takson rodzimy lub trwale zadomowiony [24]
· ochrona ścisła (1.156); b/wył. gosp. (§8.1)
· Czerwona Lista — CR–krytycznie zagrożony
· Czerwona Księga — CR–krytycznie zagrożony

Apium nodiflorum (L.) Lag.

selery węzłobaldachowe pęczyna węzłobaldachowa
Heloscladium nodiflorum (L.) W.D.J. Koch
Apium nodiflorum (selery węzłobaldachowe)

pokrój; 08.08.2010, Królów, gmina Trzebiel, województwo lubuskie; copyright © by Michał Smoczyk

Apium nodiflorum (selery węzłobaldachowe)

liść

Apium nodiflorum (selery węzłobaldachowe)

kwitnąca roślina

Apium nodiflorum (selery węzłobaldachowe)

łodyga z siedzącym baldachem (widoczny jeden listek pokrywy), w węźle widoczne też zaczątki korzeni przybyszowych

Apium nodiflorum (selery węzłobaldachowe)

baldach z młodymi owocami, w węźle widoczne korzenie przybyszowe

Apium nodiflorum (selery węzłobaldachowe)

baldaszek z młodymi owocami

Apium nodiflorum (selery węzłobaldachowe)

rośliny w potoku

opis

Apium nodiflorum (selery węzłobaldachowe)

fragment blaszki liściowej, brzeg odcinków równomiernie karbowany

Apium nodiflorum (selery węzłobaldachowe)

baldaszek z kwiatami

Apium nodiflorum (selery węzłobaldachowe)

baldaszek z owocami

Apium nodiflorum (selery węzłobaldachowe)

baldach, widoczny jeden listek pokrywy

Bylina o krótkim kłączu gęsto pokrytym cienkimi korzeniami. Łodyga i liście nagie.

space

Liście przyziemne i dolne długoogonkowe, blaszka w zarysie podługowata (10-20 cm długości i 3-5 cm szerokości); pojedynczo nieparzystopierzastodzielna z 3-6 parami siedzących listków; niższe odcinki ±okrągławe, szerokojajowate do lancetowatych, 8-25 mm długości i 5-15 mm szerokości, brzegiem równomiernie karbowane, ząbki z krótkim ostrzem, przeważnie skierowanym ku końcowi listka, wierzchołek ostro zakończony, nasada zaokrąglona; szczytowy odcinek taki sam lub połączony z końcową parą listków tworząc trójklapowy do trójsiecznego odcinek; nasada ogonka liściowego rozszerzona i uszkowato obejmująca łodygę.

Baldach liczne, nieduże, wyrastają w węzłach łodygi, także bliżej podstawy, przeciwlegle do liścia wyrastającego w tym węźle. Szypuła baldachu krótsza od jego promieni, czasem baldachy (niemal) siedzące na węźle pędu. Promieni baldacha (3)5-7(15), nagie.

Pokryw brak lub 1-2, lancetowate, wąsko biało obrzeżone. Pokrywek 4-6, jajowatolancetowatych, zaostrzonych, wąsko biało obrzeżonych, często dłuższych niż szypułki z kwiatem. Baldaszek 5-7 mm średnicy. Działki kielicha niedostrzegalne. Płatki białe, 0.3-0.8 mm długości, szerokojajowate do jajowatolancetowatych, nasada sercowata, wierzchołek bardzo krótko szpiczasty, zagięty ku nasadzie płatka, prawie nie wcięty.

Owoc tylko nieco dłuższy niż szerszy, 1.5-2(2.5) mm długości. Żeber pięć, wyraźnych, jednakowych. (Rysunek rozłupni w [11s365], gdzie rozłupnia 2× dłuższa niż szersza, jest odmienny od diagnozy gatunku [85.16] i tego co można obserwować w populacji z Królowa — rozłupnia oglądana z boku niemal kulista.)

space

występowanie

Gatunek podlega ochronie ścisłej (poz. 1.156 wg aktualnego rozporządzenia). Nie mają do niego zastosowania wyłączenia spod ochrony uzasadnione względami godpodarki rolnej, leśnej lub rybackiej (§8.1). Do ustawowej ochrony został włączony w 2004 roku.
Apium nodiflorum (selery węzłobaldachowe)

płat zespołu selerów węzłobaldachowych Apietum nodiflori w strumieniu Lanka

wystepowanie
o mapie występowania
Apium nodiflorum (selery węzłobaldachowe)

siedlisko gatunku, rów melioracyjny we wsi

W obecnych granicach Polski znaleziono w latach 30-tych XX w. jedno stanowisko w powiecie Żarskim, na wschodnim skraju przebiegu zasięgu gatunku w tej części Europy.

space

Całkowity zasięg selerów węzłobaldachowych (Apium nodiflorum) obejmuje obszary od Azji Środkowej, przez Europę Zachodnią i Południową, po północną Afrykę. W Zachodniej Europie gatunek o zasięgu subatlantycko-śródziemnomorskim.

Statusy czerwonej listy 2016r. [311]:

CR – krytycznie zagrożony.
Na liście z 2006r. takson miał status — E – wymierający - krytycznie zagrożony
W Europie — LC – takson najmniejszej uwagi, nie kwalifikujący się do żadnej z pozostałych kategorii zagrożenia.
Globalnie — LC – takson najmniejszej uwagi, nie kwalifikujący się do żadnej z pozostałych kategorii zagrożenia.

