolistny)
wystepowanie
syn. Microstylis monophyllos · takson rodzimy lub trwale zadomowiony
  Gatunek o szerokiej skali ekologicznej: wilgotne łąki, torfowiska, olszyny, lasy sosnowe, żyzne buczyny, zarośla, na glebach różnego typu, od suchych do wilgotnych, o różnym stopniu żyzności, od lekko kwaśnych do zasadowych.
                      
                      
liści 2-3 (↑nie)
Hammarbya paludosa
Hammarbya paludosa (wątlik błotny)
Hammarbya paludosa (wątlik błotny)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowan ...
· Zewnętrzne listki okwiatu ok. 2×dłuższe od wewnętrznych.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zal ...
Hammarbya paludosa (wątlik błotny)
wystepowanie
syn. Malaxis paludosa · takson rodzimy lub trwale zadomowiony
  Torfowiska przejściowe, wilgotne zagłębienia śródwydmowe, pływające wyspy z torfowców. Na glebach mokrych, zwykle ubogich, kwaśnych i bardzo kwaśnych.
                      
                    
warżka z ostrogą, pęd nie zgrubiały u nasady (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zak ...
Nigritella nigra (ciemnogłów wąskolistny)
takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
  W górach Europy. Być może do odszukania w Polsce. Wysokogórskie hale, w miejscach nasłonecznionych, na glebach zasobnych w węglan wapnia.