atlas-roslin.pl
Tracheophyta » Div.Euphyllophyta » Div.Spermatophyta » Div.Magnoliophyta » core angiosperms » Eudicotyledoneae » core eudicots » Pentapetalae » superrosids » rosids » eurosids » Fabidae » COM » Ord.Celastrales » Fam.Celastraceae »

Parnassia palustris L. [🔉 par·nas·si·a]

dziewięciornik błotny
autorzy i statusy taksonu są widoczne na szerszym ekranie 🛈
Parnassia palustris (dziewięciornik błotny)
copyright © by Jarosław Makowski
Parnassia palustris
Parnassia palustris (dziewięciornik błotny)
Parnassia palustris (dziewięciornik błotny)
Parnassia palustris (dziewięciornik błotny)
Parnassia palustris (dziewięciornik błotny)
Parnassia palustris (dziewięciornik błotny)
Parnassia palustris (dziewięciornik błotny)
Parnassia palustris
Bylina kłączowa, wieloletnia, tworzy przyziemną różyczkę liściową i pędy kwiatowe wysokości (5) 10-25 (45) cm. Naga. Kłącze krótkie, grube, walcowate, proste.

Łodyga wzniesiona nierozgałęziona, nieco poniżej połowy z jednym (rzadko dwoma ułożonymi skrętolegle), siedzącym jajowatookrągławym liściem obejmującym łodygę sercowatą nasadą. Łodyga kanciasta, zakończona jednym kwiatem.

Liście (poza łodygowym) liczne, zebrane w luźnej różyczce, długoogonkowe, jajowate, szerokojajowate, jajowatorombowate, sercowatojajowate; 10-50 cm długości; całobrzegie koniec blaszki tępo zaostrzony, podstawa blaszki głęboko sercowato wycięta; bez przylistków; powierzchnia naga, delikatnie kropkowana.

Kwiaty pojedynczo na szczycie łodygi, (10) 15-30 mm średnicy; o miodowym zapachu. Kielich i korona 5-krotne. Działki jajowate do podługowatojajowatych, nierówne, tępo zakończone, w pąku dachówkowato zachodzą na siebie, trwałe pozostają na owocu. Płatki 2-3 × dłuższe od działek, białe, rzadko nieco różowawe, z licznymi wyraźnymi półprzeźroczystymi, wodnistymi podłużnymi nerwami; 6-10-15 (25) mm długości, z krótkim paznokciem, szerokojajowate, do okrągławych, eliptyczne do podługowatych, tępo zakończone; szybko opadają. Pręcików pięć, dojrzewają kolejno, począwszy od stojącego przy największej, wewnętrznej działce kielicha. Nitka pręcika gruba. Pylniki żółte. Pomiędzy pręcikami zielonożółte prątniczki-nektarniki 1/3-1/2 długości płatków, w obrysie łopatkowate, podzielone na (7) 9-13 (15) palczastych wyrostków z kulistą do szerokostożkowatej żółtozieloną główką, wyglądającą jak gruczołek, jednak jest on bez wydzieliny (pozorny nektarnik). Nektar jest obficie wydzielany w środkowej części nektarnika. Słupek 4-krotny, zalążnia jajowata do szerokojajowatej. Znamię słupka siedzące, 4-dzielne, okrągławe. Owadopylne.

Owadopylne.

Owoc to torebka jednokomorowa, pęka czteroma klapami; szerokojajowata, 10-12 mm długości.

Nasiona liczne, podługowate, 1-2 mm długości, ± spłaszczone, z wyraźnie odstającą workowatą łupiną zewnętrzną i przylegającą wewnętrzną; jasnobrązowe, delikatnie bruzdowane; rozsiewane przez wiatr (anemochoria).

