klucz do oznaczania
uwagi
nadrzędne węzły klucza tu odsyłające:
po zalogowniu, w pełnej wersji atlasu, jest tu dodatkowa, zwarta, wersja klucza - wygodna w użyciu gdy chcemy szybko zorientować się w jego strukturze lub znamy już klucz i chcemy szybciej dojść do celu; przycisk logowania jest w prawym górnym rogu strony
klucz pełny
⇑ szablon klucza
legenda: nazwa pozycji klucza
*alternatywy dla tej pozycji
· do pozycji w szablonie klucza:
(sz)
· powrót z szablonu klucza:
(kl)
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
szczyt liścia szeroko zaokrąglony (sz) * szczyt liścia długo zaostrzony (rzadziej krótko zaostrzony i/lub z tępawym końcem) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
pędy płasko ulistnione; w nasadowej części pni drzew (sz) * pędy wszechstronnie ulistnione; mchy bagienne, na brzegach wód i w innych wilgotnych miejscach
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
pędy wszechstronnie ulistnione; mchy bagienne, na brzegach wód i w innych wilgotnych miejscach (sz) * pędy płasko ulistnione; w nasadowej części pni drzew | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
c.d.n. (sz) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
c.d.n. (sz) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
szczyt liścia długo zaostrzony (rzadziej krótko zaostrzony i/lub z tępawym końcem) (sz) * szczyt liścia szeroko zaokrąglony | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
komórki liścia z brodawką/-ami nad światłem komórki (sz) * komórki liścia gładkie lub z brodawką w górnych kątach komórki | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
c.d.n. (sz) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
łodyżka 2-3-krotnie regularnie pierzasto rozgałęziona (sz) * łodyżka pojedynczno pierzasto rozgałęziona lub nieregularnie rozgałęziona ▶ Thuidium (tujowiec) mszaki [360] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
łodyżka pojedynczno pierzasto rozgałęziona lub nieregularnie rozgałęziona (sz) * łodyżka 2-3-krotnie regularnie pierzasto rozgałęziona | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
c.d.n. (sz) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
komórki liścia gładkie lub z brodawką w górnych kątach komórki (sz) * komórki liścia z brodawką/-ami nad światłem komórki | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
c.d.n. (sz) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
żebro pojedyncze, proste, przynajmniej 0.35 długości liścia, wyżej może być widlaste (sz) * żebra podwójne, brak LUB pojedyncze krótkie· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · LUB widlaste, z niepodzieloną częścią >0.35 długości liścia (ale w niektórych liściach może być widlaste niemal od nasady). | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
listki jednocześnie poprzecznie pomarszczone i podłużnie fałdowane (sz) * listki nie bywają jednocześnie podłużnie i poprzecznie fałdowane; komórki prawie zawsze gładkie
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Komórki listków z brodawkowato wystającymi kątami komórek.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
listki nie bywają jednocześnie podłużnie i poprzecznie fałdowane; komórki prawie zawsze gładkie (sz) * listki jednocześnie poprzecznie pomarszczone i podłużnie fałdowane | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
listki łodyżkowe ku górze szeroko zaokrąglone i następnie ściągnięte w równowąski włoskowaty szczyt (sz) * listki łodyżkowe stopniowo lub umiarkowanie zaostrzone, bez ostro odciętej włoskowatej końcówki ▶ Cirriphyllum (szydłosz) mszaki [360] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
listki łodyżkowe stopniowo lub umiarkowanie zaostrzone, bez ostro odciętej włoskowatej końcówki (sz) * listki łodyżkowe ku górze szeroko zaokrąglone i następnie ściągnięte w równowąski włoskowaty szczyt | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
listki ± krótko zaostrzone; łodyżka bez wiązki środkowej; na torfowiskach minerotroficznych (sz) * listki długo zaostrzone z przekręconym i zagiętym szczytem ▶ Hamatocaulis vernicosus (haczykowiec błyszczący) sierpowiec błyszczący ·
syn. Drepanocladus vernicosus · mszaki [360] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
listki długo zaostrzone z przekręconym i zagiętym szczytem (sz) * listki ± krótko zaostrzone; łodyżka bez wiązki środkowej; na torfowiskach minerotroficznych
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Łodyżka z wiązką środkową i hyalodermą. ▶ Sanionia uncinata (sanionia haczykowata) sierpowiec haczykowaty · mszaki [360] ⊛ Zwykle na pniach żywych i martwych drzew. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
mchy gęsto pokryte wojłokiem ryzoidów, umieszczonych na łodyżce i grzbietowej stronie żebra (sz) * ryzoidy zwykle tylko na odcinkach pędów i liściach stykających się z podłożem; nigdy na żebrzeże· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Listki długi i wąskie, z głębokimi, podłużnymi zakładkami. ⊛ Torfowiska i torfiaste łąki. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ryzoidy zwykle tylko na odcinkach pędów i liściach stykających się z podłożem; nigdy na żebrzeże (sz) * mchy gęsto pokryte wojłokiem ryzoidów, umieszczonych na łodyżce i grzbietowej stronie żebra | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
duże mchy, z szeroko trójkątno-jajowatymi listkami >1 mm szerokości (sz) * mchy małe do dużych; listki ± przylegające do prosto odstających· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Listki szeroko trójkątno-jajowate, >1 mm szerokości, od nasady daleko odstające.