Podstawy przyznania kategorii zagrożenia:
D1. populacja bardzo mała, liczba dojrzałych osobników ≤50.

Berula erecta · potocznik wąskolistny

takson rodzimy lub trwale zadomowiony [24]
wystepowanie
o mapie występowania
Potocznik wąskolistny (Berula erecta) to częsty na terenie kraju gatunek rosnący w tego samego typu siedliskach co selery węzłobaldachowe (Apium nodiflorum). Selery węzłobaldachowe (Apium nodiflorum) znane są tylko z jednej lokalizacji na zachodzie kraju, na wschodniej granicy zasięgu na tej szerokości geograficznej. Jedyne stanowisko znaleziono w latach 30-tych XX w., istnieje do dzisiaj. Jest mało prawdopodobne aby znalazły się i inne stanowiska wzdłuż zachodniej granicy Polski ale warto sprawdzać.

space

uwagi

Zobacz — odróżnianie selerów węzłobaldachowych (Apium nodiflorum) i potocznika wąskolistnego (Berula erecta) (zestawienie cech kluczowych obu gatunków i wskazówki do oznaczania).
Dziękuję Romanowi Rysiowi za przewodnictwo i udział w pozyskaniu informacji od miejscowej ludności.
Oprócz opisanego w Czerwonej Księdze [10s271] płatu w przydrożnym rowie w Królowie (przy drodze ochodzącej od drogi krajowej w pobliżu zatoki przystanku autobusowego) obserwowałem na początku października 2011 r. liczne inne mniejsze lub większe płaty lub egzemplarze selerów węzłobaldachowych (Apium nodiflorum) w rowach w okolicy i w potoku po północnej stronie wsi.

space

2) Egzemplarze tego gatunku znajdują się także w potoku z wyraźnym nurtem wody, a biegnącym po granicy działek gospodarstw po północnej stronie wsi.

space

Wg informacji ustnej jednego z gospodarzy: Rów po południowej stronie Królowa po deszczach często wypełnia się do poziomu równego z terenem, podobnie jak pokaźne oczko wodne widoczne w ogrodzie jednego z gospodarstw. Wahania poziomu wody są znaczne. W momencie obserwacji poziom wody w gruntowym oczku byl ok. 30 cm poniżej gruntu, rów odwadniający z niskim stanem wody; rok 2011 był przekropny poza wrześniem i październikiem. Wg tegoż informatora zabiegi związane z wykaszaniem rowu: „do gołej ziemi” nie powodują eliminacji selera ponieważ „rozcięte kawałki wszędzie wypuszczają korzenie”.

space

Po północnej stronie Królowa, za gospodarstwami, selery węzłobaldachowe (Apium nodiflorum) radzą sobie bez wykaszania; konkurencję ogranicza tu zapewne ocienienie stanowiska z racji dość głębokiego koryta potoku (antropogenicznego pochodzenia o czym świadczy prostoliniowość biegu, prostopadłe dopływy, jak i rozmowa z miejscową „panią pracującą kiedyś przy geodezji” o przenoszeniu koryta potoku.

Co ciekawe na oglądanych odcinkach cieków i rowów nie zaobserwowałem wcale potocznika wąskolistnego (Berula erecta) (patrz uwagi wyżej o tym gatunku); wszystkie podejrzane płaty były sprawdzane przez doszukanie się na pędach baldachów i sprawdzenie ich cech, jak i pokryw, pokrywek, owoców.

znalezisko 20100808.1.sm - Apium nodiflorum (selery węzłobaldachowe); Królów, gmina Trzebiel, województwo lubuskie

11f · 20100808.1.sm
leg. Michał Smoczyk, msmoczyk at wp pl
/Królów, gmina Trzebiel, województwo lubuskie/

znalezisko 20111006.4c.11 - Apium nodiflorum (selery węzłobaldachowe); Królów, pow. żarski

18f · 20111006.4c.11
leg. Marek Snowarski
/Królów, pow. żarski/

znalezisko 20111006.4b.11 - Apium nodiflorum (selery węzłobaldachowe); Królów, pow. żarski

16f · 20111006.4b.11
leg. Marek Snowarski
/Królów, pow. żarski/

znalezisko 20111006.4a.11 - Apium nodiflorum (selery węzłobaldachowe); Królów, pow. żarski

36f · 20111006.4a.11
leg. Marek Snowarski
/Królów, pow. żarski/

znalezisko 20070826.1.bg - Apium nodiflorum (selery węzłobaldachowe); Królów

12f · 20070826.1.bg
leg. Błażej Gierczyk
/Królów/

znalezisko 20070915.1.jkr - Apium nodiflorum (selery węzłobaldachowe); Królów k/Trzebiela (ziemia lubuska), jedyne stanowisko w Polsce

8f · 20070915.1.jkr
leg. Jerzy Kruk
/Królów k/Trzebiela (ziemia lubuska), jedyne stanowisko w Polsce/

znalezisko 20100904.3.sm - Apium nodiflorum (selery węzłobaldachowe); Królów, gmina Trzebiel, województwo lubuskie

7f · 20100904.3.sm
leg. Michał Smoczyk
/Królów, gmina Trzebiel, województwo lubuskie/