W Polsce występuje jeden gatunek krokus spiski (Crocus scepusiensis). Uprawianych jest kilka innych gatunków, w licznych odmianach.
⇑ skok do węzła klucza nadrzędnego [na stronie: Iridaceae (kosaćcowate)]
  
kwitnące jesienią; kwiaty liliowe, różowe lub fioletowawe, rzadko białe (↓nie)
  
    
liście pojawiają się pod koniec kwitnienia jesienią (↓nie)
Crocus sativus (krokus uprawny)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładan ...
· Trzy znamiona niepodzielone, czerwone, sięgające powyżej pylników.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersj ...
Crocus sativus (krokus uprawny)
krokus siewny, szafran uprawny · takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
    
    
liście pojawiają się po kwitnieniu, wiosną (↑nie)
Crocus speciosus (krokus okazały)
Crocus speciosus (krokus okazały)
Crocus speciosus (krokus okazały)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełne ...
· Trzy znamiona dalej podzielone na nitkowate odcinki.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania kont ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje s ...
Crocus speciosus (krokus okazały)
szafran okazały · takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
    
  
kwitnące na przedwiośniu; kwiaty różnie zabarwione (↑nie)
  
    
kwiaty żółte, w gardzieli nagie (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się praw ...
    
      
osłona bulwocebul szybko rozszczepia się na grube włókna tworzące grubą siateczkę (↓nie)
Crocus angustifolius (krokus wąskolistny)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opc ...
· Liście 1-1.5mm szerokości, nagie.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawym górnym rog ...
Crocus angustifolius (krokus wąskolistny)
szafran wąskolistny · syn. Crocus susianus · takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
      
      
osłona bulwocebul nie siatkowato-włókienkowata (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalog ...
· Liście zazwyczaj z drobniutkim brodaweczkami na brzegu i spodzie nerwu głównego.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania ko ...
      
        
znamię koloru pylników; osłona bulwocebul rozpada się na równoległe włókienka (↓nie)
Crocus flavus (krokus żółty)
Crocus flavus (krokus żółty)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej we ...
· Liście 1.5-3mm szerokości.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowa ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zal ...
Crocus flavus (krokus żółty)
szafran żółty · syn. Crocus aureus · takson uprawiany
        
        
znamię pomarańczowe; łatki ostre; osłona bulwocebul odłamuje się wokół podstawy (↑nie)
Crocus chrysanthus (krokus złocisty)
Crocus chrysanthus (krokus złocisty)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowan ...
· Liście 1-2mm szerokości.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlas ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczn ...
Crocus chrysanthus (krokus złocisty)
szafran złocisty · takson uprawiany
        
    
kwiaty liliowe, fioletowe, różowe lub białe, w różnych odcieniach (↑nie)
    
      
pylniki przewyższają znamiona słupka; łatki okwiatu 1.8-3.5cm długości (↓nie)
Crocus albiflorus
takson uprawiany
  Gatunek występujący w górach południowej i środkowej Europy, od Pirenejów, przez Alpy po pogórzy czeskich. Flora Czech [71.8s557] podaje stanowiska (prawdopodobnie wtórne) z Karkonoszy.

Podobny: krokus Tomassiniego (Crocus tommasinianus) ma kwiaty duże, 4-5cm średnicy, różowe z białawą gardzielą, znamię nie przewyższa pręcików.
Podobny do powyższego — Crocus tommasinianus Herb. ale bez bródki w gardzieli, okwiat blado-niebieskawy, łątki ostre. [86.4s298]

      
      
pylniki nie przewyższają znamion słupka; łatki okwiatu (3.5)4-4.5cm długości (↑nie)
      
        
łatki okwiatu białe, w różnych odcieniach fioletu lub często fioletowo prążkowane, w górze bez ciemniejszej plamy (↓nie)
Crocus vernus (krokus wiosenny)
Crocus vernus (krokus wiosenny)
Crocus vernus (krokus wiosenny)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania kont ...
· W gardzieli, w pobliżu nasady pręcików jest bródka włosków.
Crocus vernus (krokus wiosenny)
szafran wiosenny · antropofit zadomowiony we florze polskiej
  Pochodzi z południowych Alp i północnych Apeninów. Uprawiany i zdziczały.
        
