W nauczaniu botaniki, w szkołach różnego szczebla wymagane jest od ucznia przygotowanie "na zaliczenie" zielnika. Liczba gatunków w zielniku może być różna - zwykle jest to kilkadziesiąt, rzadko więcej niż sto. Czasami jest wymagany określony profil zielnika - np. musi on obejmować tylko trawy i turzyce, zawierać liście drzew, itd.

space

Poniższe gotowe pakiety - zestawienia gatunków, w znacznym stopniu rozwiązują ten problem - zawierają one wymaganą liczbę i rodzaje gatunków. Przy czym są to gatunki pospolite lub stosunkowo częste, niechronione, takie które z łatwością znajdziesz w swoim otoczeniu. Większość jest też dość charakterystyczna - więc i łatwa do oznaczenia. Jednak trzeba zachować ostrożność. Zielniki na zaliczenie są oceniane głównie za prawidłowość oznaczeń - przeczytaj uważnie komentarze i zajrzyj na stronę gatunku (i/lub rodzaju) aby uzyskać dodatkowe informacje i wskazówki przydatne dla poprawnego oznaczenia. Często są tam też konkretne wskazania na gatunki podobne.

gdy zbierasz wiosną

zobacz także (ale uważaj aby nie zebrać gatunków chronionych) — kwiaty przedwiośnia oraz rośliny kwitnące wiosną
Listera ovata (listera jajowata)
listera jajowata (Listera ovata) · jeden z chronionych storczyków
Jako jedne z pierwszych zakwitają w lasach i parkach śnieżyczka przebiśnieg (Galanthus nivalis) i rzadsze (ale często uprawiane) śnieżyca wiosenna (Leucojum vernum), przylaszczka pospolita (Hepatica nobilis). Do zielników ich nie zbieramy bo podlegają ochronie.

space

Przy zbieraniu zwróć uwagę na gatunki chronione. Np. pomiń chronioną konwalię majową (Convallaria majalis). W wilgotnych lasach liściastych często spotyka się niepozornego storczyka o zielonych kwiatach — listera jajowata (Listera ovata) — jest on chroniony, tak jak i wszystkie pozostałe storczyki.

Anemone nemorosa (zawilec gajowy)
uwaga! ochronie podlega podobny zawilec wielkokwiatowy (Anemone sylvestris), jest rzadszy i ma zdecydowanie większe kwiaty
Anemone ranunculoides (zawilec żółty)
jest podobny do zawilca gajowego (Anemone nemorosa) ale ma żółte kwiaty; oba gatunki mogą występować razem na tym samym stanowisku
Pulmonaria obscura (miodunka ćma)
zwróć uwagę na rozróżnienie od podobnych gatunków z tego samego rodzaju
Viola odorata (fiołek wonny)
sadzony i zdziczały; wyróżnia się wśród innych podobnych fiołków (Viola) intensywnym, przyjemnym zapachem kwiatów; dokładnie sprawdź w kluczu podobne gatunki
Gagea lutea (złoć żółta)
jest kilka bardzo podobnych gatunków złoci (Gagea)
Corydalis cava (kokorycz pusta)
jest kilka bardzo podobnych gatunków kokoryczy (Corydalis)
Adoxa moschatellina (piżmaczek wiosenny)
dość niepozorny z uwagi na drobne rozmiary i zielonożółtą barwę kwiatów
Ficaria verna (ziarnopłon wiosenny)
pospolity, porównaj z rzadkim ziarnopłonem kusym (Ficaria nudicaulis)

wiosną nieco później w lasach liściastych

Galeobdolon luteum (gajowiec żółty)
Lamium maculatum (jasnota plamista)
sprawdź na stronie jasnot (Lamium) jakie inne gatunki z tego rodzaju znajdziesz na siedliskach synantropijnych
Veronica hederifolia agg. (przetacznik bluszczykowy (agg.))
jest wiele podobnych gatunków przetaczników (Veronica)
Paris quadrifolia (czworolist pospolity)
Polygonatum odoratum (kokoryczka wonna)
sprawdź też częstą a podobną kokoryczki wielokwiatowej (Polygonatum multiflorum)
Alliaria petiolata (czosnaczek pospolity)
masowo kwitnie; roztarty ma charakterystyczny czosnkowy zapach
Isopyrum thalictroides (zdrojówka rutewkowata)
Chrysosplenium alternifolium (śledziennica skrętolistna)
przy zbieraniu pomiń rzadką podobną śledziennicę naprzeciwlistną (Chrysosplenium oppositifolium)
Mercurialis perennis (szczyr trwały)
Glechoma hederacea (bluszczyk kurdybanek)
Lathyrus vernus (groszek wiosenny)
Maianthemum bifolium (konwalijka dwulistna)
Lamium album (jasnota biała)
z racji podobnego kształtu liści zwana "głuchą pokrzywą"
Aegopodium podagraria (podagrycznik pospolity)
z uwagi na dużą liczbę, na pierwszy rzut oka podobnych do siebie, gatunków w rodzinie selerowatych (Apiaceae) ich oznaczanie wymaga zapoznania się ze specyfiką tej rodziny
Impatiens parviflora (niecierpek drobnokwiatowy)
w miejscach o charakterze bardziej naturalnym wyrasta posiadający większe kwiaty niecierpek pospolity (Impatiens noli-tangere)
Geranium robertianum (bodziszek cuchnący)
jeden z najczęstszych gatunków drobnych bodziszków (Geranium)
Urtica dioica (pokrzywa zwyczajna)
siedliska wybitnie ruderalne preferuje "miniaturowa wersja pokrzywy" – pokrzywa żegawka (Urtica urens)
Chelidonium majus (glistnik jaskółcze ziele)
w miejscach uszkodzonych wydziela pomarańczowożółty sok mleczny