▶ Eurhynchium (dzióbkowiec) mszaki [360] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
mchy małe do dużych; listki ± przylegające do prosto odstających (sz) * duże mchy, z szeroko trójkątno-jajowatymi listkami >1 mm szerokości | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
komórki wzdłuż całej nasady listka nieprzeźroczyste, drobne, z silnie zgrubiałymi ścianami; listki silnie fałdowane (sz) * komórki w nasadzie listka ± przeźroczyste, ± duże, ich ściany nie lub słabo zgrubiałe; silnie lub umiarkowanie fałdowane ▶ Homalothecium (namurnik) mszaki [360] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
komórki w nasadzie listka ± przeźroczyste, ± duże, ich ściany nie lub słabo zgrubiałe; silnie lub umiarkowanie fałdowane (sz) * komórki wzdłuż całej nasady listka nieprzeźroczyste, drobne, z silnie zgrubiałymi ścianami; listki silnie fałdowane ▶ Brachythecium (krótkosz) mszaki [360] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
listki z ± przylegającej nasady odstająco odgięte lub silnie odstające (sz) * listki nie daleko odstające | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Listki przeważnie daleko odstające lub odstająco odgięte. ▶ Campylium polygamum (złocieniec mieszanopłciowy)
syn. Drepanocladus polygamus · mszaki [360] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Listki odstająco odgięte. ▶ Campyliadelphus (złotnik) mszaki [360] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
listki nie daleko odstające (sz) * listki z ± przylegającej nasady odstająco odgięte lub silnie odstające | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
mchy wodne; ulistnienie trójrzędowe; listki z kilem (sz) * różne siedliska; ulistnienie nie trójrzędowe; listki bez kila· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Żebro kończy się w szczycie listka. ▶ Dichelyma (moczara) mszaki [360] ⊛ Mchy wodne; w wodach płynących, czasem w starorzeczach. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
różne siedliska; ulistnienie nie trójrzędowe; listki bez kila (sz) * mchy wodne; ulistnienie trójrzędowe; listki z kilem | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
c.d.n. (sz) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
c.d.n. (sz) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
żebra podwójne, brak LUB pojedyncze krótkie (sz) * żebro pojedyncze, proste, przynajmniej 0.35 długości liścia, wyżej może być widlaste· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · LUB brak żebra
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
mchy wodne bez tendencji do tworzenia pędów wzniesionych (sz) * mchy lądowe (jeśli wodne to pędami wzniesionymi)· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Ulistnienie trójrzędowe; liście zupełnie bez żebra, ± sztywne, z kilem lub rowkowane. ▶ Fontinalis (zdrojek) mszaki [360] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
mchy lądowe (jeśli wodne to pędami wzniesionymi) (sz) * mchy wodne bez tendencji do tworzenia pędów wzniesionych· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Żebro podwójne, przynajmniej w niektórych liściach; rzadziej bez żebra. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · ± Duże mchy rosnące na korze drzew lub na kamieniach i skałach. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
liście podłużnie fałdowane, ± jajowate, ± długo zaostrzone, całobrzegie, bez żebra (sz) * liście poprzecznie pofalowane, nie fałdowane, ± podługowate, ± krótko zaostrzone, w górnej połowie tępo piłkowane | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
liście poprzecznie pofalowane, nie fałdowane, ± podługowate, ± krótko zaostrzone, w górnej połowie tępo piłkowane (sz) * liście podłużnie fałdowane, ± jajowate, ± długo zaostrzone, całobrzegie, bez żebra ▶ Neckera (miechera) mszaki [360] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Mchy różnej wielkości, rosnące na różnych podłożach. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
duży mech bagienny; czarny za wyjątkiem młodych końców pędów (sz) * inne; podwójne żebro kończy się powyżej środka blaszki liściowej** inne; żebro kończy się poniżej środka blaszki liściowej· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Rośliny czarne za wyjątkiem młodych końców pędów. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
