takson rodzimy lub trwale zadomowiony [24]

Juniperus communis L.

jałowiec pospolity
Juniperus communis (jałowiec pospolity)
pokrój; skraj lasu sosnowego; 24.06.2003, Zdbice, k. Wałcza; copyright © by Marek Snowarski
Juniperus communis ssp. communis
zeszłoroczne szyszkojagody, jeszcze nie dojrzałe
Juniperus communis ssp. communis
Juniperus communis (jałowiec pospolity)
Juniperus communis (jałowiec pospolity)
Juniperus communis ssp. communis

opis

Opis dotyczy podgatunku typowego.
Kilkumetrowy krzew lub niewysokie drzewo (rzadko do kilkunastu metrów) o bardzo zmiennym pokroju, szerokim, wąskim lub nieregularnym; gałęzie wzniesione, prostopadle odchodzące od pnia lub rozpierzchłe; ich końce proste lub ±przewieszone; korona przy pełnym nasłonecznieniu bardzo gęsta i zwarta. Korowina na starszych pniach łuszcząca się cienkimi, długimi płatami.

Wyłącznie igły, po trzy w okółku, nie zbiegające po pędzie, 10-15 mm długości, 1-2 mm szerokości, sztywne, stopniowo zwężające się i bardzo kłujące; górą płaskie lub nieco wklęsłe; ±szarozielone, z dwoma ±połączonymi, szerokimi paskami białego nalotu woskowego.

Roślina zwykle dwupienna.

space

występowanie

Juniperus communis ssp. communis
rośliny na zboczu
Pospolity na terenie całego kraju. Poza tym na całej półkuli północnej w strefie klimatu umiarkowanego i chłodnego. Na glebach suchych, jałowych, piaszczystych, często w towarzystwie sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris) i brzozy brodawkowatej (Betula pendula).

space

Gatunek wyróżniający (D.) dla:

space_elw

Stałość w zdjęciach fitosocjologicznych dla wybranych syntaksonów :

space_elw

Juniperus communis ssp. alpina · jałowiec pospolity halny

Juniperus communis var. saxatilis · Juniperus communis ssp. nana · Juniperus nana · Juniperus sibirica
takson rodzimy lub trwale zadomowiony [24]
wystepowanie
o mapie występowania
Niski płożący się krzew do 20-30(50) cm wysokości i do 2 metrów szerokości. Gałązki krótkie, gęsto ułożone.

space

Relikt glacjalny, zasadniczo rośnie w chłodniejszym arktycznym klimacie; w Polsce naturalnie w Sudetach i Karpatach w piętrze kosodrzewiny oraz na kilku torfowiskach nad Bałtykiem. Tutaj opisano płożące się formy ozdobne jałowca pospolitego.

Grupy użytkowe: krzewy iglaste · krzewy iglaste okrywowe · zimozielone (wiecznie zielone) · do ogrodu skalnego

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 20150407.11.15 - Juniperus communis (jałowiec pospolity); Godzimierz k. Szubina
150407-11
leg. Marek Snowarski
/Godzimierz k. Szubina/ #6
znalezisko 00010000.jm13_49.jmak - Juniperus communis (jałowiec pospolity); Jastrzębia-Góra
jmak.jm13_49
leg. Jarosław Makowski
/Jastrzębia-Góra/ #3
znalezisko 20050500.3b.bl - Juniperus communis (jałowiec pospolity)
bl.050500-3b
leg. Barbara Łotocka #6
znalezisko 20050814.1.bg - Juniperus communis (jałowiec pospolity); szczyt Małej Rawki; Bieszczady
bg.050814-1
leg. Błażej Gierczyk
/szczyt Małej Rawki; Bieszczady/ #2
znalezisko 20150307.7.15 - Juniperus communis (jałowiec pospolity); ogród, Wrocław
150307-7
leg. Marek Snowarski
/ogród, Wrocław/ #6

wymagania i uprawa

Może rosnąć na jałowych, piaszczystych i suchych glebach, także kwaśnych; byle nie podmokłych. Bardzo odporny na suszę.

