Valeriana officinalis (kozłek lekarski)

cechy charakterystyczne

cechy diagnostyczne w kluczu:

⇑ kl 5664 "środkowe liście łodygowe długoogonkowe" w "Valeriana officinalis agg. (kozłek lekarski agg.)"

Bylina z krótkim, mocnym kłączem, bez rozłogów, wielogłowe; zwykle jedno, rzadziej kilku łodygowa; łodyga zwykle 60-200 cm wysokości, o 9-14 międzywęźlach, kanciasta, bruzdowana, naga, jedynie w węzłach nieco owłosiona, zielono lub fioletowo nabiegła.

Dolne i środkowe liście łodygowe długoogonkowe, zwykle z (6) 7-9 (11) parami listków, najwyższe liście siedzące.

Listki lancetowate lub szerokolancetowate, obustronnie lub tylko na dolnym brzegu wyraźnie i dość gęsto ząbkowane (5-11 ząbków), zwykle (5) 7-12 mm szerokości, spodem na nerwach długo lub krótko rozproszono owłosione, rzadziej ± wyłysiałe; górne pary listków zbiegające wzdłuż osi liścia, dolne siedzące, najwyższa para zwykle zrasta się z odcinkiem końcowym; końcowy listek środkowych liści łodygowych tak samo szeroki lub nieco węższy od pozostałych.

Dolne podsadki do 11-listkowe, górne lancetowate, w nasadzie orzęsione; przysadki lancetowate, błoniaste, drobne.

Kwiatostan wiechowata wierzchotka, luźny, szeroki; kwiaty obupłciowe; korona różowa lub biało różowa, zwykle 3-4 (5) mm długości; z rurki korony wystają pręciki i szyjka słupka.

Niełupki 2.0-3.5 (4) mm długości i 1.5-2 mm szerokości, z pierzastym puchem około 5 mm długim, zwykle nagie lub z płaskiej strony owłosione.

Kwitnienie od końca czerwca do sierpnia.

Gatunek diploidalny (2n=14).

występowanie, ekologia

rodzimy takson flory Polski ^[491]

wystepowanie - Valeriana officinalis (kozłek lekarski)

ekologiczne liczby wskaźnikowe Valeriana officinalis (kozłek lekarski)

Częsty w ziołoroślach, w wilgotnych siedliskach eutroficznych, brzegi wód, mokradła, wilgotne lasy i zarośla, ich okrajki (w łączności z O. Convolvuletalia sepium); czasem na siedliskach synantropijnych (zwykle w zbiorowiskach All. Aegopodion podagrariae) lub jako pozostałość dawniejszej uprawy.

Gatunek charakterystyczny (Ch.) dla:

Gatunek wyróżniający (D.) dla:

Parametry dotyczące m.in. elementu geograficznego są podane po zalogowaniu.

Różne parametry ekologiczne, z objaśnieniem - opisowym rozwinięciem tekstowym, są podane tekstem po zalogowaniu.

Parametry dotyczące m.in. hemerobii z publikacji /Chmiel J. (1993)^[575.1]/ /Jackowiak (1993)^[574]/ z objaśnieniem - opisowym rozwinięciem tekstowym, są podane po zalogowaniu.

ⓘ Parametry rozsiewu wg /Lososová et al. (2023)^[601]/:
- klasa 2: 1-5m dla 50-99% diaspor · efektywny sposób rozsiewu: lokalny, niewyspecjalizowany
- średnia masa nasiona: 0.87mg · średnia wysokość rośliny: 89cm

wybrane okazy · selected collections ⇈

właściwości i zastosowanie

wymagania uprawowe Valeriana officinalis (kozłek lekarski)

⇈ 🌱

W medycynie stosuje się: Valerianae radix (korzeń kozłka) — wysuszone, całe lub połamane (Valerianae radix minutata) podziemne części tego gatunku w szeroki rozumieniu, obejmujące kłącze otoczone korzeniami i rozłogi oraz preparaty pochodne: Valerianae tinctura (nalewka z korzenia kozłka), Valerianae extractum hydroalcoholicum siccum (wyciąg wodno-alkoholowy/wodny z korzenia kozłka, suchy), Valerianae extractum aquosum siccum (wyciąg wodny z korzenia kozłka, suchy). Działa wyraźnie depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy. Korzeń wchodzi w skład Species sedativae (zioła uspokajające).

💠 rabata bylinowa

byliny ogrodowe

roślina trująca • roślina lecznicza

wymagania i uprawa

⇈ 🌸 Wymagania (optimum rozwoju/konkurencyjności na naturalnych stanowiskach wg ekologicznych liczb wskaźnikowych): światło — półcień lub umiarkowane słońce • woda — gleba przeciętnie wilgotna lub gleba wilgotna • próchnica — gleba mineralno-próchnicza, zasobna w humus lub gleba organiczna, humusowa, torfowa • ciepło — miejsce umiarkowanie chłodne lub miejsce przeciętnie ciepłe • zwięzłość — gleba średnio zwięzła • żyzność — podłoże żyzne

⇈ 🌱 🌸

odmiany uprawne (#2) ⇒ analiza dostępności roślin i nasion

○	bez odmiany
◑	bez odmiany

symbolami ◼ ◕ ◑ ◔ ○ ▫ pokazano częstość występowania odmiany w ofercie handlowej, od najwyższej do najniższej; nazwy na żółtym tle są linkowane do własnej strony odmiany