Za Ignatov M.S., Ignatova E.A, 2004 — Flora mchow srjedniej czasti jewropiejskoj Rassij T.2 [369], nieznacznie zmodyfikowany (patrz pozostała literatura w stopce).
⇑ skok do węzła klucza nadrzędnego [na stronie: Bryophyta (mchy)]
⇒ zwarta wersja klucza
  
(p) klucz do częściej spotykanych gatunków niżowych
  
    
(p) szczyt liścia szeroko zaokrąglony (↓nie)
    
      
(p) żebro pojedyncze lub widełkowate (↓nie)
      
        
(p) pędy płasko ulistnione; w nasadowej części pni drzew (↓nie)
        
        
(p) pędy wszechstronnie ulistnione; mchy bagienne, na brzegach wód i w innych wilgotnych miejscach (↑nie)
        
          
(p) c.d.n.
          
      
(p) żebro podwójne (↑nie)
      
        
(p) c.d.n.
        
    
(p) szczyt liścia długo zaostrzony (rzadziej krótko zaostrzony i/lub z tępawym końcem) (↑nie)
    
      
(p) komórki liścia z brodawką/-ami nad światłem komórki (↓nie)
      
        
(p) komórki liścia z kilkoma brodawkami (↓nie)
        
          
(p) c.d.n.
          
        
(p) komórki liścia z jedną brodawką (↑nie)
        
          
(p) łodyżka 2-3-krotnie regularnie pierzasto rozgałęziona (↓nie)
          
          
(p) łodyżka pojedynczno pierzasto rozgałęziona lub nieregularnie rozgałęziona (↑nie)
          
            
(p) c.d.n.
            
      
(p) komórki liścia gładkie lub z brodawką w górnych kątach komórki (↑nie)
      
        
        
          
(p) c.d.n.
          
        
(p) nibylistków brak lub pojedyncze (↑nie)
        
          
(p) żebro pojedyncze, proste, przynajmniej 0.35 długości liścia, wyżej może być widlaste (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogo ...
· LUB widlaste, z niepodzieloną częścią >0.35 długości liścia (ale w niektórych liściach może być widlaste niemal od nasady).
          
            
(p) c.d.n.
            
          
(p) żebra podwójne, brak LUB pojedyncze krótkie (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest ...
· LUB brak żebra
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w p ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atl ...
          
            
(p) mchy wodne bez tendencji do tworzenia pędów wzniesionych (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji ...
· Ulistnienie trójrzędowe; liście zupełnie bez żebra, ±sztywne, z kilem lub rowkowane.
            
            
(p) mchy lądowe (jeśli wodne to pędami wzniesionymi) (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atl ...
· Żebro podwójne, przynajmniej w niektórych liściach; rzadziej bez żebra.
            
              
(p) mchy z ±wyraźnym rozróżnieniem na łodygę główną i pędy boczne (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersj ...
· ±Duże mchy rosnące na korze drzew lub na kamieniach i skałach.
              
                
(p) liście poprzecznie pofalowane, nie składające się, ±krótko zaostrzone, w górnej połowie tępo piłkowane
                
              
(p) mchy z pędami jednakowymi (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja ...
· Mchy różnej wielkości, rosnące na różnych podłożach.
              
                
(p) duży mech bagienny; czarny za wyjątkiem młodych końców pędów (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowani ...
· Rośliny czarne za wyjątkiem młodych końców pędów.
                
                
(p) inne; podwójne żebro kończy się powyżej środka blaszki liściowej (↑nie) (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej w ...
· Komórki liścia z silnie brodawkowato wystającymi kątami.
                
                
(p) inne; żebro kończy się poniżej środka blaszki liściowej (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w ...
· Komórki liścia gładkie, rzadko z silnie brodawkowato wystającymi kątami.
                
                  
(p) liście silnie w tył odgięte (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowan ...
                  
                    
(p) c.d.n.
                    
                  
(p) liście nie są silnie w tył odgięte (↑nie)
                  
                    
(p) liście sierpowato wygięte (↓nie)
                    
                      
(p) c.d.n.
                      
                    
(p) liście proste lub niewiele wygięte (↑nie)
                    
                      
(p) komórki liścia linearne, z dużą okrągłą brodawką w górnym rogu (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej ...
· Zwykle z brunatnymi, 2-4-komórkowymi rozmnóżkami.
                      
                      
(p) komórki liścia gładkie; zwykle brak rozmnóżek lub gdy są to zielone (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja l ...
                      
                        
(p) pędy często spłaszczono ulistnione, słabo rozgałęziające się (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełn ...
· Liście ±silnie, rzadziej słabo asymetryczne, przeważnie skośnie przyrośnięte i ze zbiegającą nasadą w postaci ±długiego pasa komórek często odrywającego się razem z liściem.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji ...
                        
                        
(p) pędy wszechstronnie ulistnione, rzadziej spłaszczono ulistnione, ±rozgałęziające się (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowan ...
· Liście symetryczne lub sierpowato wygięte, przeważnie poprzecznie przyrośnięte i słabo zbiegające nasadą (zbiegająca część nie odrywa się wraz z liściem).
· ta cecha diagnost ...
                        