stanowiska ruderalne

Wiosną kwitnie sporo rośliny stanowisk ruderalnych - przy naszych domach, drogach i ścieżkach. Wiele z nich to chwasty ogrodowe lub w uprawach polowych.

space

Poa annua (wiechlina roczna)
Stellaria media (gwiazdnica pospolita)
w zależności od warunków wzrostu może znacznie różnić się pokrojem i rozmiarami – sprawdź też inne podobne gatunki gwiazdnic (Stellaria)
Lamium purpureum (jasnota purpurowa)
Oxalis fontana (szczawik żółty)
Erophila verna (wiosnówka pospolita)
pojawia się masowo na przedwiośniu, z racji nikczemnych rozmiarów łatwo przeoczana
Capsella bursa-pastoris (tasznik pospolity)
potocznie zwana chlebkami, ma łuszczyny o charakterystycznym sercowato-trójkątnym kształcie
Thlaspi arvense (tobołki polne)
częsty chwast upraw, zwłaszcza okopowych
Arabidopsis thaliana (rzodkiewnik pospolity)
częsty już na początku wiosny
Ranunculus repens (jaskier rozłogowy)
rodzaj \gt Ranunculus liczy wiele innych gatunków
Bromus hordeaceus ssp. hordeaceus (stokłosa miękka typowa)
ten gatunek traw kłosi się jako jeden z pierwszych, porównaj z innymi stokłosami (Bromus)
Malva sylvestris (ślaz dziki)
porównaj z ślazem zaniedbanym (Malva neglecta)
Erodium cicutarium (iglica pospolita)
Viola arvensis (fiołek polny)
Euphorbia helioscopia (wilczomlecz obrotny)
Euphorbia peplus (wilczomlecz ogrodowy)
w grę wchodzi jeszcze kilka rzadszych gatunków wilczomleczów (Euphorbia)
Galinsoga parviflora (żółtlica drobnokwiatowa)
porównaj z równie częstą żółtlicą owłosioną (Galinsoga ciliata)
Anagallis arvensis (kurzyślad polny)
Lamium amplexicaule (jasnota różowa)
Elymus repens (perz właściwy)
w rodzaju życica (Lolium) kłoski są ustawione kantem do osi kwiatostanu
Anchusa arvensis (farbownik polny)
Fumaria officinalis ssp. officinalis (dymnica pospolita typowa)
jest kilka rzadszych gatunków w rodzaju dymnica (Fumaria)
Papaver rhoeas (mak polny)
klucz mak (Papaver) umożliwia proste rozróżnienie trzech podobnych gatunków "czerwonych maków"
Echium vulgare (żmijowiec zwyczajny)

pospolite trawy i kwiaty wiosennej łąki

Dactylis glomerata (kupkówka pospolita)
ta trawa wyróżnią się formą kwiatostanu, w lasach liściastych wyrasta podobna kupkówka Aschersona (Dactylis polygama)
Alopecurus pratensis (wyczyniec łąkowy)
Phleum pratense (tymotka łąkowa)
na pierwszy rzut oka kwiatostany wyczyńca i tymotki są podobne – przegnij kwiatostan, przyjrzyj się w zbliżeniu kłoskom – różnica jest dramatyczna
Anthoxanthum odoratum (tomka wonna)
Arrhenatherum elatius (rajgras wyniosły)
Lolium perenne (życica trwała)
u perzu właściwego (Elymus repens) kłoski są ustawione płaską powierzchnią ku osi kwiatostanu
Taraxacum sect. Ruderalia (mniszek lekarski (coll.))
w obrębie tego gatunku zbiorowego są wyróżniane setki i tysiące praktycznie nieoznaczalnych drobnych gatunków mniszków
Tragopogon (kozibród)
Potentilla anserina (pięciornik gęsi)
wśród innych niebanalnych w oznaczaniu pięciorników (Potentilla) wyróżnia się pierzastozłożonymi liśćmi
Symphytum officinale (żywokost lekarski)
Euphorbia cyparissias (wilczomlecz sosnka)
Botanizowanie to mało popularny (poza zawodowcami) termin na określenie działań polegających na poznawaniu flory jakiejś okolicy. W węższym rozumienia botanizowanie to wycieczka połączona ze zbieraniem roślin w terenie, celem ich oznaczanie oraz tworzenia zielnika.

space