        
łatki okwiatu fioletowe, w górze z ciemniejszą plamą, bardzo rzadko białe (↑nie)
Crocus scepusiensis (krokus spiski)
Crocus scepusiensis (krokus spiski)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania ko ...
· W gardzieli, w pobliżu nasady pręcików bez bródka włosków.
Crocus scepusiensis (krokus spiski)
wystepowanie
szafran spiski · takson rodzimy lub trwale zadomowiony
  ≡ Crocus heuffelianus HerbertCrocus banaticus HeuffelCrocus discolor G. Reuss [71.8s558]
        

właściwości i zastosowanie

Bulwy krokusów w handlu są oferowane w okresie letnio-jesiennym tj. w okresie naturalnego spoczynku tych roślin. Należy je sadzić do gruntu w drugiej połowie września (gatunki kwitnące wiosną) lub w sierpniu (gatunki kwitnące jesienią).
Krokusy można uprawiać w pojemnikach; przy takiej uprawie należy zimować w sposób który zabezpieczy cebule przed większymi mrozami np. doniczki mogą być zadołowane i okryte lub zimowane w nieogrzewanym pomieszczeniu przylegającym do ogrzewanego budynku, w temperaturze nie przekraczającej (w górę) kilku stopni powyżej zera.
Crocus scepusiensis (krokus spiski)

krokus spiski (Crocus scepusiensis); jedyny gatunek rodzimy, występuje w Karpatach Zachodnich

Krokusy to byliny z bulwami pędowymi. Kwiaty większości uprawianych u nas gatunków wyrastają przed liśćmi, na przedwiośniu, często jeszcze pod śniegiem lub wkrótce po jego zejściu. Jest to jeden z pierwszych kwitnących kwiatów; w zależności od przebiegu pogody w danym roku mogą kwitnąć od lutego do początku kwietnia. Kilka gatunków kwitnie jesienią, zależnie od pory sadzenia i przebiegu pogody, od września do grudnia.

space

Przy często stosowanej uprawie na trawniku najlepiej sadzić je w pola z wyciętą darnią. Przy koszeniu należy omijać ich liście, do czasu naturalnego zasychania, co następuje na początku lub pod koniec czerwca. Jeśli liście będą uszkadzane przy koszeniu lub gdy krokusy rosną w zwartej darni, to cudów nie będzie — z roku na rok bulwy będą coraz słabsze, kwiaty przez to mniejsze i w końcu trawnikowe krokusy zanikną.

Grupy użytkowe: byliny ogrodowe · byliny cebulowe, bulwiaste lub kłączowe · na rabatę bylinową · do ogrodu skalnego · do ogrodu naturalistycznego · wysokość 5-15 cm · kwitnienie: 4

kwitnące wiosną

Dokładny termin kwitnienia zależy od przebiegu pogody w danym roku i danym miejscu. Wiosenne krokusy mogą zakwitnąć już w lutym, najczęściej w marcu, przy spóźnionej wiośnie dopiero w kwietniu.

kwitnące jesienią

Gatunki kwitną jesienią, będąc w stanie bezlistnym, a liście rozwijają na wiosnę. Niezbyt przystosowane do naszego klimatu, ale próbować można.
schemat uprawy

copyright © by Marek Snowarski

cykl życiowy; cykl uprawy

Obok korzeni przybyszowych (licznie wyrastają u podstawy bulwy), występuje także kilka mięsistych korzeni kurczliwych. Przy przejściu w spoczynek letni kurczą się one i wciągają nową bulwę zastępczą na głębokość zastępowanej bulwy matecznej.
Cykl rozwojowy gatunków kwitnących jesienią zwykle wygląda tak, że kwitną jesienią w stanie bezlistnym, liście rozwijają się w pełni dopiero wiosną. Przemiany bulwy są takie samej jak u gatunków kwitnących wiosną.
Kwiaty wyrastają jakby spod ziemi. Bierze się oto stąd, że pęd jest silnie skrócony i ukryty pod ziemią, wraz z dolną częścią kwiatu tj. z zalążnią i dolnym odcinkiem rurki kwiatowe. Dopiero po zapłodnieniu, rozwijający się owoc jest wypychany na powierzchnię ziemi, przez wydłużającą się szypułę.
Organem przetrwalnikowym krokusów są bulwy, w zależności od gatunku nieco spłaszczone, kuliste lub gruszkowate, stosunkowo nieduże, 1-4 cm średnicy. Bulwa krokusa to zgrubiały dolny odcinek pędu, okryty cienkimi łuskami z nasadowej części liści okrywowych; podobnie jak ma to miejsce u należących do tej samej rodziny mieczyków (Gladiolus).

