Kwiaty o koronie wyraźnie grzbiecistej, z jedną lub dwoma wargami.
objaśnienie skrótów
klucz do oznaczania
po zalogowniu, w pełnej wersji atlasu, jest tu dodatkowa, zwarta, wersja klucza - wygodna w użyciu gdy chcemy szybko zorientować się w jego strukturze lub znamy już klucz i chcemy szybciej dojść do celu; przycisk logowania jest w prawym górnym rogu strony
klucz pełny
⇑ szablon klucza
legenda: nazwa pozycji klucza
*alternatywy dla tej pozycji
· do pozycji w szablonie klucza:
(sz)
· powrót z szablonu klucza:
(kl)
|
(sz) *kielich silnie powiększony, lejkowaty**korona pozornie jednowargowa, górna warga w różnym stopniu zredukowana***korona prawie promienista z czteroma łatkami****korona ± dwuwargowa LUB prawie promienista i z pięcioma łatkami. 
▶ Origanum majorana (lebiodka majeranek) majeranek · (potocznie: "majeranek ogrodowy") ·
syn. Majorana hortensis · takson uprawiany [491] | ||||||||||||||||||||
|
kielich silnie powiększony, lejkowaty (sz) *kielich jednowargowy całobrzegi przypominający przysadkę**korona pozornie jednowargowa, górna warga w różnym stopniu zredukowana***korona prawie promienista z czteroma łatkami****korona ± dwuwargowa LUB prawie promienista i z pięcioma łatkami.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ▶ Molucella laevis (gniazdeczka dzwonkowate) dzwonki irlandzkie · dzwony irlandzkie · (potocznie: "molucella") · takson uprawiany [491] ⊛ Nieczęsto uprawiany jednoroczny kwiat ozdobny. | ||||||||||||||||||||
|
korona pozornie jednowargowa, górna warga w różnym stopniu zredukowana (sz) *kielich jednowargowy całobrzegi przypominający przysadkę**kielich silnie powiększony, lejkowaty***korona prawie promienista z czteroma łatkami****korona ± dwuwargowa LUB prawie promienista i z pięcioma łatkami. | ||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · W rurce korony znajduje się pierścień włosków.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||
|
korona prawie promienista z czteroma łatkami (sz) *kielich jednowargowy całobrzegi przypominający przysadkę**kielich silnie powiększony, lejkowaty***korona pozornie jednowargowa, górna warga w różnym stopniu zredukowana****korona ± dwuwargowa LUB prawie promienista i z pięcioma łatkami.· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Korona biała purpurowo punktowana, niewiele dłuższa od kielicha.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ⊛ Pospolity na niżu i pogórzu. W górach rzadko spotykany.
W miejscach podmokłych, w olszynach, na brzegach wód stojących i płynących, zabagnionych, raczej żyznych. | ||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Liście niepodzielone.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||
|
nibyokółki kwiatowe jednostronne, podsadki dachówkowato zachodzące na siebie (sz) *nibyokółki wszechstronne, podsadki nie zachodzą na siebie dachówkowato
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Pręciki dolne znacznie dłuższe od górnych, wszystkie wzniesione. Pylniki złączone ze sobą.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||
|
nibyokółki wszechstronne, podsadki nie zachodzą na siebie dachówkowato (sz) *nibyokółki kwiatowe jednostronne, podsadki dachówkowato zachodzące na siebie· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Nibyokółki wszechstronne, podsadki nie zachodzą na siebie dachówkowato.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ⊛ Kilka pospolitych gatunków flory Polski. Inne gatunki i mieszańce są także uprawiane jako rośliny przyprawowe, lecznicze i ozdobne byliny ogrodowe. | ||||||||||||||||||||
|
korona ± dwuwargowa LUB prawie promienista i z pięcioma łatkami. (sz) *kielich jednowargowy całobrzegi przypominający przysadkę**kielich silnie powiększony, lejkowaty***korona pozornie jednowargowa, górna warga w różnym stopniu zredukowana****korona prawie promienista z czteroma łatkami· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · jeśli prawie promienista to z pięcioma łatkami. | ||||||||||||||||||||
|
kielich dwuwargowy, całobrzegi, warga górna z wyrostkiem (sz) *kielich ± promienisty lub ± dwuwargowy z pięcioma ząbkami lub łatkami
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Górna warga kielicha ma na grzbiecie tarczowaty wyrostek.