Kwitnienie do (czerwca)lipca do września.Bylina kłączowa, wieloletnia, tworzy przyziemną różyczkę liściową i pędy kwiatowe wysokości (5) 10-25 (45) cm. Naga. Kłącze krótkie, grube, walcowate, proste.

space

Liście (poza łodygowym) liczne, zebrane w luźnej różyczce, długoogonkowe, jajowate, szerokojajowate, jajowatorombowate, sercowatojajowate; 10-50 cm długości; całobrzegie koniec blaszki tępo zaostrzony, podstawa blaszki głęboko sercowato wycięta; bez przylistków; powierzchnia naga, delikatnie kropkowana.

space

Owadopylne.

space

Nasiona liczne, podługowate, 1-2 mm długości, ± spłaszczone, z wyraźnie odstającą workowatą łupiną zewnętrzną i przylegającą wewnętrzną; jasnobrązowe, delikatnie bruzdowane; rozsiewane przez wiatr (anemochoria).

Kwitnienie do (czerwca)lipca do września.

cechy charakterystyczne

Bylina z różyczką liściową i nierozgałęzonymi pędami kwiatowymi zakończonymi pojedynczym kwiatem, z jednym siedzącym liściem poniżej połowy łodygi.

Liście odziomkowe długogonkowe, blaszka jajowata z sercowatą podstawą.

Okwiat 5-krotny. Pręcików 5 i tyle samo prątniczek zielonożółtych, podzielone na kilka do kilkunastu palczastych wyrostków z kulistawą żółtozieloną główką. Słupek 4-krotny. Owoc to torebka pęka czteroma klapami.Bylina z różyczką liściową i nierozgałęzonymi pędami kwiatowymi zakończonymi pojedynczym kwiatem, z jednym siedzącym liściem poniżej połowy łodygi.

space

Okwiat 5-krotny. Pręcików 5 i tyle samo prątniczek zielonożółtych, podzielone na kilka do kilkunastu palczastych wyrostków z kulistawą żółtozieloną główką. Słupek 4-krotny. Owoc to torebka pęka czteroma klapami.

występowanie

Takson rodzimy lub trwale zadomowiony.[491]
wystepowanie
o mapie
Parnassia palustris
ekologiczne liczby wskaźnikowe Parnassia palustris (dziewięciornik błotny)
Częsty na terenie całego kraju od nizin po piętro alpejskie. Miejsca podmokłe, torfowiska niskie, mokre łąki, źródliska, bagna, w górach na miejscach skalistych, przy źródłach. Zarówno na glebach minaralnych jak i torfowych, kwaśnych jak i bogatych w wapń.Częsty na terenie całego kraju od nizin po piętro alpejskie. Miejsca podmokłe, torfowiska niskie, mokre łąki, źródliska, bagna, w górach na miejscach skalistych, przy źródłach. Zarówno na glebach minaralnych jak i torfowych, kwaśnych jak i bogatych w wapń.
Gatunek charakterystyczny (Ch.) dla:

space_elw

Gatunek wyróżniający (D.) dla:

space_elw

Różne parametry ekologiczne, z objaśnieniem - opisowym rozwinięciem tekstowym, są podane tekstem po zalogowaniu.

Statusy czerwonej listy 2016r. [311]: VU – narażony.
Takson nie był ujęty na poprzedniej (2006r.) czerwonej liście
Globalnie — LC – takson najmniejszej uwagi, nie kwalifikujący się do żadnej z pozostałych kategorii zagrożenia.

Podstawy przyznania kategorii zagrożenia:
B2. obszar zasiedlony (AOO) <2000km2:
a) silnie pofragmentowany lub liczba stanowisk ≤10
b) obserwowane, szacowane lub spodziewane jest ciągłe zmniejszanie się wielkości:
– (ii) obszaru zasiedlonego
– (iii) powierzchni, zasięgu i/lub jakości siedliska
– (iv) liczby stanowisk lub subpopulacji
– (v) liczby dojrzałych osobników.

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 20040902.7.bg - Parnassia palustris (dziewięciornik błotny); Bieszczady, zbocza Kopy Bukowskiej
040902-7
leg. Błażej Gierczyk
/Bieszczady, zbocza Kopy Bukowskiej/ #3
znalezisko 00010000.10_2_50.jmak - Parnassia palustris (dziewięciornik błotny); Donautal, Niemcy
10_2_50
leg. Jarosław Makowski
/Donautal, Niemcy/ #9
znalezisko 00010000.293.jmak - Parnassia palustris (dziewięciornik błotny)
293
leg. Jarosław Makowski #9