charakterystyka
W wąskim pasie pobrzeża Bałtyku wikariantem tego zespołu są suche, chrobotkowe postaci boru bażynowego Ass. Empetro nigri-Pinetum — subAss. Empetro nigri-Pinetum cladonietosum.
Zespół Ass. Cladonio-Pinetum należy do triady śródlądowych borów sosnowych i tworzy się na siedliskach skrajnie ubogich i suchych, o bardzo niskiej pojemności wodnej. Są to zwykle:
Na siedliskach ubogich ale wilgotnych jest zastępowany przez Ass. Molinio caeruleae-Pinetum a na bagiennych przez Ass. Vaccinio uliginosi-Pinetum sylvestris.
opis florystyczny i fitosocjologiczny
Warstwa drzew o niewielkim zwarciu, tworzona przez wolno rosnące, niskie (do ok. 10m) egzemplarze sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris), czasem charakterystycznie nisko rozgałęzione, niekiedy z domieszką innych drzew, głównie brzozy brodawkowatej (Betula pendula).
Warstwa zielna o niskim pokryciu (10-30%), budowana głównie przez:
zmienność
Wyróżnia się dwa warianty dynamiczno-siedliskowe oraz dwie odmiany regionalne tego zespołu.[7]
w wariancie z Vaccinium dodatkowo pojawia się nieliczna borówka czarna (Vaccinium myrtillus).[7]
Odmiana subkontynentalna jest mniej zróżnicowana w stosunku do subkontynentalnego boru świeżego Ass. Peucedano-Pinetum, cechuje się przechodzeniem części gatunków wyróżniających tego zespołu [jak: wężymord niski (Scorzonera humilis), nawłoć alpejska (Solidago alpestris), gorysz pagórkowy (Peucedanum oreoselinum), macierzanka piaskowa (Thymus serpyllum), mącznica lekarska (Arctostaphylos uva-ursi)] i na północnym-wschodzie utożsamia się z kserotermiczną, sasankową postacią boru świeżego subAss. Peucedano-Pinetum pulsatilletosum.
występowanie
Spotykany jest na terenie całego niżu i wyżyn Polski, z wyjątkiem gór (poza nielicznymi stanowiskami na pogórzu i w dolnym reglu Sudetów) oraz kilkukilometrowej szerokości pasa nadmorskiego, gdzie zastępowany jest przez suche postaci nadmorskiego boru bażynowego subAss. Empetro nigri-Pinetum cladonietosum. Częściej w zachodniej i środkowej części Polski. Stosunkowo najczęściej występuje w Borach Tucholskich i puszczach: Noteckiej, Kozienickiej, Solskiej i Zielonej Kurpiowskiej.[7] Ku północnemu-wschodowi upodabnia się do ubogich postaci kontynentalnego boru sosnowego świeżego Ass. Peucedano-Pinetum — subAss. Peucedano-Pinetum pulsatilletosum.
podobieństwa
W strefie przejścia do suchych siedlisk nadmorskich borów sosnowych subAss. Empetro nigri-Pinetum cladonietosum oba zespoły dobrze różnicują gatunki diagnostyczne dla Ass. Empetro nigri-Pinetum takie jak: bażyna czarna (Empetrum nigrum), brodawkowiec czysty (Pseudoscleropodium purum), turzyca piaskowa (Carex arenaria), paprotka zwyczajna s.l. (Polypodium vulgare s.l.), listera sercowata (Listera cordata), gruszycznik jednokwiatowy (Moneses uniflora), tajęża jednostronna (Goodyera repens), a nie występujące w zbiorowiskach śródlądowych borów suchych Ass. Cladonio-Pinetum.
charakterystyczna kombinacja gatunków zespołu (ChSC Ass.) Ass. Cladonio-Pinetum
• DAss. — 🟡 Cetraria aculeata, 🟡 Cetraria islandica, 🟡 Cladonia [sp.div.], 🟡 Cladonia ciliata [ssp. tenuis Ch.[229], D.[7]], 🟠 Cladonia deformis, 🟡 Cladonia rangiferina [Ch.[229],D.[7]], 🟠 Cladonia uncialis, 🟡 Corynephorus canescens
• DGr. (Empetro nigri-Pinetum + Cladonio-Pinetum) — Cladonia arbuscula, Cladonia rangiferina
• DGr. (Cladonio-Pinetum + Peucedano-Pinetum) — Carex ericetorum, Rumex acetosella
• DGr. (Cladonio-Pinetum + Peucedano-Pinetum + Leucobryo-Pinetum) — Festuca ovina agg., Juniperus communis ssp. communis
• ChAll. (All. Dicrano-Pinion) — 🟢 Chimaphila umbellata, 🟢 Dicranum polysetum, 🟢 Diphasiastrum complanatum, 🟡 Diphasiastrum tristachyum, 🟢 Juniperus communis ssp. communis [regionalnie, optimum], 🟡 Lycopodium clavatum [diagnostyczny w obrębie danej formacji], 🟢 Monotropa hypopitys, 🟢 Pinus sylvestris [nat.[229]] [dominujący], 🟢 Pyrola chlorantha, 🟢 Viscum album ssp. austriacum
• ChO. (O. Cladonio-Vaccinietalia) — 🔵 Cladonia arbuscula, 🔵 Cladonia rangiferina, 🔵 Dicranum fuscescens, 🔵 Dicranum polysetum, 🔵 Pinus sylvestris
• ChCl. (Cl. Vaccinio-Piceetea) — 🟢🔸 Dicranum scoparium, 🟡 Goodyera repens, 🟢 Hylocomium splendens, 🟡 Linnaea borealis, 🟡 Lycopodium annotinum, 🟡 Malaxis monophyllos, 🟢 Melampyrum pratense [fo.], 🟡 Orthilia secunda, 🔵 Peltigera aphthosa, 🟡🔸 Picea abies, 🟡🔸 Pinus sylvestris, 🟢🔸 Pleurozium schreberi, 🟡 Pseudoscleropodium purum [optimum], 🟢 Ptilium crista-castrensis, 🟡 Pyrola media, 🟢 Pyrola minor, 🟢 Pyrola rotundifolia, 🟡 Rubus saxatilis [optimum], 🟢🔸 Trientalis europaea, 🟡 Vaccinium ×intermedium, 🟢🔸 Vaccinium myrtillus, 🔵 Vaccinium uliginosum, 🟢🔸 Vaccinium vitis-idaea
gatunki charakterystyczne zespołu (ChAss.) Ass. Cladonio-Pinetum
![Cladonia rangiferina (chrobotek reniferowy [porost])](/foto/_icon/fnacd-icon.png){kind=icon}
gatunki wyróżniające zespołu (DAss.) Ass. Cladonio-Pinetum
gatunki wyróżniające/wspólne dla grupy syntaksonów — Empetro nigri-Pinetum + Cladonio-Pinetum
gatunki wyróżniające/wspólne dla grupy syntaksonów — Cladonio-Pinetum + Peucedano-Pinetum
gatunki wyróżniające/wspólne dla grupy syntaksonów — Cladonio-Pinetum + Peucedano-Pinetum + Leucobryo-Pinetum
gatunki charakterystyczne syntaksonów nadrzędnych zespołu Ass. Cladonio-Pinetum
gatunki charakterystyczne związku (ChAll.) Dicrano-Pinion (bory sosnowe)
gatunki charakterystyczne rzędu (ChO.) Cladonio-Vaccinietalia (bory sosnowe i subarktyczno-subalpejskie zbiorowiska krzewinek)
gatunki charakterystyczne klasy (ChCl.) Vaccinio-Piceetea (bory szpilkowe)