| ||||||||||||||||||||
|
kielich ± promienisty lub ± dwuwargowy z pięcioma ząbkami lub łatkami (sz) *kielich dwuwargowy, całobrzegi, warga górna z wyrostkiem· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · LUB niewyraźnie dwuwargowy z pięcioma ząbkami
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Kielich dwuwargowy. | ||||||||||||||||||||
▶ Rosmarinus officinalis (rozmaryn lekarski) (potocznie: "rozmaryn") · takson uprawiany, nie ujęty w czekliście [491] ⊛ Krzew ozdobno-przyprawowy z rejonu śródziemnomorskiego. U nas w uprawie doniczkowej z uwagi na niską mrozoodporność. | ||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Pręciki ± ukryte w górnej wardze korony; każdy z dwóch pręcików, tylko z jednym w pełni wykształconym pylnikiem.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Pręciki wystają z korony.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ⊛ Uprawiane byliny ozdobne. | ||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Kielich dwuwargowy lub o symetrii promienistej. | ||||||||||||||||||||
|
pręciki i szyjka słupka ukryte w rurce korony, ta ukryta w kielichu (sz) *pręciki wystają z rurki korony (są pod wargą górną lub wystają z korony)· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||
|
korona żółta, brązowo obrzeżona; ząbki kielicha dłuższe od korony, z ostką (sz) *korona inna; ząbki kielicha krótsze od korony, bez ostki· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Ząbki kielicha dłuższe od korony, zakończone ostką.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ⊛ Gatunek z południa Europy. U nas może być przejściowo zawlekany na suchych i ciepłych stanowiskach, żyznych, zasobnych w wapń. | ||||||||||||||||||||
|
korona inna; ząbki kielicha krótsze od korony, bez ostki (sz) *korona żółta, brązowo obrzeżona; ząbki kielicha dłuższe od korony, z ostką | ||||||||||||||||||||
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Przysadki drobne, krótsze od kwiatów.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ⊛ Uprawiane ozdobne półkrzewy (w naszym klimacie). Stosunkowo mało mrozoodporne. | ||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Korona biała lub różowa.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Dolna para pręcików dłuższa od górnej.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Pręciki równej długości.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||
|
pręciki wystają z rurki korony (są pod wargą górną lub wystają z korony) (sz) *pręciki i szyjka słupka ukryte w rurce korony, ta ukryta w kielichu· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||
|
warga górna 4-łatkowa; pręciki przylegają do wargi dolnej (sz) *warga górna niepodzielona lub 2-łatkowa; pręciki przy wardze górnej
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Pręciki przylegają do wargi dolnej.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ▶ Ocimum basilicum (bazylia pospolita) bazylia właściwa · bazylia wonna · (potocznie: "bazylia czerwona" · "bazylia czerwonolistna") · takson uprawiany [491] ⊛ Uprawiane, jednoroczne zioło przyprawowe. | ||||||||||||||||||||
|
warga górna niepodzielona lub 2-łatkowa; pręciki przy wardze górnej (sz) *warga górna 4-łatkowa; pręciki przylegają do wargi dolnej· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Pręciki przy wardze górnej.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||
|
u nasady wargi dolnej, po bokach są puste, rożkowate wyrostki (sz) *warga dolna bez różkowatych wyrostków· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Warga górna korony hełmiasto sklepiona.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||
|
warga dolna bez różkowatych wyrostków (sz) *u nasady wargi dolnej, po bokach są puste, rożkowate wyrostki | ||||||||||||||||||||
|
przysadki w jednej płaszczyźnie, dachówkowato zachodzą na siebie (sz) *przysadki nie w jednej płaszczyźnie, nie zachodzą na siebie dachówkowato
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Kielich z 5 prawie równymi ząbkami.
Korona 3-4 mm długości.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||
|
przysadki nie w jednej płaszczyźnie, nie zachodzą na siebie dachówkowato (sz) *przysadki w jednej płaszczyźnie, dachówkowato zachodzą na siebie | ||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Korona tylko słabo dwuwargowa.
| ||||||||||||||||||||
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Kielich z pierścieniem włosków w gardzieli, z 5 jednakowymi ząbkami.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Korona jasno lub ciemno różowofioletowa lub biaława.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ⊛ Niskie, aromatyczne, półkrzewy z drewniejącymi płożącymi się lub podnoszącymi się pędami. | ||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||
opis
cechy diagnostyczne w kluczu:
W podobnej rodzinie trędownikowatych (Scrophulariaceae)/ owocem jest wielonasienna torebka.
W rodzinie jasnotowatych (Lamiaceae)/ znajdują się liczne aromatyczne rośliny przyprawowe, np.: lebiodka pospolita (Origanum vulgare)/, lebiodka majeranek (Origanum majorana)/, mięta (Mentha)/, lecznicze jak np. szałwia (Salvia)/ oraz ozdobne.
Łodyga zwykle wyraźnie czterokanciasta.
Ulistnienie naprzeciwległe, parami nakrzyżległe. Liście i zwykle pozostałe części rośliny z włoskami gruczołowatymi zawierającymi aromatyczne olejki lotne.
Kwiatostan złożony z wierzchotek czasem zredukowanych do pojedynczego kwiatu. Wierzchotki mogą być silnie skrócone i ustawionych w nibyokółkach w kątach przeciwległych podsadek, w kolejnych odległych węzłach pędu, co daje formę kłosa pozornego. Podsadki często są zupełnie podobne do zwykłych liści łodygowych.
Kielich zrośnięty, pięcioząbkowy, lejkowaty lub dzwonkowaty, zwykle dwuwargowy (górna warga z trzema ząbkami, dolna z dwoma), pozostaje na owocu.
Pręciki zwykle cztery dwusilne (różniące się parami - dwa są dłuższe), obie pary płodne, rzadko dwa płodne pręciki a pozostałe dwa zredukowane (szałwia (Salvia), rozmaryn lekarski (Rosmarinus officinalis)).
Owocem jest rozłupnia z czteroma pojedynczymi rozłupkami.
Rodzina bogata w gatunki. Większość z nich występuje w obszarze Śródziemnomorskim i Azji Mniejszej.