opis


Zimozielona bylina lub roślina jednoroczna odnawiająca się z nasion. Korzenie cienkie, główny korzeń jest słaby, za to licznie występuje korzenie przybyszowe, zwłaszcza tworzone w dolnym odcinku łodygi. Roślina w typowym podgatunku ssp. muralis naga (jedynie młode pędy i liście mogą być nieco owłosione); u nie występującego u nas podgatunku ssp. visianii (Jáv.) Webb ≡ var. pilosa (Vis.) Degen pędy są owłosione (torebki pozostają nagie). Roślina zielona, często z purpurowymi przebarwieniami.
Pędy płożące się, polegujące lub zwisające; łodyga cienka, wiotka, rozgałęziająca się, 10-40(60) cm długości, obła. Międzywęźla w końcowej części pędu nie są skrócone i są ±tej samej długości co w środkowej części pędu. Ulistnienie w dole pędu naprzeciwległe, wyżej skrętoległe, pośrodku może być okółkowe.
Liście z długim do 3 cm ogonkiem; blaszka liściowa w zarysie nerkowata, szersza niż dłuższa, 11-13 mm długości i 14-16 mm szerokości, grubawa, podzielona na 5(-7) zaokrąglonych lub trójkątnych łatek, często zaostrzonych; nasada blaszki sercowata; powierzchnia naga; nerwacja dłoniasta.

Korona do 15 mm długości, dwuwargowa, tj. ±równie długa jak kielich; warga górna dwuząbkowa; warga dolna z trzema większymi ząbkami i dwoma wystającymi żółtymi guzkami (całkowicie przymykają gardziel one rurki korony) oraz ze stożkowatą, tępą ostrogą 0.5-2(3) mm długości. W barwach korony dominuje jasny fiolet, miejscami z ciemniejszymi pręgami, szybko płowieje do białego.
Pręciki płodne cztery, zrośnięte z rurką korony; para dłuższych pręcików przy nasadzie nitki ma krótkie, grubo, tępe włoski, para krótszych pręcików ma nagie nitki. Pylniki białawe, zrośnięte w parach. Prątniczek drobny w pobliżu nasady rurki korony, jest to przekształcony piąty pręcik.
Zalążnia jajowata, purpurowa, naga, u nasady z zielonym, tarczowatym miodnikiem, znamię główkowate.

Torebka ±kulista, ok. 4 mm średnicy, dłuższa od kielicha, dwukomorowa, otwiera się dwoma trójząbkowymi otworami, naga, z licznymi nasionami. Owoce wykazują ujemny fototropizm — szypuła owocu podąża w stronę przeciwną do światła co sprzyja umieszczeniu nasion w glebie lub w szczelinach między kamieniami (geokarpia).

Kwitnienie od (maja)czerwca do września(października).
występowanie

Pochodzi z rejonu południowych Alp i Gór Dynarskich, od czasów starożytnych uprawiana jako roślina ozdobna i obecnie zdziczała w całej Europie i na innych kontynentach. Spotyka się ją na starych murach kamiennych i temu podobnych konstrukcjach np. umocnieniach koryt rzecznych. Rośnie w pełnym słońcu i w miejscach zacienionych, częściej w miejscach o stałym dopływie wilgoci, np. przy jazach, progach wodnych. Preferuje skały niewapienne.
• zadomowiony
• kenofit (Kn)
• Pochodzenie: Europa południowa.
• Czas przybycia na teren Polski: 1837r.
• Wnika do siedlisk/zbiorowisk: antropogenicznych.
- klasa 1: 10-100cm dla 50-99% diaspor · efektywny sposób rozsiewu: lokalny, niewyspecjalizowany · + antropochoria
- średnia masa nasiona: 0.15mg · średnia wysokość rośliny: 27cm · uprawiany
wybrane okazy · selected collections ⇈

leg. Marek Snowarski
/Lądek Zdrój/

leg. Jacek Soboń
/okolice Wlenia, Pogórze Kaczawskie/

leg. Jarosław Makowski
/Sigmaringen, Niemcy/

leg. Jarosław Makowski
/ogr. zielny, Niemcy/

leg. Grzegorz Kołodziejczak
/Gdańsk Sródmieście, Bastion św. Elżbiety/
wymagania i uprawa
W miejscach cienistych lub półcienistych. Szczególnie bujnie rozrasta się w warunkach podgórskich, stosunkowo chłodnych i z wilgotnym powietrzem.
⇈ 🌱 🌸
odmiany uprawne (#7) ⇒ analiza dostępności roślin i nasion
| ◼ | bez odmiany |
| ‘Alba’ — kwiaty białe | |
| ‘Globosa’ — pokrój bardziej zwarty | |
| ▫ | ‘Globosa Alba’ — pokrój bardziej zwarty; kwiaty białe |
| ▫ | ‘Nana Alba’ — karłowa; kwiaty białe |
| ‘Triloba’ — liście przeważnie trójklapowe | |
| ‘Variegata’ — liście biało plamiste |












