takson rodzimy lub trwale zadomowiony [24]

Lycopus europaeus L.

karbieniec pospolity
Lycopus europaeus (karbieniec pospolity)
pokrój; 24.07.2011, Kościerzyna Wybudowanie; copyright © by Marek Snowarski
Lycopus europaeus (karbieniec pospolity)
liście łodygowe
Lycopus europaeus
kwitnący pęd
Lycopus europaeus (karbieniec pospolity)
Lycopus europaeus (karbieniec pospolity)
Lycopus europaeus (karbieniec pospolity)
brzeg liścia i górna powierzchnia w zbliżeniu
Lycopus europaeus (karbieniec pospolity)

opis

Lycopus europaeus (karbieniec pospolity)
nibyokółek || 3D||
Lycopus europaeus (karbieniec pospolity)
Bylina o pełzającym kłączu i z cienkimi, długimi, białawymi rozłogami (ok. 1 mm średnicy) wyrastającymi z kłącza i podstawy łodygi.

space

Liście krótkoogonkowe, blaszka liściowa w zarysie eliptyczna, lancetowata, podługowatojajowata do szerokojajowatej; zaostrzona do tępej, naga lub spodem i na żyłkach rzadko owłosiona, rzadko kiedy górna powierzchnia krótko, rzadko owłosiona lub z dłuższym i gęstszym owłosieniem (ekotypy); górna powierzchnia ciemnozielona, spodnia jaśniejsza. Blaszka liściowa dolnych liści, zaschniętych podczas owocowania, pierzastodzielna lub pierzastosieczna. Dolne liście łodygowe (3)6-12 cm długości i 2.5-3.5(5) cm szerokości, bliżej nasady blaszka pierzastodzielna lub pierzastosieczna z odcinkami odstającymi prostopadle do osi liścia lub mniej lub bardziej wygiętymi ku jego nasadzie; w górnej części blaszka jest jedynie płytko wcinana do grubo piłkowanoząbkowanej. Idąc w górę łodygi liście są słabiej podzielone, niekiedy tylko grubo ząbkowane.

space

Kwiaty mogą być obupłciowe, z wyglądu obupłciowe ale funkcjonalnie żeńskie lub żeńskie o zredukowanych pręcikach. Zdarzają się egzemplarze tylko z żeńskimi kwiatami są one wtedy większe i silniejsze niż egzemplarze obupłciowe.

space

Korona ok. 4 mm długości, podzielona na 4 ± równe płatki (górny odpowiada wardze górnej, pozostałe trzy łatkom wargi dolnej, środkowa nieco szersza), białe z karminowoczerwonymi plamkami, odgięte ku nasadzie, na szczycie czasem nieco wykrojone.

Pręciki dwa, w kwiatach funkcjonalnie żeńskich krótsze od korony, w obupłciowych dłuższe od korony; pozostałe dwa (tyle) pręciki zredukowane do drobnych nitkowatych prątniczków lub brak. Szyjka słupka długa, znamię rozdwojone o tylnej łatce nieco krótszej.

space

space

zmienność

W Polsce występuje typowy podgatunek ssp. europaeus tworzący szereg form lub ekotypów różniących się przede wszystkim wielkością i stopniem podzielenia blaszki liściowej i niekiedy silniejszym owłosieniem liści i łodygi.

space

występowanie

wystepowanie
o mapie występowania
Pospolity na niżu i pogórzu. W górach rzadko spotykany.

space

Gatunek charakterystyczny (Ch.) dla:

space_elw

Gatunek wyróżniający (D.) dla:

space_elw

Istotny diagnostycznie gatunek wspólny dla:

space_elw

Stałość w zdjęciach fitosocjologicznych dla wybranych syntaksonów :

space_elw

Lycopus exaltatus · karbieniec wyniosły

takson rodzimy lub trwale zadomowiony [24]
Gatunek ze wschodu i południa Europy. U nas podawany z okolic Chełma.

space

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 20110724.6.11 - Lycopus europaeus (karbieniec pospolity); Kościerzyna Wybudowanie
110724-6
leg. Marek Snowarski
/Kościerzyna Wybudowanie/ #25
znalezisko 00010000.07_11a4.jmak - Lycopus europaeus (karbieniec pospolity); Sigmaringen, Niemcy
jmak.07_11a4
leg. Jarosław Makowski
/Sigmaringen, Niemcy/ #6

właściwości i zastosowanie

W medycynie stosuje się Lycopi herba (ziele karbieńca) (jest podane w europejskiej farmakopei).

Grupa użytkowa: rośliny lecznicze