                          
(p) liście w górze krótko zaostrzone, tępe (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna ...
· Żebro podwójne lub rozdwojone.
· ta cecha diagn ...
                          
                          
(p) liście długo, rzadziej krótko zaostrzone, z ostrym szczytem (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w peł ...
· Żebro prawie zawsze podwójne.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja ...
                          
                            
(p) rośliny drobniutkie, liście <0.3mm szerokości; komórki najczęściej 2-5:1 (↓nie)
                            
                              
(p) c.d.n.
                              
                            
(p) rośliny dość małe do dużych; JEŚLI liście <0.3mm szerokości TO komórki dłuższe, (4)6-8(10):1 (↑nie)
                            
                              
(p) liście ±silnie piłkowane w górnej części blaszki (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub ...
· Mchy przeważnie średniej wielkości.
                              
                                
(p) c.d.n.
                                
                              
(p) liście całobrzegie lub słabo piłkowane w górnej części blaszki (↑nie)
· ta cecha diagnost ...
· LUB słabo piłkowane w górnej części blaszki i na większej części blaszki całobrzegie.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna ...
                              
                                
(p) brzeg liścia w środkowej części wąsko podwinięty; są liczne gałązkowate rozmnóżki (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowani ...
· W kątach liści w pobliżu szczytu pędu zwykle znajdują się pączkowato skupione gałązkowate rozmnóżki.
· ta cecha diag ...
                                
                                
(p) brzeg liścia w środkowej części płaski lub szerokim łukiem zagięty, bez gałązkowatych rozmnóżek (↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji ...
· Bez gałązkowatych rozmnóżek.
· ta cecha diagnostyczna j ...
                                
                                  
(p) komórki kątów nasady liścia cienkościenne, w silnie wyróżniającej się grupie (↓nie)
  Częsty gatunek rosnący na martwym drewnie i na korze drzew.
                                  
                                  
(p) ściany komórek kątów nasady tej samej grubości co pozostałe LUB grubsze (↑nie)
                                  
                                    
(p) chwytniki w pachwinach liści; często obecne pachwinowe rozmnóżki (↓nie)
                                    
                                    
(p) chwytniki poniżej nasady liścia; brak rozmnóżek (↑nie)
                                    
                                      
(p) puszka zgięta; liście 0.2-0.4mm szerokości; komórki przeważnie 3-7:1; na kamieniach (↓nie)
                                      
                                      
(p) puszka prosta; liście 0.4-0.6mm szerokości; komórki przeważnie 10:1; na pniach, martwym drewnie, rzadziej na kamieniach (↑nie)
                                      
w pełnej wersji atlasu jest tu dodatkowa, zwarta, wersja klucza - wygodna w użyciu gdy chcemy szybko zorientować się w jego strukturze lub znamy już klucz i chcemy szybciej dojść do celu

bocznozarodniowe (mchy)

ang. pleurocarpous mosses, pleurocarps; ros. бокоплодные мхи

plagiotropowe (mchy)

Grupa mchów charakteryzujących się następującymi cechami (definicja zasadniczo za [368s24]):
  • Łodyżki przeważnie ścielące się do podnoszących się, rzadko wzniesione (drabik drzewkowaty (Climacium dendroides));
  • ZWYKLE regularnie pierzasto rozgałęziające się, rzadziej nieregularnie rozgałęziające się; zwykle o symetrii dwubocznej, często grzbietobrzusznej. Zwykle łatwo można wyróżnić łodygę główną o nieograniczonym wzroście i gałązki (rozgałęzienia drugiego rzędu o ograniczonym wzroście), te drugie mają zwykle nieco inne i drobniejsze liście.
  • Chwytniki przeważnie tworzą się na łodydze poniżej miejsca wyrastania liścia;
  • rzadziej chwytniki tworzą się w innych miejscach: u nasady liścia na grzbietowej stronie żebra (dwustronek (Plagiothecium)), w pachwinach liści (np. skrzydlanka (Isopterygiopsis), miedziówka (Orthothecium)), bezładnie w różnych miejscach łodygi (np. mokradłosz (Calliergon), warnstorfia (Warnstorfia)).
  • Pilśniowa warstwa chwytników tworzy się tylko wyjątkowo (u błyszcze włoskowate (Tomentypnum nitens) i tworzą się na grzbietowej stronie żebra).
  • Zaczątki gałązek przeważnie są otoczone drobnymi listkowatymi tworami lub pseudonibylistkami, rzadko są nagie (np. dwustronek (Plagiothecium), skrzydlanka (Isopterygiopsis)).
  • Komórki górnej części liścia u większości gatunków silnie wydłużone 4-8(15):1, rzadziej krótkie (takie zwykle u gatunków ±kserofitycznych.
  • Żebro pojedyncze lub dość często podwójne i krótkie, bardzo rzadko żebro wypełnia szczyt liścia i nigdy nie wychodzi poza blaszkę i nie tworzy hyalinowego włoska.
  • Rodnie i następnie sporofity znajdują się na końcach króciutkich gałązek i przez to sprawiają wrażenie bocznych.