inne; podwójne żebro kończy się powyżej środka blaszki liściowej (sz) * duży mech bagienny; czarny za wyjątkiem młodych końców pędów** inne; żebro kończy się poniżej środka blaszki liściowej· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Komórki liścia z silnie brodawkowato wystającymi kątami. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
inne; żebro kończy się poniżej środka blaszki liściowej (sz) * duży mech bagienny; czarny za wyjątkiem młodych końców pędów** inne; podwójne żebro kończy się powyżej środka blaszki liściowej· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Komórki liścia gładkie, rzadko z silnie brodawkowato wystającymi kątami. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
c.d.n. (sz) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
c.d.n. (sz) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
komórki liścia linearne, z dużą okrągłą brodawką w górnym rogu (sz) * komórki liścia gładkie; zwykle brak rozmnóżek lub gdy są to zielone· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Zwykle z brunatnymi, 2-4-komórkowymi rozmnóżkami. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
komórki liścia gładkie; zwykle brak rozmnóżek lub gdy są to zielone (sz) * komórki liścia linearne, z dużą okrągłą brodawką w górnym rogu· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
pędy często spłaszczono ulistnione, słabo rozgałęziające się (sz) * pędy wszechstronnie ulistnione, rzadziej spłaszczono ulistnione, ± rozgałęziające się· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Liście ± silnie, rzadziej słabo asymetryczne, przeważnie skośnie przyrośnięte i ze zbiegającą nasadą w postaci ± długiego pasa komórek często odrywającego się razem z liściem.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ▶ Plagiothecium (dwustronek) mszaki [360] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
pędy wszechstronnie ulistnione, rzadziej spłaszczono ulistnione, ± rozgałęziające się (sz) * pędy często spłaszczono ulistnione, słabo rozgałęziające się· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Liście symetryczne lub sierpowato wygięte, przeważnie poprzecznie przyrośnięte i słabo zbiegające nasadą (zbiegająca część nie odrywa się wraz z liściem).
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
liście w górze krótko zaostrzone, tępe (sz) * liście długo, rzadziej krótko zaostrzone, z ostrym szczytem· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Żebro podwójne lub rozdwojone.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ▶ Hygrohypnum ochraceum (moczarnik jasnobrązowy)
syn. Hygrohypnella ochracea · mszaki [360] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
liście długo, rzadziej krótko zaostrzone, z ostrym szczytem (sz) * liście w górze krótko zaostrzone, tępe· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Żebro prawie zawsze podwójne.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ▶ Hypnum pratense (rokiet łąkowy)
syn. Breidleria pratensis · mszaki [360] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
rośliny drobniutkie, liście <0.3 mm szerokości; komórki najczęściej 2-5:1 (sz) * rośliny dość małe do dużych; JEŚLI liście <0.3 mm szerokości TO komórki dłuższe, (4) 6-8 (10):1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
c.d.n. (sz) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
rośliny dość małe do dużych; JEŚLI liście <0.3 mm szerokości TO komórki dłuższe, (4) 6-8 (10):1 (sz) * rośliny drobniutkie, liście <0.3 mm szerokości; komórki najczęściej 2-5:1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
liście ± silnie piłkowane w górnej części blaszki (sz) * liście całobrzegie lub słabo piłkowane w górnej części blaszki· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Mchy przeważnie średniej wielkości. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
c.d.n. (sz) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