space

W trakcie kwitnienia lub wkrótce po nim krokusy w pełni rozwijają liście asymilacyjne. Liście te są przeważnie wąskie, rynienkowato zgięte; jest ich kilka. Wiosenny okres kiedy rośliny są ulistnione jest bardzo ważny - bo wtedy gromadzą energię a nad zamierającą bulwą matczyną tworzą się nowe bulwy potomne.

space

Pod koniec wiosny lub na początku lata liście zamierają i krokusy przechodzą okres spoczynku letniego. Nowe bulwy mają już wtedy zaczątki kiełków. Zawiązki kwiatów w ich wnętrzu różnicują się w okresie letniego spoczynku.

wymagania i uprawa

Stanowisko słoneczne lub nieco ocienione. Gleba przeciętna, przepuszczalna, w okresie wegetacji dostatecznie wilgotna, nie przesychająca, ale i nie podmokła; odczyn lekko kwaśny, pH 6.5-6.8, w żadnym razie nie zasadowy. W razie suchej wiosny, należy kilkakrotnie podlewać aż do połowy maja. W okresie spoczynku - tj. latem podłoże powinno być podsuszone.

space

Bulw krokusów w uprawie ogrodowej nie należy zbyt często wykopywać - chyba, że w celu wegetatywnego rozmnożenia lub dla usunięcia chorych egzemplarzy. Bulwy mogą pozostawać w glebie przez kilka do kilkunastu lat. W tym czasie naturalnie mnożą się i po kilku latach utworzy się efektowna kępa kwiatów.

space

W sezonie ważne jest usuwanie chwastów które znacznie osłabiają wzrost bulw. Bezwzględnie należy pozostawić liście krokusów do czasu aż same naturalnie zamrą. Niezwłocznie należy usuwać wszystkie chore, nietypowe, słabe egzemplarze.

Wymagania: woda · gleba przeciętnie wilgotna · odczyn · gleba słabo kwaśna lub gleba o obojętnym pH · zwięzłość · gleba lekka, piaszczysta lub gleba średnio zwięzła · próchnica · gleba mineralno-próchnicza, zasobna w humus

rozmnażanie wegetatywne; wykopywanie i sadzenie

Rozmnażanie przez nasiona stosuje się przy hodowli nowych odmian oraz dla rozmnażania gatunków botanicznych.
Generalnie dla stosunkowo drobnych cebul czy bulw, jak w przypadku krokusów, nie stosuje się reguły sadzenia na głębokość równą trzem rozmiarom bulwy, lecz sadzi się je znacznie głębiej.
Krokusy, a w szczególności odmiany ozdobne, rozmnaża się wegetatywnie, wykorzystując zwiększającą się z roku na rok liczbę bulw.

space

Do czasu sadzenia bulwy przechowuje się w ciepłym i suchym pomieszczeniu o temperaturze nie przekraczającej 20°C. Wyższe temperatury powodują tworzenie w przyszłym sezonie większej liczby, ale drobniejszych bulw potomnych.

space

Większość uprawianych krokusów kwitnie na przedwiośniu i tych nie należy sadzić zbyt wcześnie. Optymalny termin sadzenia to druga połowa września, w cieplejszych rejonach do początku października.

space

szafran

Druga polska nazwa krokusów, coraz rzadziej używana, to szafran. Szafran to także nazwa przyprawy i jednocześnie barwnika. Są to wysuszone znamiona słupka (zebrane z górnym odcinkiem szyjki słupka) jednego z kwitnących jesienią gatunków krokusa - krokusa uprawnego (Crocus sativus). Jest on uprawiany głównie na południu Europy i w Azji Mniejszej.

space