takson rodzimy lub trwale zadomowiony [24]

Prunus spinosa L.

śliwa tarnina tarnina
Prunus spinosa (śliwa tarnina)
gałązka z owocami; 06.10.2010, Maniów, Bieszczady; copyright © by Marek Snowarski
Prunus spinosa (śliwa tarnina)
liście, widok od spodu
Prunus spinosa
owoce
Prunus spinosa (śliwa tarnina)
pokrój
Prunus spinosa (śliwa tarnina)
liście
Prunus spinosa (śliwa tarnina)
gałązka
Prunus spinosa (śliwa tarnina)
kora drzewa o średnicy ok. 15 cm

opis

Prunus spinosa (śliwa tarnina)
kwiaty
Prunus spinosa (śliwa tarnina)
ciernie, owoce
Prunus spinosa (śliwa tarnina)
gałązka
Prunus spinosa (śliwa tarnina)
liście, widok od spodu
Niewysokie krzewy 1-2(3) m wysokości, rzadziej niskie drzewa (do 4 m wysokości), bogato rozgałęzione, wokół krzewu z licznymi pędami (odroślami korzeniowymi) odbijającymi z pączków przybyszowych powstałych na płytko i daleko rozchodzących się korzeniach.

Gałązki zwykle silnie ociernione, rzadziej słabo lub wcale. Młode pędy krótko, kutnerowato owłosione, z czasem w łysiejące, sztywne, jednoroczne brązowe do czerwonobrązowych, starsze szarobrązowe, ciemnobrązowe. Pędy końcowego rzędu ±prostopadle odstające, skrócone, zakończone silnym cierniem.

space

Blaszki liściowe o dużej rozpiętości kształtów — odwrotniejajowate, szerokojajowate, eliptyczne, do szerokoeliptycznych, rzadko lancetowate, (15)20-40(50) mm długości i (7)10-20 mm szerokości; zakończone tępo lub szpiczasto; nasada klinowato zwężona; brzeg pojedynczo lub podwójnie ostro piłkowanoząbkowany; ciemnozielone do szarozielonych; górna powierzchnia naga lub rzadko owłosiona; spód początkowo gęsto owłosiony, potem łysiejący za wyjątkiem nerwów. Ogonek liściowy 2-10 mm długości, owłosiony lub nagi. Przylistki równowąskie, ±5 mm długości, brzegiem piłkowanoząbkowane z gruczołkami, owłosione, nietrwałe.

space

Działki trójkątniejajowate ±2 mm długości, nagie lub ogruczolone, nie odgięte, na brzegu orzęsione.

space

Owoc pestkowy, kulisty (8)10-15 mm średnicy, zwykle silnie (rzadko słabo) owoszczony, niebieskoczarny, ciemnoniebieskofioletowy, w smaku dławiąco cierpki (rzadko słodki), miąższ zielonawy, dość zwarty; pestka ±kulista, z ostrym wierzchołkiem i zaokrągloną lub szpiczastą podstawą, 7-10 mm średnicy, drobno brodawkowana z podłużnymi żeberkami, jasnobrązowa do żółtawobrązowej, zwykle silnie zrośnięta z miąższem; szypułka owocu tak jak i kwiatu krótka, sztywna, wzniesiona.

Kwitnienie wcześnie wiosną, przed rozwojem liści, w (marcu)kwietniu(maju). Owoce dojrzewają późno, w październiku-listopadzie.

zmienność

Gatunek zmienny pod względem owłosienia, wielkości i kształtu liści. Owoce różnią się stopniem owoszczenia i smakiem; pestki różnią się kształtem. Zmienność dotyczy też wielkości kwiatów.

występowanie

Prunus spinosa (śliwa tarnina)
kwitnący krzew tarniny
wystepowanie
o mapie występowania
Gatunek pospolity za wyjątkiem północnej części Polski, gdzie nieczęsty i za wyjątkiem wyższych położeń górskich.

space

Owoce są jadalne; mniej dławiąco-cierpkie stają się po silniejszych przymrozkach.

Gatunek charakterystyczny (Ch.) dla:

space_elw

Cerasus fruticosa · wiśnia karłowata

wisienka stepowa
Prunus fruticosa
takson rodzimy lub trwale zadomowiony [24]
ochrona częściowa (2.238)
Czerwona Księga — VU–narażony
Czerwona Lista — VU–narażony
wystepowanie
o mapie występowania
Cerasus fruticosa (wiśnia karłowata)
porównanie: śliwa tarnina (Prunus spinosa) (z lewej) — brak połysku, wyraźnie zaostrzone liście, nieco większe, wyraźne zagłębione unerwienie; i wiśnia karłowata (Cerasus fruticosa) (z prawej) — połyskujace liście, lekko zaostrzone, mniejsze; w Polsce taksony te mieszają się i występują formy pośrednie
Podobna (gdy nie ma kwiatów ani owoców) do tarniny (Prunus spinosa) — cechy różnicujące po liściach są podane na fotografii obok.

rzadka, na południowym-wchodzie i Kujawach · suche zarośla i zbocza

wymagania i uprawa

Wymagania: światło · umiarkowane słońce · woda · gleba sucha lub gleba przeciętnie wilgotna · odczyn · gleba o obojętnym pH lub gleba zasadowa, z wapniem · ciepło · miejsce umiarkowanie chłodne lub miejsce przeciętnie ciepłe lub miejsce wybitnie ciepłe · zwięzłość · gleba średnio zwięzła · próchnica · gleba mineralno-próchnicza, zasobna w humus · żyzność · podłoże żyzne

właściwości i zastosowanie

Traci dławiącą cierpkość po pełnym dojrzeniu, zwłaszcza po pierwszych przymrozkach.

Grupy użytkowe: dziko rosnące owoce jadalne · krzewy liściaste · na żywopłot

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 20020421.1.02 - Prunus spinosa (śliwa tarnina); dolina Bystrzycy, okolice Wrocławia
20020421.1.02
leg. Marek Snowarski
/dolina Bystrzycy, okolice Wrocławia/ #5
znalezisko 20101006.4.10 - Prunus spinosa (śliwa tarnina); Maniów, Bieszczady
20101006.4.10
leg. Marek Snowarski
/Maniów, Bieszczady/ #9
znalezisko 20050324.1.js - Prunus spinosa (śliwa tarnina); okolice Wlenia, Pogórze Kaczawskie
20050324.1.js
leg. Jacek Soboń
/okolice Wlenia, Pogórze Kaczawskie/ #9