liście całobrzegie lub słabo piłkowane w górnej części blaszki (sz) * liście ± silnie piłkowane w górnej części blaszki· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · LUB słabo piłkowane w górnej części blaszki i na większej części blaszki całobrzegie.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
brzeg liścia w środkowej części wąsko podwinięty; są liczne gałązkowate rozmnóżki (sz) * brzeg liścia w środkowej części płaski lub szerokim łukiem zagięty, bez gałązkowatych rozmnóżek· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · W kątach liści w pobliżu szczytu pędu zwykle znajdują się pączkowato skupione gałązkowate rozmnóżki.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
brzeg liścia w środkowej części płaski lub szerokim łukiem zagięty, bez gałązkowatych rozmnóżek (sz) * brzeg liścia w środkowej części wąsko podwinięty; są liczne gałązkowate rozmnóżki· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Bez gałązkowatych rozmnóżek.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
komórki kątów nasady liścia cienkościenne, w silnie wyróżniającej się grupie (sz) * ściany komórek kątów nasady tej samej grubości co pozostałe LUB grubsze⊛ Częsty gatunek rosnący na martwym drewnie i na korze drzew. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ściany komórek kątów nasady tej samej grubości co pozostałe LUB grubsze (sz) * komórki kątów nasady liścia cienkościenne, w silnie wyróżniającej się grupie | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
chwytniki w pachwinach liści; często obecne pachwinowe rozmnóżki (sz) * chwytniki poniżej nasady liścia; brak rozmnóżek | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
chwytniki poniżej nasady liścia; brak rozmnóżek (sz) * chwytniki w pachwinach liści; często obecne pachwinowe rozmnóżki | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
puszka zgięta; liście 0.2-0.4 mm szerokości; komórki przeważnie 3-7:1; na kamieniach (sz) * puszka prosta; liście 0.4-0.6 mm szerokości; komórki przeważnie 10:1; na pniach, martwym drewnie, rzadziej na kamieniach | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
puszka prosta; liście 0.4-0.6 mm szerokości; komórki przeważnie 10:1; na pniach, martwym drewnie, rzadziej na kamieniach (sz) * puszka zgięta; liście 0.2-0.4 mm szerokości; komórki przeważnie 3-7:1; na kamieniach | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
uwagi
Za Ignatov (2004) — Flora mchow srjedniej czasti jewropiejskoj Rassij T.2 [369], nieznacznie zmodyfikowany (patrz pozostała literatura w stopce).
bocznozarodniowe (mchy)
plagiotropowe (mchy)
Grupa mchów charakteryzujących się następującymi cechami (definicja zasadniczo za [368]):
- Łodyżki przeważnie ścielące się do podnoszących się, rzadko wzniesione (drabik drzewkowaty (Climacium dendroides));
- ZWYKLE regularnie pierzasto rozgałęziające się, rzadziej nieregularnie rozgałęziające się; zwykle o symetrii dwubocznej, często grzbietobrzusznej. Zwykle łatwo można wyróżnić łodygę główną o nieograniczonym wzroście i gałązki (rozgałęzienia drugiego rzędu o ograniczonym wzroście), te drugie mają zwykle nieco inne i drobniejsze liście.
- Chwytniki przeważnie tworzą się na łodydze poniżej miejsca wyrastania liścia;
- rzadziej chwytniki tworzą się w innych miejscach: u nasady liścia na grzbietowej stronie żebra (dwustronek (Plagiothecium)), w pachwinach liści (np. skrzydlanka (Isopterygiopsis), miedziówka (Orthothecium)), bezładnie w różnych miejscach łodygi (np. mokradłosz (Calliergon), warnstorfia (Warnstorfia)).
- Pilśniowa warstwa chwytników tworzy się tylko wyjątkowo (u błyszcza włoskowatego (Tomentypnum nitens) i tworzą się na grzbietowej stronie żebra).
- Zaczątki gałązek przeważnie są otoczone drobnymi listkowatymi tworami lub pseudonibylistkami, rzadko są nagie (np. dwustronek (Plagiothecium), skrzydlanka (Isopterygiopsis)).
- Komórki górnej części liścia u większości gatunków silnie wydłużone 4-8(15):1, rzadziej krótkie (takie zwykle u gatunków ±kserofitycznych.
- Żebro pojedyncze lub dość często podwójne i krótkie, bardzo rzadko żebro wypełnia szczyt liścia i nigdy nie wychodzi poza blaszkę i nie tworzy hialinowego włoska.
- Rodnie i następnie sporofity znajdują się na końcach króciutkich gałązek i przez to sprawiają wrażenie bocznych.