space

W pełni odporny na mróz (z wyjątkiem niektórych odmian). Starsze egzemplarze kolumnowe mogą zimą, po ciężarem śniegu deformowąć się, rozszczepiać i rozłamywać. Można sobie radzić z tym problemem związując korony przed zimą.

space

Wymagania: światło · umiarkowane słońce · woda · gleba sucha lub gleba przeciętnie wilgotna · odczyn · gleba słabo kwaśna lub gleba o obojętnym pH · ciepło · miejsce umiarkowanie chłodne lub miejsce przeciętnie ciepłe · zwięzłość · gleba lekka, piaszczysta lub gleba średnio zwięzła · próchnica · gleba mineralna, uboga w humus lub gleba mineralno-próchnicza, zasobna w humus · żyzność · podłoże umiarkowanie żyzne

Analiza dostępności roślin (form i odmian #28):
• bez odmiany · ‘Anna Maria’ · ‘Arnold’ · ‘Barton’ · ‘Bruns’ · ‘Compressa’ · ‘Constance Franklin’ · ‘Depressa’ · ‘Depressa Aurea’ · ‘Fontin’ · ‘Gold Cone’ · ‘Golden Showers’ · ‘Green Carpet’ · ‘Green Carpet bonsai’ · ‘Green Carpet forma’ · ‘Green Mantle’ · ‘Hemson’ · ‘Hibernica’ · ‘Hibernica (kopany)’ · ‘Horstman’ · ‘Horstmann’ · ‘Meyer’ · ‘Repanda’ · ‘Schneverdinger Goldmachangel’ · ‘Spotty Spreader’ · ‘Sterling Silver’ · ‘Suecica’ · ‘Suecica Nana’ · ‘Wilsede’

właściwości i zastosowanie

W medycynie wykorzystuje się Juniperi galbulus syn. Iuniperi pseudo-fructus, Fructus juniperi (szyszkojagoda jałowca) — wysuszone, dojrzałe szyszkojadgody, zbierane jesienią w pełnej dojrzałości oraz pozyskany z nich przez destylację z parą wodną Juniperi (Iuniperi) aetheroleum (olejek eteryczny jałowcowy).

Działa moczopędnie, żółciopędnie, pobudza łaknienie; zwłaszcza olejek działa drażniąco na skórę, błony śluzowe i narządy wewnętrzne, w tym stany zapalne układu moczowego.

Trujący dla zwierząt gospodarskich (zatrucia rzadkie, bo tylko silnie wygłodzone zwierzęta sięgają po ten pokarm).

Dojrzałe, wysuszone szyszkojagody są używane jako przyprawa o swoistym, korzennym aromacie. Stosowana do dań ciężkich, tłustych, z kapusty, do potraw z dziczyzny, w produkcji wędlin. Używana też do produkcji wódek.

Zaletą są bardzo niskie wymagania siedliskowe; można stosować w warunkach gdy inne iglaki nie wchodzą w grę.

space

Stosowany na żywopłoty, dobrze znosi strzyżenie i formowanie; żywopłot może mieć charakter obronny. Z uwagi na gęste korony i ostre bardzo kłujące igły, trudny do przejścia.

space

‘Suecica (f. suecica)’ (dziko występuje głównie w Skandynawii) bardzo gęste krzewy, o szybkim wzroście i wysokiej mrozoodporności; charakteryzuje się szerszym kolumnowym pokrojem, gałązki są wzniesione a ich końce przewisają; szyszkojagody jajowate; igły stosunkowo szerokie, bardzo sztywne i kłujące; mrozoodporna; jest karłowata forma tej odmiany — ‘Suecica Nana’ tworząca jednak często pędy rewersyjne, o normalnym, szybkim wzroście;

space

‘Arnold’ odmiana wąskokolumnowa o powolnym wzroście (1.5 m w 10 lat), do stosowania tam gdzie istotne są małe rozmiary; (strefa 5b);

‘Bruns’ naturalna odmiana ze Szwecji, jajowato-kolumnowa o szybkim wzroście, końce gałązek przewieszają się;

space

space

space

space

space

space

Grupy użytkowe: rośliny lecznicze · rośliny trujące · krzewy iglaste · zimozielone (wiecznie zielone) · do ogrodu skalnego · na żywopłot